Nói có sách, mách có chứng

Vừa rồi, trong bài viết "Văn học Việt Nam ở Trung Quốc" được tải trên trang web của nhà văn trẻ Phong Điệp, dịch giả Vũ Phong Tạo cũng kể rằng, tại Hội nghị Quốc tế giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài tổ chức tại Hà Nội hồi tháng 1 vừa qua, chính ông cũng được nghe nhiều nhà văn Việt Nam nói toáng lên như vậy.

Điều ấy khiến ông phải băn khoăn tìm hiểu và sau nhiều ngày tra cứu, dịch giả Vũ Phong Tạo đã hết sức ngạc nhiên khi nhận thấy: Không phải chỉ có dăm bảy đầu sách văn học Việt Nam được dịch và xuất bản tại Trung Quốc mà con số này thực chất lên tới... trên 150 đầu sách. Dịch giả Vũ Phong Tạo đã dành tới mấy ngàn chữ trong bài viết của mình để liệt kê một số tên sách trong diện ấy, song nhiều chỗ đã phải đánh dấu chấm lửng (...).

Điều đáng nói là ngoài những tác giả thuộc dạng "cổ điển" của văn học Việt Nam, một số tác giả đang nổi hiện nay như Nguyễn Quang Thiều, Võ Thị Xuân Hà... cũng có tác phẩm được phía bạn chọn dịch. Điều ấy chứng tỏ họ khá "cập nhật".

Đã có hơn 150 đầu sách văn học Việt Nam được dịch và xuất bản ở Trung Quốc. Trong ảnh: Tại một siêu thị sách ở Bắc Kinh.

Thông tin trên nói với chúng ta điều gì? Trước hết, nó cho thấy cách thông tin  hoàn toàn không căn cứ trên một cơ sở nào vẫn có cơ len lỏi trong cuộc sống và đến một lúc nào đó, nó bất ngờ trở thành nguồn thông tin gần như "chính thống", được phổ biến rộng.

Mà không chỉ trong lĩnh vực văn hóa văn nghệ, các lĩnh vực khác như kinh tế, xã hội... ta cũng gặp không ít những thông tin thuộc dạng rất "ấn tượng", có thể gây sửng sốt cho cộng đồng về một tương quan so sánh nào đó, song hỏi người đầu tiên đưa ra thông tin ấy là họ căn cứ vào cơ sở nào để có được thông tin như vậy, chắc không ít người chỉ biết cười... trừ. Đó là những thông tin kiểu như: Nhà đất ở Hà Nội còn đắt hơn ở New York, Tokyo; thủ đô Hà Nội mở rộng thuộc trong số 3 thủ đô có diện tích lớn nhất thế giới; là thủ đô có diện tích lớn nhất châu Á, hơn cả Bắc Kinh, Tokyo (trong khi ai đó chịu khó tìm hiểu ngọn ngành sẽ thấy thực tế không phải vậy). Rồi gần đây nhất là thông tin về dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, đã có nhà khoa học đưa thông tin cho thấy đến như nước Mỹ cũng không dám làm hệ thống đường này.

Rồi một thông tin khác phản bác rằng, nước Mỹ có làm nhưng làm không nhiều vì tính đến yếu tố lời lãi. Nói chung, nhiều số liệu "đá" nhau được đưa ra, song những người đưa ra những thông tin kiểu trên đều phát biểu hết sức tự tin, hồn nhiên, như thể chân lý họ đang bỏ trong túi vậy. Thậm chí, thường xuyên trên báo chí chúng ta bắt gặp những số liệu khảo cứu mà chẳng ai biết người ta đã áp dụng cách thức nào để có được.

Ví như cách đây chưa lâu, tôi đọc được trên tờ báo nọ một thông tin hết sức kỳ khôi: Vào thế kỷ thứ XIV, toàn thế giới mới chỉ có ngần này tấn vàng, còn bây giờ thì số lượng vàng đã gấp mấy lần. Chà chà, thuở thế giới còn khu biệt, có những nước châu Á chưa hề có bóng dáng người châu Âu đặt chân tới, vậy mà ai đó vẫn có thể đo đạc, tính toán, kiểm đếm được toàn thế giới có bao nhiêu tấn vàng thì quả là... siêu thật!  

Một số bạn đọc của chúng ta còn cả tin. Những thông tin mới lạ, có sự đối sánh cụ thể thường gây ấn tượng mạnh với họ. Bởi vậy mà họ dễ bị "lèo lái". Thiết nghĩ, ở điểm này, chúng ta cần phải học cách tư duy độc lập, luôn bình tĩnh tìm hiểu sự thật ở một số nhà nghiên cứu  Âu, Mỹ. Cụ thể như ở các tác giả như Lady Borton hay William J.Duiker. Trước biển cả thông tin trái chiều và không ít nhận định, đánh giá mang nặng định kiến của những người nhân danh là "nhân chứng", họ vẫn cố gắng lần tìm cho ra căn nguyên của sự việc. Và trong không ít trường hợp cụ thể, họ đã thành công