45 năm mòn mỏi chờ minh oan cho người đã khuất

Mang tiếng là có người đầu hàng địch

Tiếp chuyện chúng tôi, thân nhân của ông Nguyễn Đức Toàn đều có mặt đầy đủ. Ông Nguyễn Văn Viền, cháu ruột ông Nguyễn Đức Toàn buồn bã: "Gia đình chúng tôi đã chịu tiếng là có người đầu hàng địch suốt nửa thế kỷ rồi. Ông Nguyễn Văn Diện, cụ thân sinh ra chú tôi - ông Nguyễn Đức Toàn khi còn sống cũng đã phải lặn lội tìm câu trả lời cho đến khi xuống suối vàng vẫn không có thông tin cụ thể. Tất cả chỉ nghe đồn miệng là ông Nguyễn Đức Toàn quy hàng. Đời tôi, các cô, các chú tôi vì mang tiếng có người thân quy hàng nên dù có hoạt động đoàn thể tích cực đến mấy cũng không thể ngẩng mặt lên được”.

Qua lời kể của từng người trong gia đình ông Nguyễn Đức Toàn, câu chuyện của 50 năm về trước dần hiển hiện ra. Ông Nguyễn Đức Toàn (69 tuổi, xóm 2, xã Thụy Lôi, Kim Bảng, Hà Nam) nhập ngũ tháng 4/1962 ở Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Ngày 31/12/1965, đơn vị vào chiến đấu ở Tây Thừa Thiên - Huế, rồi đến Tây Nguyên và tháng 8/1967 mới vào đến Phước Long. Trong quá trình chiến đấu, ông Toàn đã gửi thư về cho gia đình 2 lần (năm 1966 và giữa năm 1967).

Sau 30/4/1975, người sống trở về với gia đình, người hy sinh thì Nhà nước báo tử. Nhưng ông Nguyễn Đức Toàn vẫn bặt vô âm tín. Năm 1976, gia đình ông Nguyễn Đức Toàn chỉ nghe phong thanh là ông quy hàng địch, cũng không có giấy tờ nào thông báo việc ông Toàn quy hàng. Gia đình không thể ngồi yên chờ tin tức người thân, đã gõ cửa khắp nơi từ địa phương đến Trung ương mà chẳng có thêm được tin gì.

Mãi đến năm 1998, gia đình đã làm đơn đề nghị Hội đồng nghĩa vụ quân sự xã Thụy Lôi xét đề nghị công nhận liệt sỹ cho người thân là ông Nguyễn Đức Toàn. Hội đồng đã họp ngày 4/8/1998 và lập biên bản đề nghị công nhận liệt sỹ cho ông Toàn. Nhưng chờ mãi vẫn không có phản hồi của cơ quan chức năng. Đầu năm 2001, ông Nguyễn Văn Viền, cháu ruột ông Toàn làm đơn đề nghị cơ quan chức năng tỉnh Hà Nam về việc tìm người thân không tin tức trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước.

Gia đình ông Nguyễn Đức Toàn kể cho chúng tôi đầu đuôi sự việc.

Ngày 6/12/2001, Sở LĐTB&XH tỉnh Hà Nam đã có Công văn số 142/TBLS-NCC do Giám đốc Nghiêm Đức Đạo ký, yêu cầu Phòng Tổ chức xã hội huyện Kim Bảng chỉ đạo UBND xã Thụy Lôi xác minh, kết luận việc thực hiện chế độ chính sách đối với gia đình liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn đã được Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Nam Ninh cấp Giấy báo tử số 253/BT ngày 1/11/1976, bằng Tổ quốc ghi công số UA262h của Thủ tướng Chính phủ.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Viền cho hay: "Đến lúc đó chúng tôi mới biết được chú tôi có giấy báo tử và bằng Tổ quốc ghi công. Trước đó chúng tôi không hề có một tin tức gì của chú tôi. Gia đình cũng chưa bao giờ nhận được giấy báo tử hay bằng Tổ quốc ghi công".

Nhưng đùng một cái, 3 tháng sau, ngày 27/3/2002, Sở LĐTB&XH Hà Nam có Công văn số 80/CV-LĐTB&XH cũng do ông Nghiêm Đức Đạo ký, gửi Cục Chính sách thương binh liệt sỹ và người có công (Bộ LĐTB&XH) đề nghị Bộ trình Thủ tướng Chính phủ thu hồi bằng Tổ quốc ghi công và xóa tên liệt sỹ đối với ông Nguyễn Đức Toàn.

