Tiếp tục cuộc kiếm tìm nàng Mona Lisa dưới lòng đất

Nhiều người đã biết, từ mấy trăm năm nay, thiên hạ đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực để cắt nghĩa cho được nụ cười bí ẩn cũng như thân phận ngoài đời của nàng Mona Lisa. Có người cho rằng nàng là mẹ của nhà danh họa, có người lại tin đó là người tình bí mật của Leonardo da Vinci. Cũng có người nói nàng là gái làng chơi ở Florence. Phần đông lại cho đó chính là chân dung… tự họa của tác giả. Nghĩa là có nhiều giả thiết khác nhau xung quanh thân phận của nàng Mona Lisa. Tuy nhiên, từ sau năm 2005, khi các chuyên gia nghiên cứu bản thảo Trường Đại học Heidelbe (Đức) tìm thấy một cuốn sách cổ có tuổi đời hơn 600 năm, là sách của một người bạn thân của Leonardo da Vinci, trong đó có mấy dòng chữ viết vội: "Leonardo da Vinci đã sáng tạo ra ba bức họa nổi tiếng, trong đó có một bức họa là chân dung Gherardini" thì mọi phỏng đoán của người đời lại xoay theo hướng khác. Không gì thì từ thế kỷ XVI, nhà nghiên cứu nghệ thuật nổi tiếng Vasari đã tuyên bố rằng, nàng Mona Lisa (còn gọi là La Giocondo) ở ngoài đời có tên gọi là Gherardini (1479- 1544), là vợ của Francesco del Giocondo, một thương gia tơ lụa thuộc loại giàu có nhất nhì ở Florence.

Các nhà khảo cổ tiến hành tìm mộ bà Lisa Gherardini - nguyên mẫu của nàng Mona Lisa - tại tu viện cổ St.Ursula.

Theo các tài liệu để lại thì Leonardo da Vinci đã mất tới cả chục năm để hoàn thành bức chân dung nàng Mona Lisa. Tác phẩm được làm theo đơn đặt hàng của gia đình Lisa Gherardini. Năm 1503, trong khi đang hoàn thiện bức tranh thì xảy ra xung khắc giữa gia tộc Giuliano de Medici - một dòng họ danh giá ở Italia mà họa sĩ có mối quan hệ thâm tình - với gia tộc Lisa Gherardini. Sự việc khiến Leonardo da Vinci buộc phải ngưng quan hệ với Lisa Gherardini. Năm 1511, Folorence bị quân của Giáo hàng tấn công, gia đình Lisa Gherardini phải sống lưu vong. Từ đó không mấy ai hay tin về họ nữa. Mãi tới năm 2007, một nhà sử học tên là Giuseppe Pallanti mới tìm thấy một giấy khai tử đã ố vàng của Lisa Gherardini, theo đó, Lisa Gherardini mất năm 1544 và được chôn cất tại tu viện St.Ursula.

Thật ra, cuộc khai quật lần này đã là giai đoạn 2 của cuộc tìm kiếm. Năm ngoái, cuộc khai quật diễn ra từ tháng 4 đến tháng 12 thì phải ngừng lại do… thiếu kinh phí. Trong giai đoạn đầu tiên ấy, các chuyên gia đã sử dụng radar để dò tìm và sau hai tuần đào bới tại tu viện St.Ursula, dưới lớp bê tông dày, họ đã phát hiện ra hai ngôi mộ. Giáo sư Silvano Vinceti tự tin cho biết: "Trong hai ngôi mộ, có một ngôi mộ cổ hơn. Chúng tôi tin đó chính là ngôi mộ của Lisa Gherardini". Tuy nhiên, cũng theo Giáo sư Silvano thì việc khai quật và thực hiện các thực nghiệm khoa học để xác minh sẽ là vấn đề vô cùng phức tạp. Phải cần có nhiều thời gian mới có câu trả lời thuyết phục. Thực tế, các kiểm nghiệm sau đó đã cho thấy, bộ xương của người phụ nữ tìm thấy trong một ngôi mộ có niên đại trước 200 năm so với tuổi của Lisa Gherardini. 

Được biết, trong lần khai quật này, nếu các nhà khảo cổ tìm thấy bộ xương được cho là của bà Lisa Gherardini, họ sẽ cho chuyển bộ xương đó tới Đại học Bologna (Italia) để các chuyên gia dựa trên công nghệ carbon 14 và DNA xác định niên đại. Sau đó, các mẫu thử sẽ được đem ra so sánh với DNA từ thi thể các con cháu bà Gherardini, được chôn cất tại nhà thờ Santissima Annunziata ở Florence. Mục đích cuối cùng của dự án là làm sao tìm đủ được các mảnh hộp sọ của Gherardini. Các nhà khoa học sẽ căn cứ vào đó để phục dựng lại khuôn mặt người quá cố, từ đó so sánh với chân dung nàng Mona Lisa trong tranh. Điều này sẽ giúp làm sáng tỏ câu hỏi tồn tại hàng mấy thế kỷ qua về danh tính thực sự của nhân vật trong kiệt tác của Leonardo da Vinci