Cô Tấm vẫn thảo hiền
Sau nhiều năm lưỡng lự, những người biên soạn sách giáo khoa đã quyết định thay đổi đoạn kết của truyện "Tấm Cám". Như vậy, học sinh phổ thông bắt đầu tiếp nhận câu chuyện cổ tích nổi tiếng này được khép lại với diễn biến: "Cám thấy Tấm trở về và được vua yêu thương như xưa thì không khỏi sợ hãi. Một hôm, Cám hỏi chị: "Chị Tấm ơi chị Tấm, chị làm thế nào mà đẹp thế?". Tấm không đáp, chỉ hỏi lại: "Có muốn đẹp không để chị giúp?". Cám bằng lòng ngay. Tấm sai quân hầu đào một cái hố sâu và đun một nồi nước sôi. Tấm bảo Cám xuống hố rồi sai quân hầu giội nước sôi vào hố. Cám chết. Mụ dì ghẻ thấy vậy cũng lăn đùng ra chết…".
Đoạn kết mới tuy cũng hơi gượng gạo nhưng vẫn dễ chịu hơn đoạn kết cũ. Bởi lẽ, đoạn kết trước đây miêu tả Tấm giết Cám xong rồi, đã cho… làm mắm để gửi cho mụ dì ghẻ ăn. Trong kho tàng cổ tích thế giới, từ "Ngàn lẻ một đêm" cho đến Grim hay Andersen đều không có đoạn kết nào dã man như thế. Mặt khác, một đất nước phương Đông như chúng ta vốn trọng lòng nhân ái, không thể xưng tụng sự nhẫn tâm như biểu tượng của cái đẹp.
Cốt lõi của hầu hết truyện cổ tích đều không nằm ở chi tiết. Ngay cả tổ tiên chúng ta kể lại cho con cháu nghe về Tấm Cám cũng chỉ nhằm khuyên nhủ lối sống cao thượng và ứng xử tử tế giữa mọi người với nhau. Từ truyện "Tấm Cám" truyền miệng đến truyện Tấm Cám văn bản chắc chắn không tránh khỏi "tam sao thất bản". Trên cơ sở ấy, hãy tin rằng, một đoạn kết đậm mùi sát khí trong truyện chưa hẳn do mong muốn của những người sáng tạo ra "Tấm Cám".
Lịch sử hàng ngàn năm phong kiến luôn đày đọa những mảnh đời thấp cổ bé họng, khiến sự thù hận nung nấu nhiều ý định trả đũa. Bản chất Tấm không phải kẻ gian tà, mà Tấm bị trôi dạt trong âm mưu tranh đoạt của mẹ con Cám. Hình ảnh Tấm chết đi sống lại nhiều lần thể hiện khát vọng đức hạnh trường tồn của ông bà chúng ta. Sự hồi sinh của Tấm không nhằm truy vấn oán hờn mà để chứng minh thiện ác tuần hoàn, nhân quả báo ứng. Chỉnh sửa đoạn kết truyện "Tấm Cám" càng hợp lý hơn, thì suy tư người nay càng gần với quan niệm của người xưa hơn!
Ở phương Tây cũng có một truyện cổ tích tương tự "Tấm Cám" là "Cô gái Lọ Lem". Cái khoảng cách duy nhất giữa Tấm Cám và Lọ Lem chính là phương pháp chấm dứt mâu thuẫn. Bây giờ chúng ta có đoạn kết khác cho Tấm Cám, không những giúp người Việt thêm tin yêu "cô Tấm thảo hiền", mà còn khẳng định nét tương đồng với văn minh nhân loại trong quá trình hội nhập.
Dân tộc Việt Nam vốn chịu nhiều mất mát đau thương. Chúng ta đang cố gắng đứng lại gần nhau trong tuyên bố "khép lại quá khứ, hướng đến tương lai" trên nghị trường, thì trong sách giáo khoa, bằng chính truyện "Tấm Cám" sẽ nhắc nhở mọi người món quà vĩ đại nhất chính là sự tha thứ!
