Sự nhập nhèm của sách
Vài tháng trôi qua, nhân một lần dọn nhà, tôi tìm thấy quyển "Sức mạnh của hiện tiền phi thời gian". Lật lại vài trang đầu, tôi liền phát hiện: Đây chính là cuốn sách có câu chuyện giống như tôi đã đọc ở cuốn "Sức mạnh của hiện tại", nghĩa là cùng một tác giả. Vậy là tôi bị mua cùng một cuốn hai lần!
Đây là thắc mắc của tôi: Cuốn "Sức mạnh của hiện tại" rõ ràng là của tác giả nổi tiếng người Canada Eckhart Tolle. Nhưng kỳ lạ thay, nó được NXB Tổng hợp TP HCM xuất bản từ trước đó rồi, vào năm 2005, nhưng với một cái tên hoàn toàn khác là "Sức mạnh của hiện tiền phi thời gian" (tên của cuốn sách bản tiếng Anh là The Power of Now").
Kỳ lạ hơn, thay vào chỗ tên của tác giả, có hai cái tên là Hồ Kim Chung và Minh Đức, dưới tên đề "biên dịch". Tại sao tên người dịch lại được đề thay cho tên tác giả? "Dịch" và "biên dịch" thì khác cái gì? Lật bên trong, sau trang một có dòng chữ rất nhỏ: "Theo nguyên bản: The Power of Now", "Tác giả: Eckhart Tolle". Trên đầu trang thứ hai lại đề "Hồ Kim Chung - Minh Đức biên soạn". Tôi đâm hồ nghi: Dịch, biên dịch và biên soạn là thế nào trong tiếng Việt?
Dịch - rõ rồi, nó là chuyển ngữ toàn bộ tác phẩm từ tiếng một nước sang tiếng một nước khác. Dịch một tác phẩm hiện nay theo tôi hiểu phải có sự đồng ý của tác giả, hoặc cơ quan giữ bản quyền. Thế còn "biên dịch", "biên soạn" là thế nào đây? Rõ ràng ở đây có sự nhập nhèm. Trong "Sức mạnh của hiện tiền phi thời gian" (ở cuối sách lại ghi "Sức mạnh hiện tiền phi thời gian"), lật đầu lật cuối hoàn toàn không thấy có chỗ nào ghi bản quyền). Chắc là tôi chỉ còn một cách hiểu: "Biên soạn", hay "biên dịch" tức là nhập nhèm về bản quyền, cắt xén đầu đuôi…mà tác giả bên phương trời Tây chẳng hay biết một tí gì.
Trong khi một số công ty và nhà xuất bản hiện nay đang cố gắng tuân thủ pháp luật về bản quyền thì hiện tượng vi phạm bản quyền vẫn không phải là hiếm ở Việt
Xin dẫn ra một cuốn sách mới đây của Alpha Books: "50 điều trường học không dạy bạn" (NXB Lao động Xã hội"). Cuốn sách là sách dịch, nhưng thay vì đề tên tác giả trên đầu của bìa sách, nó được ghi thành "Alpha Books" (bạn đọc có thể hiểu Alpha Books là... tác giả!). Mặt trong của bìa trước ghi rất rõ bản quyền của công ty sách Alpha. Trang thứ ba mới ghi tên tác giả là Charles J. Skyes. Rõ rồi. Tuy nhiên, đọc được vài trang đầu thì ôi thôi, không còn biết sách là của ai nữa vì ngoài nội dung có lẽ là dịch, có vô số trang trong sách là những thông tin về Việt
Có lẽ Alpha cũng cố gắng lý giải về điều này trong phần giới thiệu: "Nhận thức được sự cần thiết phải trang bị cho giới trẻ những kiến thức có tính thực tiễn hơn, Alpha Books đã mua bản quyền và tiến hành biên soạn cuốn sách này...".
Vâng, khá rõ. Chỉ ngoại trừ một điều: Alpha đã không đề cập là việc thêm vào những ví dụ từ thực tế Việt
Xin dẫn ra đây một kiểu nhập nhèm khác: Cuốn "Thiền và nghệ thuật đối diện với cuộc đời - Hành trình nội tại" cũng của NXB Tổng hợp TP HCM. Để tiếp thị cho một số cuốn sách khác, ở bìa sau của cuốn sách này, người ta đã cho in hình bìa của 7 cuốn sách với dòng chữ như sau: "Trân trọng giới thiệu bộ sách của tác giả Nguyễn Tường Bách". Và thưa bạn đọc, trong 7 cuốn sách này, chỉ có 3 cuốn là của tác giả Nguyễn Tường Bách viết, còn 4 cuốn khác là những tác phẩm nổi tiếng đã quá quen thuộc với bạn đọc là sách Nguyễn Tường Bách dịch!
Ôi trời! Vì sao lại có lối giới thiệu như thế? Với cách giới thiệu này, bạn đọc sẽ hiểu là "Đạo của vật lý", "Con đường mây trắng", "Thiền trong nghệ thuật bắn cung" và "Sư tử tuyết bờm xanh" là do ông Nguyễn Tường Bách viết, giời ạ. Thiết nghĩ cách giới thiệu này còn xúc phạm ông Bách với tư cách là một dịch giả uy tín, trừ khi nhà xuất bản đã hỏi ý kiến và ông Bách đã đồng ý!
Trong mảng sách văn học, chuyện nhập nhèm tương tự cũng có, ai cũng biết, nhưng rồi cái lối nhập nhèm này vẫn cứ diễn ra. Thường thì khi nói "tuyển thơ", hay "tuyển văn" thế giới, bạn đọc Việt
Nhiều bạn đọc yêu thơ còn nhớ một tuyển chọn thơ cách đây đã lâu. Trong tuyển chọn thơ "thế giới" này, người tuyển chọn đã đưa thơ của mình (đại diện cho cả nền thơ Việt
Một ví dụ khác, cũng là chuyện nhân danh tuyển chọn: Đó là cuốn "Thế giới thơ tình" (NXB Hội Nhà văn, 2003). Với việc nhét cái từ "thế giới" vào, người tuyển chọn đã nhập nhèm đặt hơn 60 bài thơ của một số nhà thơ Việt Nam, trong đó có những người mà thơ của họ bạn đọc không mấy khi được đọc và cũng không biết họ liệu có đáng được gọi là nhà thơ không, bên cạnh nhiều tác giả tên tuổi lừng danh của thế giới. Nếu đàng hoàng, rành mạch thì hãy đặt "Tuyển chọn thơ tình thế giới", "Tuyển chọn thơ tình Việt
Phải nói chuyện nhập nhèm kể trên xảy ra đã khá nhiều và khá lâu ở Việt
Câu hỏi đặt ra là, ai đã cho phép những sự nhập nhèm này tồn tại và điều ấy có lợi cho những ai? Ai phải trả lời về những sự vi phạm trắng trợn, ít nhất là về khía cạnh đạo đức xã hội này? Còn thái độ bạn đọc thì rõ ràng: Những thứ nhập nhèm, dối trá này chỉ khiến họ tức giận mà thôi
