Phương Tây liên minh nhằm bảo đảm an ninh ràng buộc cho Ukraine

Trong tuyên bố chung sau hội nghị, các nước tham dự nhấn mạnh mục tiêu hướng tới một nền hòa bình công bằng, bền vững, phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời hoan nghênh những tiến triển gần đây trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ, Ukraine và các đối tác châu Âu, khẳng định năng lực tự vệ của Ukraine là yếu tố then chốt bảo đảm an ninh lâu dài cho quốc gia này và sự ổn định của khu vực châu Âu - Đại Tây Dương.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là việc xây dựng các cơ chế bảo đảm an ninh ngay khi lệnh ngừng bắn được thực thi. Phát biểu tại hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi đây là "một ngày lịch sử", nhấn mạnh sự đồng thuận rộng rãi trong việc bảo đảm an ninh lâu dài cho Ukraine. Theo ông Macron, các quốc gia châu Âu cần phối hợp chặt chẽ với Mỹ để xây dựng một khuôn khổ an ninh đáng tin cậy, đủ sức răn đe nguy cơ tái diễn xung đột sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.

Trong khuôn khổ hội nghị, Tổng thống Pháp, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký tuyên bố ý định về việc triển khai một lực lượng đa quốc gia nhằm giám sát và bảo đảm thực thi lệnh ngừng bắn. Theo ông Macron, lực lượng này sẽ được triển khai trên bộ, trên không và trên biển, song hoạt động cách xa tuyến tiếp xúc với tiền tuyến nhằm tránh nguy cơ đối đầu trực tiếp.

Pháp khẳng định sẵn sàng cử hàng nghìn binh sĩ tham gia lực lượng đa quốc gia. Cùng với Anh, Pháp dự kiến thiết lập các căn cứ quân sự tại Ukraine để phục vụ công tác hậu cần, huấn luyện và phối hợp. Thủ tướng Anh cho biết các cuộc đàm phán đã đạt được những tiến triển đáng kể, song cảnh báo rằng những bước đi khó khăn nhất vẫn còn ở phía trước, đặc biệt liên quan đến các vấn đề lãnh thổ và bảo đảm an ninh lâu dài.

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Berlin sẵn sàng đóng góp trong khuôn khổ quốc tế, song nhấn mạnh việc triển khai binh sĩ sẽ không diễn ra trên lãnh thổ Ukraine. Đức có thể xem xét triển khai lực lượng trên lãnh thổ các nước thành viên NATO giáp biên giới với Ukraine sau khi đạt được lệnh ngừng bắn. Mọi quyết định cụ thể sẽ do Chính phủ Liên bang và Quốc hội Đức xem xét trên cơ sở các điều kiện cần thiết, bao gồm sự ủng hộ của Mỹ.

Một số quốc gia khác cũng thể hiện lập trường thận trọng. Thủ tướng Croatia Andrej Plenkovic tuyên bố nước này sẽ không cử binh sĩ tới lãnh thổ Ukraine, song sẽ tiếp tục hỗ trợ Kiev thông qua các nỗ lực chính trị, ngoại giao và các gói hỗ trợ quân sự song phương. Trong khi đó, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết sẵn sàng đảm nhiệm vai trò dẫn đầu về hậu cần trong các nhiệm vụ hỗ trợ Ukraine, tận dụng vị trí địa lý và năng lực hậu cần của nước này.

Sự hiện diện của phái đoàn Mỹ tại hội nghị, bao gồm Đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner - con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump - được Pháp và các đối tác châu Âu đánh giá là tín hiệu tích cực, cho thấy Washington tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Đặc phái viên Witkoff nhận định các cuộc đàm phán tại Paris đã đạt tiến triển đáng kể trên nhiều vấn đề then chốt, đặc biệt là các cam kết an ninh và kế hoạch phát triển kinh tế cho Ukraine trong giai đoạn hậu xung đột. Theo ông, Mỹ cam kết tham gia các bảo đảm an ninh, đứng ra lãnh đạo cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn, đồng thời hỗ trợ lực lượng đa quốc gia về trinh sát, hậu cần và bảo vệ trong trường hợp bị tấn công.

Ông Witkoff nhấn mạnh rằng việc hoàn tất các thỏa thuận an ninh là điều kiện quan trọng để người dân Ukraine tin tưởng rằng cuộc xung đột sẽ chấm dứt một cách lâu dài. Bên cạnh đó, Mỹ và các đối tác đang tiến gần tới việc hoàn tất một thỏa thuận phát triển kinh tế, được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho quá trình tái thiết và phục hồi của Ukraine sau chiến tranh.

Bên lề hội nghị, Tổng thống Ukraine cho biết các quan chức Mỹ và Ukraine đã thảo luận "một số ý tưởng" nhằm giải quyết vấn đề lãnh thổ trong các cuộc đàm phán hòa bình. Theo ông Zelensky, nếu các phái đoàn đàm phán không thể giải quyết một số vấn đề then chốt, các nội dung này sẽ được đưa lên cấp lãnh đạo để xem xét. Ông cũng cho biết phái đoàn Ukraine sẽ tiếp tục ở lại Paris để tham vấn thêm với các đối tác. Đặc phái viên Witkoff xác nhận các phương án liên quan đến lãnh thổ đã được thảo luận tại Paris, song cho rằng đây vẫn là vấn đề chưa thể giải quyết dứt điểm trong ngắn hạn và các cuộc trao đổi sẽ tiếp tục.

Ông Zelensky từng khẳng định Ukraine không thể từ bỏ các vùng lãnh thổ thuộc các tỉnh Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson. Theo ông, đây không chỉ là vấn đề pháp lý và chủ quyền, mà còn liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng trăm nghìn người dân đang sinh sống tại các khu vực này.

Tổng thống Ukraine nhấn mạnh rằng bất kỳ giải pháp thỏa hiệp tiềm năng nào cũng cần có sự đồng thuận trực tiếp của người dân thông qua trưng cầu dân ý. Trong số các phương án đang được xem xét, ý tưởng thiết lập một khu kinh tế tự do với việc hai bên cùng rút quân vài km được đề cập, song quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào ý chí của cử tri Ukraine.

Hiện Nga kiểm soát khoảng 1/5 lãnh thổ Ukraine. Phía Nga kiên quyết yêu cầu Ukraine rút quân khỏi Donbass để đổi lấy một thỏa thuận hòa bình. Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiều lần tuyên bố Moscow tiếp tục khẳng định chủ quyền đối với toàn bộ vùng Donbass, bao gồm cả những khu vực Nga chưa kiểm soát được.

Hội nghị Paris được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực phối hợp giữa Mỹ và châu Âu nhằm định hình khuôn khổ an ninh cho Ukraine hậu xung đột. Tuy nhiên, với những khác biệt sâu sắc về vấn đề lãnh thổ và lập trường cứng rắn của các bên liên quan, tiến trình hướng tới một giải pháp hòa bình toàn diện được dự báo vẫn sẽ đối mặt nhiều thách thức.