Người đàn bà làm nên những bức tranh đắt giá nhất của Picasso

Bức tranh “Giấc mơ” được Picasso hoàn thành vào năm 1932 bằng chất liệu sơn dầu, thể hiện hình ảnh Marie - Therese Walter - một trong những người tình của ông - đang ngủ trên ghế bành. Được biết, vào năm 2006, chính ông Cohen cũng đã đồng ý mua bức tranh với giá 139 triệu đôla, nhưng rồi sau đó, việc mua bán đã bị hủy bỏ bởi người sở hữu bức tranh đã vô tình chống khuỷu tay vào bức tranh và làm rách nó. Ông Cohen đã xem đấy như một điềm xấu và ông chỉ chịu mua lại bức tranh sau khi nó đã được phục chế một cách hoàn hảo.

Tính đến nay, cùng với các bức “Khỏa thân, lá xanh và bầu ngực” và “Cậu bé với ống điếu”, “Giấc mơ” là họa phẩm thứ 3 của danh họa Picasso được bán với giá trên 100 triệu đôla.

Marie - Therese Walter là một nghệ sĩ người Pháp. Bà sinh năm 1909, mất năm 1977. Lần đầu tiên Picasso gặp Marie là vào năm 1927, tại một phòng tranh Lafayette ở Paris (Pháp). Ở tuổi 18, với mái tóc vàng và vẻ kiều diễm, Marie đã làm Picasso choáng ngợp. Mặc dù đã vợ con đàng hoàng song một lần nữa trái tim của người đàn ông 45 tuổi rung lên, như thể một chàng trai mới lớn. Picasso bám theo từng bước chân của cô gái, và khi đối diện với cô, ông giới thiệu tên mình - khi ấy đã được nhiều người hâm mộ - và mời cô tham gia làm mẫu vẽ cho ông.

Chỉ sau ít ngày gặp gỡ, do không cưỡng lại được sức hút của con người đại tài và tràn trề sinh lực, Marie đã nhanh chóng ngã vào vòng tay của Picasso. Tuy nhiên, vì khi ấy Marie còn đang ở tuổi vị thành niên, hơn thế, Picasso lại đang sống với vợ là một vũ công ballet người Ukraine tên gọi Olga Khokhlova và đã có với nhau một cậu con trai 5 tuổi, cho nên, một thời gian dài, mối tình của họ hoàn toàn được duy trì trong vòng bí mật.

Vì Marie luôn chấp nhận đóng “vai phụ” trong cuộc đời của nhà danh họa nên Picasso cũng không tiếc công tiếc của thể hiện sự yêu chiều đối với cô. Năm 1930, ông bỏ tiền mua hẳn một tòa lâu đài cổ ở Normandy (Pháp) làm nơi để Marie trú ngụ, đồng thời cũng là nơi ông thực hiện các bức vẽ chân dung Marie.

Đến với sự nghiệp của Picasso, Marie trở thành một nhân vật vô cùng ấn tượng.  Cảm hứng sáng tác của Picasso được nhân lên gấp bội. Không chỉ vẽ tranh, ông còn tạc tượng Marie. Cách đây ít năm, báo chí đã giới thiệu rộng rãi bức tượng bán thân của Marie do Picasso thực hiện năm 1931. Bức tượng cho thấy một khuôn mặt ngây thơ, một bộ ngực căng tròn đầy khêu gợi. Điểm đặc biệt là trên gương mặt cô gái là chiếc mũi bự mang hình… bộ phận sinh dục nam. Bức tượng “Người phụ nữ và lọ hoa” lấy khuôn mẫu Marie là tác phẩm được Picasso đưa tham gia triển lãm nghệ thuật quốc tế tổ chức tại Paris năm 1937 và đã được các đồng nghiệp tán thưởng. Đây cũng là bức tượng được đặt cạnh mộ của Picasso.

Theo nhận xét của Picasso thì Marie là người đàn bà “ngọt ngào, lịch sự và làm bất cứ điều gì tôi muốn”. Từ năm 1927 đến 1935, cô trở thành nguyên mẫu trong một số tranh, tượng của Picasso. Đó là khoảng thời gian Picasso thiên về khuynh hướng sáng tác nhục cảm. Với nguyên mẫu Marie, thân hình người phụ nữ trong tranh Picasso giai đoạn này trở nên nhịp nhàng, uyển chuyển và tràn đầy sinh khí hơn bao giờ hết. Ngoài các kiệt tác: “Giấc mơ”, “Khỏa thân, lá xanh và bầu ngực”, “Cậu bé với ống điếu” đã nhắc tới ở phần đầu bài viết, ta có thể kể thêm một số bức:

Bức “Cô gái đọc sách” (chất liệu sơn dầu, được Picasso vẽ theo trường phái ấn tượng vào năm 1932). Trong tranh là hình ảnh nàng Marie ngồi khỏa thân trên ghế. Ngày 8/2/2011, tại nhà đấu giá Sothebys ở London (Anh), bức tranh đã được mua với giá cao ngất ngưởng: 40,7 triệu USD. Trước đó, đã có 6 người đấu giá mua bức tranh và cuối cùng, nó rơi vào tay một khách hàng sau 6 phút người này đặt giá qua điện thoại. Trước thời điểm Picasso vẽ “Cô gái đọc sách”, vì ông đang chính thức chung sống với người vợ có hôn thú là Olga Khokhlova nên chân dung của Marie chỉ được ông cho xuất hiện một cách kín đáo ở hậu cảnh của các bức họa. Chính bởi vậy mà lần đầu tiên nhìn thấy bức “Cô gái đọc sách” trong cuộc triển lãm tranh của Picasso ở Paris năm 1932, Olga Khokhlova đã nổi máu ghen và cuộc hôn nhân của Picasso với người đàn bà khó tính này sau sự việc trên gần như đã đi vào hồi “chung kết”.

