Lựa chọn ngành học theo đam mê, năng lực hay theo số đông?

Cơ hội của sinh viên báo chí có bị "thu hẹp"?

Tại Ngày hội Tư vấn tuyển sinh, nhiều thí sinh và phụ huynh học sinh bày tỏ thắc mắc: Khi dùng chứng chỉ tiếng Anh để được miễn thi tốt nghiệp THPT thì chứng chỉ đó có được quy đổi để thay thế môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển hay không?

Trả lời thắc mắc này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT hướng dẫn học sinh cần tra cứu danh mục các loại chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được Bộ GD&ĐT cho phép sử dụng để miễn thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cũng lưu ý việc miễn thi chỉ áp dụng để thí sinh được xét tốt nghiệp THPT. Còn việc có được sử dụng chứng chỉ để thay thế môn thi ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hay không còn tùy vào quy định của từng cơ sở giáo dục đại học. Do đó, ngoài quy định chung của Bộ GD&ĐT, thí sinh cần nghiên cứu kỹ về quy định riêng của các cơ sở giáo dục đại học để tận dụng tốt lợi thế của mình.

Thông tin thêm về vấn đề này, PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Ngoại thương cũng khuyên học sinh có thể đăng ký sử dụng chứng chỉ để miễn thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT nhưng vẫn đồng thời dự thi để sử dụng điểm thi xét tuyển đại học. Theo PGS.TS Vũ Thị Hiền, hiện có trường chấp nhận sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế thay thế một môn trong tổ hợp xét tuyển nhưng cũng có trường không chấp nhận. Để tăng cơ hội, các em nên "vừa xin miễn, vừa thi", để tùy yêu cầu của từng trường mà sử dụng trong xét tuyển.

"Trường Đại học Ngoại thương và một số cơ sở đại học khác có thể kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với các chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế hoặc các chứng chỉ đánh giá năng lực, tư duy của một số cơ sở đại học ở Việt Nam. Tuy nhiên học sinh cần lưu ý năm 2026, dù sử dụng phương thức xét tuyển nào thì tổng điểm thi tốt nghiệp THPT tối thiểu vẫn phải đạt 15 điểm", PGS.TS Vũ Thị Hiền cho biết.

Một thí sinh nước ngoài đặt câu hỏi, thí sinh nước ngoài có được bình đẳng đăng ký xét tuyển đại học tại Việt Nam hay không? Trả lời câu hỏi này, TS Hoàng Chí Hiếu, Phó Ban Đào tạo & công tác sinh viên, Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định thí sinh là người nước ngoài khi xét tuyển đại học tại Việt Nam hoàn toàn bình đẳng, tuân theo quy chế chung của Bộ GD&ĐT. Hiện Đại học Quốc gia Hà Nội có 12 trường thành viên, năm 2026 tuyển sinh 162 ngành/chương trình đào tạo, có nhiều ngành thu hút thí sinh nước ngoài. Thí sinh có thể sử dụng các chứng chỉ như SAT để quy đổi khi xét tuyển. Một số trường như Trường đại học Việt - Nhật, Trường Quốc tế, Trường đại học Khoa học tự nhiên có thêm phương thức xét kết hợp phỏng vấn. Thí sinh có thể liên hệ các trường để được trực tiếp tư vấn chuyên sâu...

Một số phụ huynh và thí sinh bày tỏ băn khoăn, trong bối cảnh sáp nhập chung, đặc biệt là sáp nhập, tinh gọn hệ thống cơ quan báo chí đang diễn ra mạnh mẽ sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cơ hội việc làm của sinh viên báo chí? Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết, việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy của cơ quan báo chí, truyền thông đã và đang diễn ra mạnh mẽ. Việc sáp nhập trên thực tế không chỉ làm giảm số lượng cơ quan báo chí mà còn ảnh hưởng đến công việc của các nhà báo.

