"Harry Potter" ngày trở lại: Sự đón nhận phân mảnh

Tiếp biến một hiện tượng đại chúng

Được biết phiên bản mới này sẽ kéo dài 7 mùa, trong đó mỗi mùa tương ứng với một tập sách của J.K. Rowling do HBO triển khai, với phần đầu "Harry Potter and the Philosopher's Stone" (tạm dịch: "Harry Potter và Hòn đá phù thủy") sẽ ra mắt vào dịp Giáng Sinh năm nay.

Từ khi công bố, dự án đã tạo ra những tranh cãi trái chiều trong cộng đồng người hâm mộ, bởi trong khi không ít khán giả trung thành muốn giữ nguyên ký ức mà dàn diễn viên gồm Daniel Radcliffe, Emma Watson, Rupert Grint… đã kiến tạo nên, thì cũng có không ít người chờ đón bản chuyển thể này, mang theo kỳ vọng hình thức mới sẽ nối dài sự hấp dẫn và tầm ảnh hưởng của thương hiệu này với thế hệ mới. Nhận thấy điều đó, HBO đã có những thay đổi vừa vặn, hướng đến dung hòa hai luồng ý kiến nói trên.

Theo đó, 3 diễn viên nhí đảm nhận vai chính là Dominic McLaughlin (Harry Potter), Arabella Stanton (Hermione) và Alastair Stout (Ron). Về mặt ngoại hình, trong khi Stanton có phần trung thành với tiểu thuyết của Rowling hơn Watson trước đó trong vai Hermione, thì Dominic lại nhận được sự yêu thích lớn khi trông như "phiên bản thu nhỏ" của Daniel Radcliffe 2 thập niên trước. Qua đó, những người đứng sau cho thấy việc làm mới này không đồng nghĩa với thay đổi triệt để, mà còn phần nào kế thừa di sản trước đó.

Chia sẻ với báo giới, nam tài tử Daniel Radcliffe cũng mong người hâm mộ đón nhận dự án, cho các diễn viên trẻ cơ hội để mang đến một phiên bản hấp dẫn và thức thời hơn. Tuy vậy cũng như các bản làm lại, phần phim này cũng có những thay đổi mạnh mẽ, tạo ra những tranh cãi dữ dội.

Một trong số đó là việc thay đổi màu da của Giáo sư Snape -  một trong những nhân vật phức tạp và quan trọng nhất của phần phim này, khi là gián điệp hai mang giữa Chúa tể Voldemort hắc ám và thầy Dumbledore.

Theo đó trong bản 2001 tương đối trung thành với nguyên tác, vai diễn này do nam tài tử da trắng Alan Rickman đảm nhận, tuy vậy trong bản mới này, vai diễn được giao cho tên tuổi da màu Paapa Essiedu nổi tiếng với "I May Destroy You" (tạm dịch: "Có lẽ tôi sẽ hủy hoại anh").

Theo phần đông khán giả, sự đổi mới này là không cần thiết, có khả năng làm ảnh hưởng đến tính nhất quán của tác phẩm, nhất là khi màn thể hiện của Rickman trước đó là rất thuyết phục. Về phía mình, Essiedu tiết lộ làn sóng phản đối lớn đến nỗi gần đây đã nhận được những lời đe dọa tính mạng, muốn anh rút khỏi dự án. Nhưng ngược lại, thay vì lo sợ, anh đang sử dụng những phản ứng tiêu cực để làm bàn đạp, từ đó cố gắng hơn trong khâu diễn xuất.

Theo các thông tin đã được tiết lộ, bên cạnh Essiedu, các diễn viên người lớn khác cũng sẽ có sự thay đổi gồm John Lithgow trong vai Hiệu trưởng Albus Dumbledore, Janet McTeer trong vai Giáo sư McGonagall, Nick Frost trong vai Giáo sư Hagrid... Trong khi đó, khâu biên kịch sẽ do Francesca Gardiner  - người nổi tiếng với series "Succession" ("Kế nghiệp") đoạt nhiều giải Emmy đảm nhận.

Về mặt chỉ đạo, được biết sẽ có nhiều đạo diễn khác nhau tham gia, qua đó mang đến được sự đa dạng. Tính cho đến nay, người đã được tiết lộ là Mark Mylod từng cầm trịch "Game of Thrones" ("Trò chơi vương quyền"), "The Last of Us" ("Những người còn sót lại") và "Succession", trong khi những thành viên khác vẫn đang được giữ bí mật.

Với hình thức TV series, các nhà sản xuất cho biết mỗi mùa sẽ có từ 7 đến 8 tập phim, vì vậy sẽ có đủ thời lượng để bám sát và thể hiện chi tiết hơn các bản chuyển thể điện ảnh trước đây. Đây có thể nói là ưu thế lớn nhất để phiên bản này được đón nhận, nhưng thực tế cho thấy dường như việc làm lại hiện tượng đại chúng này chưa khi nào dễ dàng.

Theo đó, trong đoạn trailer đầu tiên, khán giả đã được chiêm ngưỡng nhiều khoảnh khắc mang tính biểu tượng từ cuốn sách và bộ phim điện ảnh ra mắt đúng ¼ thế kỷ trước dưới bàn tay của đạo diễn Chris Columbus, như đoạn Harry gặp Giáo sư Hagrid "khổng lồ", vết sẹo mang tính biểu tượng, lá thư trúng tuyển vào trường Hogwarts của Harry đến việc đội Nón Phân loại, tham gia trận đấu Quidditch đầu tiên với tư cách là người tìm kiếm của nhà Gryffindor… 

Cũng từ điều này, không ít khán giả nhận ra sự tương đồng với các dự án trước đó, trong cả thiết kế bối cảnh, phục trang hoặc thậm chí là… góc quay. Phản ứng trước điều này, nhiều người hâm mộ lên tiếng phản đối và đặt câu hỏi: Cần gì một phiên bản mới khi các đặc trưng đều được giữ nguyên?

