Châu Á siết vòng vây với tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia

Triệt phá dồn dập tại chính các "điểm nóng"

Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Campuchia – ASEAN 2026 vừa tổ chức tại Phnom Penh, Thủ tướng Campuchia Hun Manet tuyên bố nước này sẽ xóa sổ toàn bộ các trung tâm lừa đảo trực tuyến trong tháng 4, nhằm tăng cường tuân thủ pháp luật, thể chế, bảo vệ tính liêm chính, môi trường đầu tư.

Bộ trưởng Nội vụ Campuchia Sar Sokha cũng cho biết kể từ khi chiến dịch tăng cường từ giữa năm 2025, hơn 30.000 nghi phạm lừa đảo người nước ngoài đã bị trục xuất, trong khi khoảng 210.000 người đã tự nguyện rời khỏi Campuchiasau các đợt kiểm tra và truy quét.

Động thái của Campuchia diễn ra trong bối cảnh nhiều báo cáo quốc tế cho rằng các thành phố ven biển và khu kinh tế tại Đông Nam Á đã trở thành nơi tập trung các trung tâm lừa đảo trực tuyến quy mô lớn, nơi các băng nhóm tội phạm tổ chức các hoạt động lừa đảo qua điện thoại, mạng xã hội và đầu tư tài chính giả mạo nhằm vào nạn nhân trên toàn cầu.

Báo cáo Tình hình Lừa đảo tại Đông Nam Á 2025 do Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu (GASA) phối hợp với ScamAdviser và BioCatch công bố cho thấy, tổng thiệt hại tài chính do lừa đảo tại khu vực trong năm qua ước tính khoảng 23,6 tỷ USD. Mức thiệt hại bình quân của mỗi nạn nhân dao động lớn giữa các quốc gia, trong đó Singapore ghi nhận mức trung bình hơn 2.100 USD/người, còn Malaysia trên 1.000 USD/người bị lừa. 

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres từng cảnh báo: “Tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia là mối đe dọa nghiêm trọng đối với hòa bình, an ninh và phát triển bền vững ở mọi nơi, mọi quốc gia. Và không gian mạng chính là mỏ vàng cho loại tội phạm này.”

Vạch trần ngành "công nghiệp lừa đảo" xuyên quốc gia

Giới chức Indonesia ngày 5/3 thông báo đã bắt giữ 13 công dân Nhật Bản bị cáo buộc điều hành đường dây lừa đảo qua điện thoại tại huyện Bogor, nhắm vào các nạn nhân cao tuổi tại Nhật Bản. Cảnh sát Thái Lan cũng xác nhận đã bắt giữ 14 công dân Trung Quốc nghi liên quan các đường dây lừa đảo qua điện thoại sau khi nhóm này nhập cảnh trái phép từ Campuchia. Điều này cho thấy, các nhóm tội phạm đã xây dựng mạng lưới chân rết tại nhiều nơi và nhắm vào nạn nhân ở nhiều quốc gia.

Từ những chân rết đó, một ngành công nghiệp lừa đảo tinh vi hơn dần hé lộ, với việc nhiều quốc gia đẩy mạnh điều tra tài chính nhằm triệt phá hệ thống rửa tiền của các tổ chức tội phạm. Một trong những vụ việc gây chú ý gần đây là cuộc điều tra liên quan đến tập đoàn đa quốc gia Prince Holding Group (Tập đoàn Thái tử) trụ sở tại Campuchia do doanh nhân gốc Trung Quốc Trần Chí (Chen Zhi) sáng lập.

Mới đây, ngày 4/3, các công tố viên Đài Loan (Trung Quốc) đã truy tố 62 cá nhân và 13 công ty liên quan đến Prince Holding Group. Các công tố viên cho biết tập đoàn này đã thành lập nhiều công ty tại Đài Loan từ năm 2016 để tạo điều kiện cho các hoạt động đánh bạc bất hợp pháp và rửa tiền. Theo đó, hơn 300 triệu USD đã được rửa tại Đài Loan thông qua nhiều kênh, bao gồm chuyển đổi ngoại hối cho các công ty Đài Loan.

Cùng ngày, theo thông báo của cảnh sát Singapore, 3 công dân nước này đã bị bắt giữ trong khuôn khổ cuộc điều tra về các hành vi rửa tiền và gian lận liên quan đến tập đoàn lừa đảo xuyên quốc gia trên. Giới chức Singapore cho biết đã thu giữ hoặc phong tỏa khối tài sản trị giá khoảng 500 triệu đô la Singapore, bao gồm bất động sản, xe sang, tiền mặt và nhiều tài sản xa xỉ khác.