Tuy vậy, PGS.TS Nguyễn Trường Giang cũng cho rằng, chúng ta đang sống trong bối cảnh công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, nhiều nền tảng số cung cấp thông tin xuất hiện. Mỗi ngày có rất nhiều thông tin được lan tỏa, khiến việc chọn lọc thông tin chính xác, cần thiết, lành mạnh trở nên khó khăn hơn. Vì vậy vai trò của nhà báo chuyên nghiệp vẫn rất quan trọng để giúp công chúng sàng lọc, định hướng thông tin. Bên cạnh đó, cơ hội nghề nghiệp của ngành báo chí hiện nay không chỉ giới hạn trong các cơ quan báo chí truyền thống mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực như báo chí số, truyền thông đa phương tiện, sản xuất nội dung trên nền tảng số. Do đó, những bạn trẻ có năng lực, đam mê và ước mơ theo nghề báo hãy mạnh dạn lựa chọn.

Bậc học không quyết định thành công 

Trước băn khoăn của một số phụ huynh rằng con muốn học cao đẳng nhưng lo xã hội chỉ coi trọng bằng đại học, TS Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội chia sẻ: Thực tế có những người làm nghề như thợ làm tóc nhưng tay nghề giỏi, thu nhập tốt và sống hạnh phúc. Ngược lại, cũng có người tốt nghiệp đại học nhưng khó tìm việc, thậm chí phải làm công việc không đúng chuyên ngành được đào tạo. Do đó, bậc học không quyết định thành công. Điều quan trọng là người học cần lựa chọn đúng với sở thích và sở trường của mình.

Theo TS Đồng Văn Ngọc, các trường cao đẳng thường đào tạo theo hướng 70% thực hành, 30% lý thuyết, gắn với nhu cầu việc làm cụ thể của doanh nghiệp. Vì vậy cơ hội việc làm của người học khá tốt. Do chương trình đào tạo gắn với doanh nghiệp, nhiều sinh viên có việc làm và được trả lương ngay khi còn đang học.

"Tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội, có học viên được trả lương từ 10 triệu đến 30 triệu đồng mỗi tháng khi tham gia làm việc tại doanh nghiệp. Hiện nhà trường cũng có 1.000 suất học bổng từ các đối tác doanh nghiệp dành cho sinh viên. Những học sinh nhận học bổng này sẽ không phải lo học phí trong suốt quá trình học... Thay vì băn khoăn quá nhiều giữa việc học cao đẳng hay đại học, học sinh nên tìm hiểu nghề nghiệp phù hợp với sở thích, năng lực và năng khiếu của mình"- TS Đồng Văn Ngọc cho hay.

Chia sẻ thêm với thí sinh về việc chọn ngành, chọn trường trong bối cảnh hiện nay, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghệ số, hội nhập toàn cầu đang tái định hình mọi lĩnh vực. Những ngành nghề của hôm qua có thể không còn là trung tâm của ngày mai. Những nghề của ngày mai có thể chưa kịp xuất hiện trong sách giáo khoa hôm nay. Những kỹ năng của hôm nay có thể chưa đủ cho thập kỷ tới. Do đó, việc các em lựa chọn ngành học không chỉ đơn thuần là ngành học mà là đang chọn một hành trình phát triển bản thân. Các em không chỉ chọn một tấm bằng mà đang chọn một con đường để đi, một việc để làm, để yêu, để cống hiến, để phụng sự quốc gia.

"Các em không phải lo sợ khi mình không chọn theo ngành hot, cũng đừng nghĩ nghề mình yêu không phải là nghề của số đông. Một quốc gia mạnh không phải chỉ vì có nhiều kỹ sư hay nhiều bác sĩ. Một quốc gia mạnh, tự cường khi mỗi công dân có thể phát huy hết tiềm năng của mình, khi chúng ta làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ, làm chủ tương lai. Vì thế, hãy tự tin nghiêm túc và trách nhiệm với lựa chọn của mình. Lựa chọn của các em ngày hôm nay là để chuẩn bị cho một hành trình. Cánh cửa đại học không phải là điểm đến cuối cùng mà là bệ phóng. Ở đó, các em sẽ không chỉ học kiến thức mà còn học cách tư duy phản biện, học cách hợp tác, học cách sáng tạo, học cách thất bại và đứng dậy mạnh mẽ hơn"-GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhắn nhủ đến học sinh.