Thế cân bằng mong manh của Trung Đông sau một tháng xung đột

“Vòng lửa” siết chặt Trung Đông

Trong một tuyên bố trên kênh truyền hình Al Masirah, Người phát ngôn quân sự của phong trào Houthi Yahya Saree đã thông báo về cuộc tấn công ngày 28/3 (giờ địa phương), theo đó khẳng định đã phóng loạt tên lửa đạn đạo nhằm vào các “mục tiêu quân sự nhạy cảm” ở miền Nam Israel. 

Ông Saree cho biết các cuộc tấn công “sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được các mục tiêu đã tuyên bố... và cho đến khi hành động gây hấn chống lại tất cả các mặt trận của lực lượng kháng chiến chấm dứt”.

Nhiều hãng truyền thông cũng đưa tin lực lượng Houthi đã tấn công Israel lần thứ hai trong vòng chưa đầy 24 giờ, sau khi chính thức tham gia xung đột Mỹ - Israel và Iran hôm 28/3 bằng việc phóng tên lửa đạn. Trong khi đó, phía Israel xác nhận đã đánh chặn một tên lửa được phóng từ Yemen.

Theo Giáo sư Mohamad Elmasry thuộc Viện Nghiên cứu Sau đại học Doha, việc lực lượng Houthi tham gia cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran là “rất đáng kể”. “Trong hai năm rưỡi qua, chúng ta đã thấy lực lượng Houthi có sức mạnh đáng kể”, ông Elmasry cho biết, với khả năng tác động lớn tới cục diện xung đột.

Hãng tin Al Jazeera cho rằng việc mở thêm một "mặt trận" mới từ Yemen, bên cạnh các cuộc giao tranh đang diễn ra giữa Israel với Iran và Hezbollah, thể hiện xung đột có xu hướng lan rộng và phức tạp hơn, đồng thời gia tăng sự hoài nghi trong nội bộ Israel về tính khả thi của các chiến dịch quân sự do chính phủ triển khai.

Còn The Jerusalem Post nhận định, Iran và phong trào Houthi đang hướng tới việc tạo ra một “vòng lửa” trong khu vực kéo dài từ Lebanon qua Iraq và vùng Vịnh tới Yemen, tạo thành một tuyến chiến tuyến dài hàng nghìn km. Qua đó nhằm chứng minh rằng Mỹ sẽ không dễ dàng kết thúc cuộc tấn công vào Iran, và rằng Iran không chỉ chịu đựng các đòn tấn công mà còn có thể mở rộng chiến sự một cách có tính toán.

Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng đang tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 28/3 cho biết tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli của Hải quân Mỹ, chở theo 3.500 lính thủy đánh bộ, đã đến Trung Đông. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ để ngỏ khả năng mở rộng chiến dịch, cho thấy phương án leo thang vẫn đang được Washington cân nhắc.

Nỗ lực hạ nhiệt trên bàn đàm phán

Song song với các diễn biến leo thang quân sự, các nỗ lực ngoại giao của các bên trung gian nhằm hạ nhiệt căng thẳng đang được triển khai. Theo Reuters, Ngoại trưởng 4 nước gồm Pakistan, Arab Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập dự kiến sẽ họp tại Islamabad trong hai ngày tới để thảo luận về tình hình Trung Đông. Đây là 4 nước đang tích cực tham gia các nỗ lực trung gian nhằm truyền tải thông điệp giữa Washington và Tehran. 

Thông báo của Bộ Ngoại giao Pakistan nêu rõ, Ngoại trưởng nước này Ishaq Dar đã gửi lời mời tới Ngoại trưởng Arab Saudi Faisal bin Farhan Al Saud, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan và Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty. Thông báo nêu rõ: "Trong khuôn khổ chuyến thăm, các ngoại trưởng sẽ tiến hành thảo luận sâu về nhiều vấn đề, trong đó có các biện pháp nhằm giảm leo thang căng thẳng ở khu vực (Trung Đông)".

Trước đó, Ngoại trưởng Pakistan hôm 27/3 đã điện đàm với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nhằm trao đổi về tình hình khu vực và thúc đẩy các biện pháp chấm dứt xung đột. Hai bên nhấn mạnh đối thoại và ngoại giao là giải pháp duy nhất để hạ nhiệt tình hình, đồng thời ủng hộ nối lại đàm phán giữa Mỹ và Iran, coi đây là bước đi cần thiết để đảm bảo ổn định khu vực.

Trong diễn biến tích cực mới nhất, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar hôm 29/3 cho biết Iran đã đồng ý cho phép 20 tàu treo cờ Pakistan đi qua Eo biển Hormuz. Theo thỏa thuận, mỗi ngày sẽ có hai tàu Pakistan đi qua Eo biển Hormuz. Ông Dar nói rằng quyết định của Iran là một “cử chỉ tích cực và mang tính xây dựng” và là “dấu hiệu báo trước của hòa bình”.

“Thông báo này đánh dấu một bước tiến có ý nghĩa hướng tới hòa bình và sẽ củng cố các nỗ lực chung của chúng ta theo hướng đó”, Ngoại trưởng Pakistan tuyên bố, cho biết động thái này sẽ góp phần mang lại ổn định cho khu vực và hỗ trợ các nỗ lực rộng lớn hơn nhằm giảm căng thẳng.

Hôm 27/3, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cũng cho biết các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran đã được nối lại thông qua các kênh trung gian. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng mức độ thiếu tin cậy giữa hai bên vẫn rất lớn, đặc biệt sau những diễn biến gần đây. 

Về phần mình, ngày 27/3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết nước này dự kiến rằng chiến dịch quân sự nhằm vào Iran sẽ kết thúc "trong vài tuần, chứ không phải vài tháng". Trước đó, Mỹ thông báo đã có các cuộc đàm phán với phía Iran nhưng Tehran lên tiếng bác bỏ. Theo hãng thông tấn Tanim của Iran, nước này mới chỉ chuyển phản hồi về kế hoạch 15 điểm của Mỹ thông qua các kênh trung gian và hiện đang chờ phản hồi từ phía Washington.

Giới quan sát nhận định, các kênh đối thoại vẫn chưa hoàn toàn đóng lại, mở đường cho các triển vọng đàm phán giữa Mỹ, Israel và Iran. Tuy nhiên, khả năng đạt được đột phá trong ngắn hạn vẫn còn hạn chế, khi các bên trực tiếp tham gia xung đột chưa có dấu hiệu điều chỉnh lập trường rõ rệt, và các diễn tiến quân sự đang ngày càng phức tạp hơn.