Theo các cơ quan điều tra, mạng lưới này bị nghi ngờ đã sử dụng hệ thống doanh nghiệp và giao dịch tài chính xuyên biên giới để che giấu dòng tiền từ các hoạt động lừa đảo trực tuyến.

Các cơ quan thực thi pháp luật tại Singapore và Đài Loan (Trung Quốc) cũng phối hợp điều tra và phát hiện khối tài sản trị giá 700 triệu USD và dòng tiền bất hợp pháp có liên quan đến mạng lưới này. Nhân vật Chen Zhi trước đó đã bị bắt giữ tại Campuchia và bị dẫn độ sang Trung Quốc để phục vụ điều tra về các cáo buộc gian lận và rửa tiền. 

Giám đốc Cục Điều tra Thương mại Singapore Peggy Pao cho biết trong một tuyên bố: “Các vụ bắt giữ và quy mô tài sản bị thu giữ lớn tại Singapore cho thấy quyết tâm của cảnh sát trong việc thực hiện các biện pháp thực thi pháp luật nhanh chóng và quyết liệt đối với những cá nhân và tổ chức doanh nghiệp tìm cách lợi dụng hệ thống tài chính của Singapore cho hoạt động tội phạm".

Bà nói thêm: “Cảnh sát cam kết đưa những kẻ phạm tội này ra trước công lý và tịch thu các khoản lợi bất chính. Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan thực thi pháp luật nước ngoài và các đối tác trong nước để xác định và có hành động cứng rắn đối với các cá nhân liên quan đến tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia".

Mạnh tay trấn áp tội phạm xuyên biên giới

Hồi cuối tháng 2 vừa qua, Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc cho biết hai tổ chức tội phạm lớn – do các gia tộc Minh và Bạch điều hành – đã bị triệt phá hoàn toàn. Tổng cộng 16 đối tượng bị tuyên án tử hình, trong khi 39 đối tượng khác bị tuyên án chung thân hoặc mức án nặng.

Các băng nhóm này bị cáo buộc điều hành nhiều trung tâm lừa đảo viễn thông tại miền bắc Myanmar, thực hiện các cuộc gọi giả mạo và các hình thức gian lận trực tuyến nhắm vào nạn nhân tại nhiều quốc gia.

Theo số liệu từ cơ quan tư pháp Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, các tòa án nước này đã xét xử hơn 27.000 vụ án lừa đảo viễn thông, với hơn 41.000 đối tượng liên quan bị tuyên án sau khi bị hồi hương từ nước ngoài.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia và tổ chức quốc tế đang thúc đẩy nhiều cơ chế hợp tác nhằm đối phó với loại tội phạm này, trong đó có việc mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), cùng các chiến dịch phối hợp thực thi pháp luật giữa Interpol và Hiệp hội Cảnh sát các nước Đông Nam Á (ASEANAPOL).

Tuy nhiên, chiến dịch triệt phá các ổ nhóm lừa đảo với cái bắt tay của các nước châu Á cũng đang đối diện một vấn đề lớn. Một chuyên gia Interpol ở Lyon, Pháp, cho biết nhiều lao động từng bị ép tham gia các đường dây lừa đảo có nguy cơ tiếp tục bị đưa sang những cơ sở lừa đảo khác: "Họ bị mắc kẹt, vì vậy nguy cơ bị 'bán' lại rất cao đối với những người không biết phải làm gì hoặc đi đâu". 

Các chuyên gia nhận định rằng việc triệt phá các trung tâm lừa đảo và bắt giữ những đối tượng cầm đầu chỉ mới là bước đầu trong cuộc chiến chống tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia. Khi một “ổ lừa đảo” bị xóa sổ, các tổ chức tội phạm có thể nhanh chóng dịch chuyển sang địa bàn khác, tái lập hoạt động với phương thức ngày càng tinh vi hơn.

Trong bối cảnh đó, thách thức đặt ra không chỉ là trấn áp các đường dây lừa đảo, mà còn là ngăn chặn sự tái cấu trúc hoặc hình thành mạng lưới tội phạm mới. Điều này đòi hỏi các quốc gia phải tăng cường hợp tác quốc tế, truy vết dòng tiền bất hợp pháp và siết chặt quản lý không gian mạng – những yếu tố đang được xem là xương sống của ngành "công nghiệp lừa đảo".