“Bà tỉ phú về thăm quê” và nỗi lo khan hiếm kịch bản

Trong 2 đêm 24 và 25/11, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, khán giả được thưởng thức vở kịch nói “Bà tỉ phú về thăm quê”. Đây là vở kịch nổi tiếng của nhà văn Thụy Sĩ Friedrich Durrenmatt được ông viết cách đây 50 năm, lần đầu tiên được Nhà hát Kịch Việt Nam cùng các đạo diễn và nghệ sĩ người Đức thực hiện. “Bà tỉ phú về thăm quê” là vở kịch đã được dịch sang hơn 40 ngôn ngữ khác nhau, trở thành một trong những kịch bản sân khấu xuất sắc và được quảng bá nhất thế kỷ XX. Lần này “Bà tỉ phú về thăm quê” tới Việt Nam qua bản dịch của dịch giả Lê Vũ Cầu và được dàn dựng dưới sự chỉ đạo của đạo diễn người Thụy Sĩ Rudolph Straub và trợ lý đạo diễn Đỗ Kỷ. Chịu trách nhiệm về sân khấu và phục trang là nữ họa sĩ người Đức Marion Hauer.

Kể từ khi “Bà tỉ phú về thăm quê” ra đời, tác phẩm được dàn dựng tại sân khấu nhiều nước bởi nó “dễ hiểu và phổ cập”. Dường như nó lại càng tương đồng và gần gũi hơn với bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay. Một trong số những vấn đề mà vở kịch đặt ra đang được nhiều người quan tâm là hiện nay liệu có phải “cái gì không thể mua bằng tiền đều có thể mua bằng rất nhiều tiền?”. Những bi hài kịch xung quanh sự tác oai tác quái của đồng tiền cũng là điều mà chúng ta bắt gặp nhiều trong xã hội hiện tại.

Vở kịch nói về sự trở về thị trấn quê hương của bà tỉ phú Cala Sắc sau nhiều năm bôn ba ở nước ngoài. Trước đây, Cala Sắc là một cô gái nghèo, yêu An phơ In là chàng thanh niên cùng thị trấn. Khi Cala Sắc mang bầu cũng là lúc cô bị người yêu ruồng rẫy. Sau đó, anh ta kết hôn với một cô gái con nhà giàu trong thị trấn. Bụng mang dạ chửa, Cala Sắc phải rời bỏ quê hương, làm gái bán hoa trong một nhà thổ ở Hồng Công. Tại đây, cô đã gặp và cưới một ông tỉ phú dầu mỏ. Sau khi chồng chết, Cala Sắc được thừa hưởng một gia tài khổng lồ. Với gia sản này, Cala Sắc đã trở về quê hương với quyết tâm trả thù: bà hứa sẽ cho dân thị trấn một tỉ đôla nếu họ giết chết người yêu cũ là Anphơ In. Và, phản ứng của người dân thị trấn trước lời đề nghị của bà tỉ phú? Trước sự cám dỗ vật chất, họ sẽ giữ được mình trong sạch hay sẽ phạm tội giết người là điều mà người xem tò mò muốn biết ở vở kịch này.

Các diễn viên Nhà hát Kịch Việt Nam tập dượt vở "Bà tỉ phú về thăm quê".

Gần 60 diễn viên của Nhà hát Kịch Việt Nam và những ca sĩ thuộc Nhà hát Nhạc vũ kịch được huy động tham gia “Bà tỉ phú về thăm quê”. Trong vở diễn này, âm nhạc hoàn toàn là những bài hát do dàn đồng ca thực hiện như một phương tiện hữu hiệu biểu lộ những tình cảm, trạng thái và xung đột kịch. NSƯT Thu Hà sẽ vào vai Cala Sắc thay cho NSƯT Lan Hương như dự kiến ban đầu.

Đây không phải là lần đầu tiên Nhà hát Kịch Việt Nam dàn dựng vở kịch của các tác giả nước ngoài. Năm 1981, Nhà hát đã từng dựng vở “Ba nhà vật lý” cũng của tác giả này. Gần đây là “Hedda Gabler” của tác giả Henrik Ibsen. Cũng trong thời gian này, Nhà hát Tuổi trẻ đang công diễn vở “Nhà búp bê” của Henrik Ibsen. Cách đây không lâu, khán giả Việt Nam cũng đã được thưởng thức vở “Trường học tình yêu” của Mozart do Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam dàn dựng...

Có thể thấy, dường như sân khấu kịch của Hà Nội đang có một trào lưu phục dựng những tác phẩm kinh điển của các tác giả nổi tiếng thế giới. Điều này đã thổi một luồng sinh khí mới vào không khí lâu nay vốn trầm lắng của sân khấu kịch Hà Nội. Nhưng chính trào lưu ấy cũng đang “tố giác” một sự thật - đó là sự khan hiếm những kịch bản hay trong nước. Theo ông Nguyễn Anh Dũng, việc phục dựng những vở kịch này có ý nghĩa trao đổi, học tập tinh hoa của nền sân khấu thế giới, và là một cách để giữ sân khấu truyền thống hơn là việc thu hút khán giả đến rạp. Số người tự nguyện mua vé tới xem những vở này vẫn thấp tới mức thảm hại. Cho nên, dựng kịch nước ngoài vẫn là sự dũng cảm của các nhà hát. Tâm lý hào hứng, thèm muốn được thưởng thức những vở kịch nước ngoài vẫn chỉ là trong ký ức. Và vì thế, công diễn “Bà tỉ phú về thăm quê” là một tin vui nhưng cũng khiến người ta chạnh buồn nếu nghĩ rộng hơn!