Bức “Người phụ nữ ngồi bên cửa sổ” (chất liệu bột màu, được Picasso thực hiện vào năm 1932): Bức tranh vẽ chân dung Marie theo kiểu lập thể, với một thân hình tròn trịa, gợi cảm. Ngày 5/2/2013, bức tranh đã được bán với giá 28,6 triệu bảng Anh (tương đương 45 triệu đôla) tại nhà đấu giá Sothebys ở London. Mức giá này cao gấp đôi mức giá dự tính trước khi bán và là một kỷ lục về giá bán của một bức tranh bột màu được thực hiện trên giấy. Helena Newman, Chủ tịch Trường phái nghệ thuật ấn tượng và hiện đại ở Sothebys phát biểu cảm tưởng: “Chúng tôi rất vui khi nhìn thấy bức chân dung tuyệt đẹp này”.

Trở lại với phản ứng của Olga Khokhlova trước việc phát hiện ra mối quan hệ quá sâu sắc giữa chồng mình và cô gái trẻ Marie: Mặc dù Picasso chủ động đề nghị ly hôn Olga để đến với Marie, song vì Picasso không chịu chia tài sản cho bà nên sự việc nhùng nhằng mất một thời gian. Cho tới năm 1935, khi Marie được phát hiện là có thai với Picasso thì Olga mới chính thức chia tay ông.

Picasso là người “thay đàn bà như thay áo”. Với ông, đàn bà chỉ có hai loại: Một là thiên thần, hai là… thảm chùi chân. Mặc dù Marie - vào năm 1935 đã sinh hạ cho Picasso cô con gái Maya, song cũng năm ấy, khi Picasso chưa kịp cưới Marie thì số phận lại thả rơi một ngôi sao mới xuống đời ông. Trên trường quay bộ phim “Tội ác của ông Langer”, nhà danh họa gặp một phụ nữ trẻ (khi đó 28 tuổi). Tên nàng là Dora Marr - một nữ nhiếp ảnh gia kiêm nghệ sĩ mỹ thuật. Với sức vóc khỏe mạnh, dáng vẻ đầy tự tin, đôi mắt rực sáng, Dora đã chinh phục nhà danh họa ngay từ giây phút đầu gặp gỡ. Từ đó trở đi, Dora trở thành một hình ảnh trở đi trở lại trong tranh của Picasso. Một trong những bức vẽ ấn tượng hơn cả là hình ảnh Dora nằm duỗi dài trên bãi biển, gương mặt khả ái, đôi tay khoanh lại, nước da mịn màng. Ngoài ra, còn một số bức nhà danh họa thể hiện vẻ đẹp của Dora dưới dạng lõa thể. Rõ ràng, so với Marie - một phụ nữ có thân hình phồn thực, tính khí nhu mì thì Marr có vóc dáng đài các và thông minh hơn.

Sau này, Francoise Gilot - một trong những người vợ cuối của Picasso - đã kể lại câu chuyện (mà bà nghe được từ nhà danh họa) về cuộc xung đột giữa Marie - Therese Walter và Dora Marr. Hôm đó, cực chẳng đã Marie mới phải nói với Picasso: “Anh quyết định đi, trong hai người, ai phải ra đi?”. Picasso nhùng nhằng không quyết định nên đứng về phía nào, cuối cùng ông đành để hai người đàn bà tự… giải quyết. Và thế là họ xông vào vật lộn, cấu xé nhau. Sau này, họa sĩ đã vẽ một bức tranh mô tả thời khắc giao tranh giữa hai người phụ nữ qua hình tượng một con chim bồ câu đen (ý chỉ Dora) chiến đấu với một con chim bồ câu trắng (ý chỉ Marie). Và chim bồ câu đen đã thắng.

Sau khi chia tay Picasso (năm 1936), Marie một mình ở vậy nuôi con. Mặc dù không bao giờ tha thứ cho Picasso về chuyện phụ tình, song cả cuộc đời, Marie vẫn nuôi niềm hy vọng một ngày nào đó ông sẽ kết hôn với cô. Rất tiếc là điều này đã không xảy ra. Ngày 20/10/1977, 4 năm sau khi Picasso qua đời, Marie - Therese đã treo cổ tự vẫn tại thành phố nghỉ dưỡng Juan Les Pins, miền Nam nước Pháp.

Đẹp, vẻ đẹp phồn thực và hiền lành, ít quan tâm tới nghệ thuật, tính tình lại dễ bảo và dễ tha thứ, Marie là một mẫu người tình thuộc loại “dễ chịu” của Picasso. Dẫu thế nào thì đó cũng là mối tình lâu dài nhất trong cuộc đời ông và Marie có lẽ là người phụ nữ duy nhất đem lại cho ông nhiều thư thái