Chuyển thể và mặt trái

Với những phản ứng đã nhìn thấy trên, việc nhìn nhận đúng đắn, toàn diện về di sản và tầm ảnh hưởng mà thương hiệu "Harry Potter" làm được là không dễ dàng. Bởi lẽ bên cạnh việc tạo ra một bộ sách fantasy khuấy đảo toàn cầu và những bản chuyển thể điện ảnh cháy vé vào những năm đầu thế kỉ 21, đưa JK Rowling trở thành một trong những nhà văn giàu nhất thế giới, mang về cho toàn franchise khối "tài sản" ước tính là 25 tỉ USD từ sách, phim, trò chơi điện tử và sân khấu… thì tác phẩm này cũng đi kèm với rất nhiều tranh cãi.

Trong đó điều thường xuyên được nhắc đến là mối quan hệ "cơm không lành, canh không ngọt" giữa "mẹ đẻ" và dàn diễn viên tham gia trước đó, bởi những phát ngôn công khai chống người chuyển giới của Rowling trên mạng xã hội. Trên thực tế, vào năm 2022, series "Harry Potter 20th Anniversary: Return to Hogwarts" (tạm dịch: "Về trường Hogwarts") kỉ niệm 20 năm phần phim đầu tiên ra mắt dù quy tụ được gần như toàn bộ dàn cast và các đạo diễn, nhưng JK Rowling vẫn không có mặt.

Sức ảnh hưởng của câu chuyện trên dường như cũng "vận" vào bản chuyển thể mới, khi nhiều người hiện đang kêu gọi tẩy chay lần làm mới này, cho rằng xem nó cũng đồng nghĩa với cổ vũ cho "sự thù hận" khi Rowling đóng vai trò điều hành sản xuất.

Trong khi đó, nhiều diễn viên đóng các vai trưởng thành như Nick Frost, John Lithgow… cũng thấy bản thân bị truyền thông xoay quanh với các câu hỏi về sự đồng thuận hay phản đối quan điểm của Rowling khi tham gia vào dự án chuyển thể từ sách của bà.

Theo đó, Frost khẳng định ông không đồng tình với lối nghĩ của Rowling dưới bất kỳ hình thức nào, trong khi Lithgow thì chia sẻ bản thân thấy khó hiểu trước quan điểm của Rowling... Khép lại câu hỏi, họ cũng hy vọng khán giả sẽ xem loạt phim vì nội dung, thay vì chú ý đến các câu chuyện bên lề.

Điều đó cho thấy tranh cãi, sau cuối, cũng là một khía cạnh mà hiện tượng đại chúng này sở hữu. Do đó không loại trừ việc HBO thay đổi màu da của các diễn viên hay tái hiện những gì đã là "thương hiệu" cũng là một cách để tạo dư luận, nếu tính đến thực tế trong những năm qua, các vấn đề này liên tục xuất hiện trong các bản live-action của Disney, từ "Nàng tiên cá", "Bạch Tuyết và 7 chú lùn" cho đến "Hoa mộc lan", "Lọ Lem"…

Một mặt, những thay đổi ấy cho thấy sự đổi mới, cố gắng tạo ra một phiên bản khác cho thế hệ trẻ lẫn sự bất ngờ cho khán giả trung thành, nhưng cũng không thể phủ nhận sức bền bỉ của ký ức và những ấn tượng ban đầu đã tạo ra những luồng ý kiến khác biệt. Trong bối cảnh ngành điện ảnh đang tiến tới xu hướng đa dạng hóa, tạo thêm cơ hội cho các cộng đồng thiểu số, thì những đổi mới này tuy khá tiến bộ, nhưng cũng cần được xem xét một cách cẩn trọng.

Ngoài ra, việc mang "Harry Potter" trở lại cũng phản ánh xu hướng làm lại hoặc tái khởi động các thương hiệu cũ - một lựa chọn an toàn cho ngành công nghiệp điện ảnh. Trong năm 2026, nếu mảng điện ảnh đã và đang chờ đón hàng loạt bản chuyển thể kinh điển mới như "Đồi gió hú", "The Bride!" (phiên bản nữ của "Frankenstein"), "Ác quỷ bận đồ Prada", "Odyssey"… thì mảng truyền hình, TV series cũng ghi nhận phiên bản mới của "Kiêu hãnh và định kiến", "Prison Break" ("Vượt ngục")...

Qua đó cũng đặt ra câu hỏi liệu xu hướng dễ dàng này có quy giản sáng tạo, khi thay vì đầu tư vào các ý tưởng mới, thì các "ông lớn" sẽ tập trung nhiều hơn vào việc làm mới các kịch bản cũ vì dễ dàng và an toàn hơn?

Từ những điều trên, không thể phủ nhận các bản chuyển thể như "Harry Potter" vẫn sẽ mở ra cơ hội mang đến lớp khán giả mới cho các thương hiệu đã tạo được dấu ấn trong lòng công chúng, nhưng song song đó, chúng cũng cho thấy vấn đề lớn hơn, về việc "quá tải cảm xúc" và liệu khai thác những câu chuyện cũ có cản trở những ý tưởng mới, khiến phim ảnh không chỉ phải giải quyết bài toán về rạp chiếu, streaming, mà giờ còn là cả tính độc bản!