Lý do Sở này đưa ra là, tại Công văn số 02/TCXH ngày 16/1/2002, Phòng Tổ chức xã hội huyện Kim Bảng cho biết theo thông tin từ Cục Tổ chức (Tổng cục Chính trị-Bộ Quốc phòng), ông Nguyễn Đức Toàn đã đầu hàng địch tại Long An (ty chiêu hồi Long Khánh khai thác) trong trường hợp tự nguyện.

Ông Nguyễn Văn Viền vừa nói vừa đưa cho chúng tôi xem bản sao phiếu xác minh. Phiếu xác minh ngày 5/7/1979 của Cục Tổ chức có ghi ông Nguyễn Văn Toàn, nhập ngũ tháng 7/1968 đơn vị A3, B3, C5,D5, E1 phân khu 3 Kông Tum, đầu hàng địch ngày 22/4/1970. Nhưng điều đáng chú ý là, thông tin trong phiếu xác minh có nhiều thông tin sai về lý lịch.

Ông Viền chỉ ra điểm bất hợp lý: "Cụ thể chú tôi tên là Nguyễn Đức Toàn, chứ không phải là Nguyễn Văn Toàn như trong phiếu xác minh. Hai là ngày nhập ngũ của chú tôi là  4/1962 chứ không phải là nhập ngũ tháng 7/1968. Phòng Tổ chức thương binh xã hội cho biết họ tên và ngày tháng nhập ngũ hoàn toàn không đúng. Chúng tôi đã liên lạc với Trung đoàn 88, Sư đoàn 308, Quân khu 7 đều được xác minh quân nhân Nguyễn Đức Toàn-là chú tôi đã hy sinh ngày 5/11/1967 trong trường hợp chiến đấu với địch tại chiến trường tỉnh Phước Long do Trung tá, Phó Chính ủy Trung đoàn 88 (nay là Chính ủy-PV) Vũ Anh Tuấn sao y bản chính".

Ngoài ra, theo tìm hiểu của chúng tôi, ngoài dấu treo của Cục Tổ chức, phiếu xác minh này không hề có đơn vị xác minh cũng như có chữ ký và con dấu của người có trách nhiệm.

Ông Thế Huệ, bên tài liệu về liệt sĩ.

Đục tên khỏi bia tưởng niệm liệt sỹ

Trước khiếu nại của gia đình thân nhân ông Nguyễn Đức Toàn về tính xác thực của phiếu xác minh quy hàng, mãi tận 10 năm sau, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh Hà Nam, ngày 30/6/2011, Sở Lao động thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam mới có Văn bản số 473/LĐTB&XH-NCC gửi Cục Tổ chức, Cục Chính sách (Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng) đề nghị kiểm tra kết luận tính xác thực của phiếu xác minh quân nhân đầu hàng địch.

Nhưng từ đó đến nay, thân nhân ông Nguyễn Đức Toàn vẫn chưa có câu trả lời việc "ông Nguyễn Đức Toàn quy hàng hay là liệt sỹ". "Gia đình chỉ mong có công văn trả lời, có tội trị tội. Vậy mà chờ đợi mãi, cầu cứu khắp các ban ngành từ địa phương đến Trung ương mà vẫn không có niềm hy vọng gì" - ông Viền đau đáu.

Tìm hiểu thông tin về sự việc qua UBND xã Thụy Lôi, chúng tôi được biết thêm: Danh sách đối khớp hồ sơ liệt sỹ chống Mỹ của Sở LĐTB&XH tỉnh Hà Nam ngày 22/6/2000 hiện đang lưu trữ tại UBND xã, có tên liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn, sinh năm 1944, nhập ngũ tháng 4/1962, hy sinh tháng 11/1967. Bia tưởng niệm liệt sỹ huyện Kim Bảng khánh thành năm 2000 có tạc tên của liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn. Nhưng trong thời gian gia đình làm đơn khiếu nại, tên của ông Nguyễn Đức Toàn đã bị huyện Kim Bảng đục bỏ khỏi văn bia tưởng nhớ người có công với cách mạng. Theo chân gia đình ông Nguyễn Đức Toàn đến nghĩa trang liệt sỹ huyện, bằng một vài thao tác nhỏ, cạo đi lớp sơn phủ, chúng tôi đã thấy tên ông Toàn hiện ra trên văn bia.

