Hà Nội: Nhiều trường lập kỷ lục về tỷ lệ "chọi"

Nguyện vọng "ảo" sẽ tăng

Kết thúc đợt đăng ký nguyện vọng xét tuyển trực tuyến vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027, Hà Nội có hơn 124.600 em đăng ký dự thi lớp 10, chiếm gần 85% tổng số học sinh tốt nghiệp THCS.

Dù Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội chưa chính thức công bố số lượng thí sinh đăng ký và tỷ lệ "chọi" vào lớp 10 công lập của từng trường THPT nhưng ghi nhận sơ bộ từ thống đăng ký nguyện vọng trực tuyến của thành phố cho thấy, mức độ cạnh tranh năm nay cao hơn so với các năm trước khi chỉ có khoảng 55% học sinh tốt nghiệp THCS có suất vào lớp 10 công lập.

Nếu tính số lượng thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 thì Trường THPT Yên Hòa có tỷ lệ "chọi" cao nhất thành phố với 1/3,36. Trường tuyển 765 học sinh lớp 10, đăng ký gần 2.570 nguyện vọng 1. Tiếp đến là Trường Lê Quý Đôn - Hà Đông với tỷ lệ chọi 1/3. Những năm trước, hai trường cũng dẫn đầu, song tỷ lệ chọi chỉ nằm ở khoảng trên 1/2.

9 trường THPT khác có tỷ lệ chọi trên 1/2 lần lượt gồm Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Trường THPT Nhân Chính, Trường THPT Kim Liên, Trường THPT Phan Đình Phùng, Trường THPT Trần Phú, Trường THPT Thăng Long, Trường THPT Cầu Giấy, Trường THPTLê Quý Đôn - Đống Đa và Trường THPT Việt Đức.

Ở chiều ngược lại, ba trường có tỷ lệ "chọi" dưới 1 là Trường THPT Minh Quang, Trường THPT Đại Cường, Trường THPT Lưu Hoàng đều dao động quanh mức 1/0,9. Điều này cho thấy, số lượng trường có nguyện vọng 1 ít hơn chỉ tiêu của năm nay cũng giảm hơn rõ rệt so với các năm trước (thường trên dưới 10 trường).

Xét về tổng số lượng nguyện vọng thí sinh đăng ký, các trường khu vực ngoại thành như Trường THPT Bắc Lương Sơn nhận nhiều nguyện vọng nhất với hơn 7.600 và kế đến là Trường THPT Tự Lập với hơn 7.500.

13 trường khác đều có hơn 5.000 đăng ký gồm Trường THPT Thọ Xuân, Trường THPT Đại Mỗ, Trường THPT Minh Quang, Trường THPT Đại Cường... Đây chủ yếu là những trường nằm ở ngoại thành, nhiều năm lấy điểm chuẩn thấp hơn nhiều so với các trường ở khu vực nội thành nên thường được học sinh đăng ký nguyện vọng 2 và 3 để dự phòng rủi ro, đảm bảo tăng cơ hội trúng tuyển vào lớp 10 công lập. 

Thực tế cho thấy, những con số thống kê sơ bộ ban đầu như trên không quá bất ngờ. Bởi lẽ trước thời điểm học sinh đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào lớp 10, nhiều cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên đã từng dự báo rằng, với những điều chỉnh trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay sẽ là thuận lợi rất lớn cho học sinh và các nhà trường nhưng cũng có những tình huống đặc biệt có thể xảy ra.

Đơn cử như việc một số trường top đầu năm nay sẽ có lượng thí sinh đăng ký nhiều hơn và điểm chuẩn có sẽ có sự biến động. Mặt khác, không giới hạn khu vực, một số trường cũng sẽ có nguyện vọng ảo tăng cao, nhất là những trường top dưới tập trung ở khu vực ngoại thành khi đa số thí sinh đều đặt nguyện vọng để dự phòng rủi ro.

Giảm bớt áp lực cho học sinh bằng cách nào?