"Gia đình gửi đơn đến Cục Tổ chức, Cục Bảo vệ an ninh thì Cục Tổ chức thông báo đã chuyển đến Cục Chính sách. Gửi đơn đến Cục Thương binh liệt sỹ và người có công thuộc Bộ LĐTB&XH thì Cục này lại thông báo đã chuyển đơn về Sở LĐTB&XH Hà Nam và yêu cầu gia đình liên lạc với Sở để được giải quyết. Nhưng dù nhiều lần liên hệ, chúng tôi vẫn chưa hề nhận được câu trả lời của Sở LĐTB&XH Hà Nam" - ông Viền nói.

Tìm theo dấu vết đồng đội cũ

Để tìm hiểu rõ ràng sự việc "có hay không ông Nguyễn Đức Toàn là chiến sỹ thuộc Trung đoàn 88, hy sinh khi chiến đấu tại chiến trường Phước Long" như thông tin từ phía gia đình cung cấp, chúng tôi đã tìm gặp ông Ong Thế Huệ, nguyên Chính trị viên đại đội, Phó Chính ủy Trung đoàn 88 để xác minh về trường hợp của ông Nguyễn Đức Toàn. Ông Huệ cho biết: Trong danh sách liệt sỹ của Trung đoàn 88 đã khắc bia vinh danh ở Khu lưu niệm truyền thống, tưởng niệm liệt sỹ Trung đoàn 88 tại Thái Nguyên, có tên của liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn, trùng khớp với thông tin gia đình cung cấp.

Ông Huệ vẫn còn nhớ như in trận đánh mà ông cho là ông Toàn hy sinh: "Ngày đó, tôi là Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 5, còn ông Nguyễn Đức Toàn ở Tiểu đoàn 4. Trung đoàn 88 nằm trong đội hình sư đoàn 5 quân giải phóng. Từ Tây Nguyên, chúng tôi hành quân chuyển chiến trường, vào đến Phước Long là vào cuối tháng 9/1967 và tác chiến đến hết tháng 11/1967.

Đêm 24/10/1967, chúng tôi đánh đồn Phước Quả 3. Đến ngày 5/11/1967, địch tìm cách đưa tiểu đoàn biệt động 31 đến tái chiếm. Vào đến khu rừng ở ấp Phước Sơn thì bị Trung đoàn 88 quây đánh, sau hơn 2 tiếng tiểu đoàn 31 bị tiêu diệt gọn. Ông Nguyễn Đức Toàn hy sinh trong trận đánh tiểu đoàn biệt động 31 này".

Ông đau đáu: Tôi mong Nhà nước sớm minh oan cho ông Nguyễn Đức Toàn, vì để lâu sẽ mất hết nhân chứng. Tôi chắc chắn 100% ông Nguyễn Đức Toàn là lính của Trung đoàn 88, chiến đấu và hy sinh tại Phước Long, không phải là lính quy hàng. Tôi đã già rồi, chỉ mong minh oan được cho ông Toàn, đồng đội của chúng tôi là tôi nhẹ nhõm. Để một sự việc kéo dài gần nửa thế kỷ như vậy, Cục Bảo vệ an ninh, Cục Tổ chức, Cục Chính sách của Tổng cục Chính trị và Sở LĐTB&XH tỉnh Hà Nam nghĩ gì?

Như vậy đã 50 năm trôi qua kể từ ngày ông Nguyễn Đức Toàn nhập ngũ, 45 năm kể từ ngày ông Toàn qua đời, gia đình ông đã chịu tiếng là có người đầu hàng địch. Thân nhân ông Toàn đã gõ cửa cơ quan công quyền đến sưng vù cả tay mà vẫn chưa có được câu trả lời thỏa đáng.

Chúng tôi xin được mượn lời ông Nguyễn Văn Nhậm, nguyên chiến sỹ, trợ lí cán bộ Trung đoàn 88 (1964-1969), đồng đội của ông Nguyễn Đức Toàn thay cho lời kết: Việc xác minh lại thông tin về ông Nguyễn Đức Toàn là trách nhiệm của Bộ Quốc phòng mà trực tiếp là Tổng cục Chính trị.

Nếu đúng ông Toàn là lính quy hàng thì phải chỉ ra cơ sở để gia đình thân nhân ông Nguyễn Đức Toàn hiểu rõ, còn nếu thông tin cho rằng ông Nguyễn Đức Toàn quy hàng địch là sai thì phải trả lại danh vị cho người đã ngã xuống vì độc lập của Tổ quốc, để người ngã xuống được ngậm cười nơi chín suối. Đây không phải chỉ là chuyện của một con người cụ thể, mà là tình cảm của Đảng, Nhà nước đối với những người có công với đất nước. Đừng để họ chịu oan ức!