Chia sẻ với PV Báo CAND, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, quyết định bỏ quy định hộ khẩu và khu vực tuyển sinh vào lớp 10 từ năm học 2026-2027 của thành phố Hà Nội là một bước tiến tất yếu và tích cực trong bối cảnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Quyết định này đồng thời cũng thể hiện tinh thần nhân văn, tư duy quản lý hành chính sang “tư duy phục vụ” và đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục công bằng cho mọi học sinh; xóa bỏ giới hạn địa lý cũng đồng nghĩa với việc xóa bỏ tình trạng “chạy" hộ khẩu, "chạy" khu vực, vốn là một hệ lụy tiêu cực gây bức xúc trong dư luận lâu nay.

Tuy vậy PGS.TS Trần Thành Nam cũng cho rằng, có một thực tế được đặt ra là khi "rào cản" khu vực bị dỡ bỏ, sẽ có một làn sóng học sinh đổ xô đăng ký vào các trường thuộc top đầu ở khu vực nội thành khiến tỷ lệ "chọi" cao, hoặc "tràn" về trường ở khu vực ngoại thành để dự phòng rủi ro, tăng cơ hội trúng tuyển. Cả hai xu hướng này đều dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ, khiến điểm chuẩn vào các trường có những biến động mạnh.

Để giảm bớt áp lực cho học sinh trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, theo PGS.TS Trần Thành Nam, cần đồng bộ các giải pháp từ nhiều phía. Bên cạnh các giải pháp truyền thống như xây thêm trường lớp, đa dạng hóa phương thức xét tuyển thay thế cho thi tuyển, thay đổi tư duy thành bại của phụ huynh và tư vấn hướng nghiệp để phân luồng mạnh mẽ hơn.

"Nhưng cái quan trọng nhất theo tôi vẫn là công tác đánh giá. Làm thế nào để chúng ta có một hệ thống thông tin về người học trong suốt quá trình học tập (với đầy đủ các trường thông tin về năng lực, phẩm chất, các hoạt động phục vụ cộng đồng) được công khai để tất cả các bên liên quan như phụ huynh, các cơ sở giáo dục và các chuyên gia giáo dục hướng nghiệp đều có khả năng truy cập để lựa chọn những học sinh phù hợp không cần thông qua thi tuyển.

Đây cũng là điều cần thiết để từng bước xây dựng học bạ số và văn bằng số quốc gia. Thứ hai là có thể thử nghiệm xây dựng các hệ thống trường liên cấp với một chương trình giáo dục toàn diện trong 12 năm. Những học sinh tham gia hệ thống này được xét lên cấp không cần thông qua thi tuyển vì chính nhà trường phải chịu trách nhiệm về những năng lực phẩm chất đã trang bị cho người học. Cần những mô hình thử nghiệm như thế trước khi nhân rộng", PGS.TS Trần Thành Nam nêu quan điểm.

Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh cũng cho rằng, để giảm bớt áp lực cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, bên cạnh những giải pháp như xây thêm trường lớp thì cũng cần đẩy mạnh hoạt động hướng nghiệp, phân luồng giúp học sinh lựa chọn được hướng đi phù hợp.

Theo thầy Cường, việc vào lớp 10 công lập không phải là con đường duy nhất. Hiện nay, có rất nhiều hướng đi mới, môi trường mới phù hợp với từng cá nhân. Khi gỡ bỏ được áp lực "phải vào công lập bằng mọi giá" và có những phương án dự phòng thênh thang hơn, học sinh và phụ huynh sẽ cảm thấy tự tin và nhẹ nhàng hơn rất nhiều trước khi bước vào kỳ thi chính thức. 

"Thực tế cho thấy, giáo dục nghề nghiệp hiện đang dược Nhà nước rất quan tâm với nhiều chính sách hỗ trợ phù hợp. Nhiều ngành nghề hiện đang thiếu hụt nguồn nhân lực so với nhu cầu xã hội, như chế biến món ăn, du lịch và một số lĩnh vực dịch vụ khác. Vì vậy, việc tăng cường tư vấn hướng nghiệp, gắn với nhu cầu thị trường lao động sẽ giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp, đồng thời, góp phần thực hiện hiệu quả công tác phân luồng học sinh, định hướng nghề nghiệp. Tất cả các giải pháp này đều hướng tới mục tiêu giúp học sinh Hà Nội phát triển toàn diện, lựa chọn đúng hướng đi, qua đó giảm áp lực thi cử không cần thiết và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai"- thầy Cường chia sẻ.