Tiến hành định giá 1.226 dự án trồng, chăm sóc cây do hệ thống cây xanh Công Minh trúng thầu

Thành lập hoặc mua thêm 59 công ty để tham gia đấu thầu, thi công các dự án

Cơ quan ANĐT Bộ Công an xác định, quá trình triển khai thực hiện các hoạt động đấu thầu và thi công các dự án trồng, chăm sóc cây xanh, Nguyễn Công Minh (SN 1972, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Cây xanh Công Minh và đồng phạm có hành vi vi phạm các quy định về đấu thầu như thông thầu, gian lận và không đảm bảo công bằng, minh bạch, quy định tại Điều 89 Luật Đấu thầu 2013, nay là Điều 16 Luật Đấu thầu 2023.

Cụ thể, ngày 28/2/2002, Nguyễn Công Minh thành lập, làm Giám đốc doanh nghiệp tư nhân Sinh vật cảnh và giống cây trồng Công Minh. Đến ngày 22/11/2006, Minh đổi tên doanh nghiệp thành Công ty TNHH cây xanh Công Minh với ngành nghề kinh doanh là ươm cây giống để bán ra thị trường.

Ngày 26/2/2016, Minh chuyển cho Lê Thị Hòa làm giám đốc, đại diện pháp luật Công ty TNHH Cây xanh Công Minh để Hòa thay Minh ký các hồ sơ pháp lý của công ty. Song trên thực tế, toàn bộ hoạt động của công ty vẫn do Minh chỉ đạo, điều hành. Thời điểm này, ngoài việc ươm để bán cây giống, công ty của Minh còn nhận thi công các công trình trồng và chăm sóc cây xanh trên địa bàn tỉnh Bình Phước.

Từ năm 2017 đến tháng 6/2023, Minh tiếp tục thành lập hoặc mua thêm được 59 công ty để tham gia đấu thầu, thi công các dự án trồng, chăm sóc cây xanh trên địa bàn 38 tỉnh/thành phố cũ (hiện là 20/34 tỉnh, thành phố). Quá trình thực hiện trên thực tế, có 34/60 công ty trong hệ thống Tổng công ty cây xanh Công Minh đã trúng thầu, có một số công ty sử dụng làm "quân xanh", một số công ty chưa được sử dụng.

Cơ quan ANĐT Bộ Công an xác định, mặc dù các công ty độc lập về mặt pháp lý, không có việc góp vốn theo quy định của Luật Doanh nghiệp nhưng Minh vẫn xây dựng hệ thống theo mô hình của tổng công ty để thực hiện dự án trồng, chăm sóc cây xanh; gọi hệ thống này là Tổng công ty cây xanh Công Minh, phân hệ thống thành 3 cấp quản lý, gồm: Chủ tịch Hội đồng quản trị, khu vực và chi nhánh. Minh chỉ đạo viết điều lệ hoạt động, quy chế tài chính riêng cho 3 cấp quản lý, thể hiện quy mô hoạt động của hệ thống do Minh điều hành. Song trên thực tế, lại không tổ chức, không thực hiện theo các điều lệ và quy chế này.

Để được trúng thầu các dự án trồng, chăm sóc cây xanh (gọi tắt là dự án), cũng trong thời gian này, Minh chỉ đạo, hướng dẫn và hỗ trợ tạm ứng kinh phí cho các giám đốc khu vực, giám đốc chi nhánh vay để họ giữ quan hệ ngoại giao với các cá nhân có thẩm quyền cấp huyện.

Cùng giám đốc khu vực hỗ trợ các chi nhánh thuộc khu vực gặp các lãnh đạo UBND cấp huyện để thông qua đó tiếp cận với chủ đầu tư, phục vụ khảo sát, xây dựng hồ sơ kỹ thuật; tác động chủ đầu tư ủng hộ giá các loại vật liệu (cây xanh, cấy chống/cọc chống và phân bón) do nhà thầu đưa ra.

Sau đó, các đối tượng hợp thức việc nâng giá vật liệu bằng cách kết nối với đơn vị lập báo cáo kinh tế kỹ thuật (KTKT) đưa vào báo cáo KTKT hoặc kết nối với đơn vị thẩm định giá sử dụng cho 3 bảng báo giá cây xanh của mỗi dự án (với giá cao hơn với giá trị thực tế) do nhà thầu lập.

Đồng thời, để đáp ứng được tiêu chí của chủ đầu tư về nhân sự của nhà thầu, như: Phải có nguồn nhân lực có bằng đại học, có chứng chỉ nghiệp vụ, có kinh nghiệm thi công công trình tương tự, Minh phân bố cho mỗi khu vực một số công ty để tham gia đấu thầu và một số cá nhân có đầy đủ bằng cấp, chứng chỉ để đưa vào hồ sơ dự thầu. Trong trường hợp, khu vực không có công ty đáp ứng được điều kiện dự thầu và không có nhân sự đủ điều kiện thì sẽ lấy công ty, nhân sự của khu vực khác để đưa vào hồ sơ dự thầu, thực tế các nhân sự này không tham gia thực hiện dự án.

Đưa các công ty trong cùng hệ thống làm "quân xanh" dự thầu

Theo Cơ quan ANĐT Bộ Công an, cũng có những dự án Minh chỉ đạo đưa cả các công ty trong cùng hệ thống làm "quân xanh" dự thầu để giúp cho các Công ty trong hệ thống của Minh trúng thầu. Các công ty trúng thẩu, nhân sự thi công trong hồ sơ dự thầu của công ty cũng không trực tiếp thực hiện dự án mà giao cho chi nhánh nơi phát sinh dự án tự thi công hoặc thuê nhân công khác thực hiện.

Để có kinh phí ngoại giao, chi phí cho việc tham gia dự thầu, Minh thống nhất với giám đốc khu vực về số tiền Minh cho khu vực vay, khi trúng thầu thực hiện dự án. Theo đó, khu vực sẽ lấy tiền từ dự án do chủ đầu tư chuyển để trả lại tiền vay cho Minh kèm theo lãi suất thỏa thuận. Việc tạm ứng hỗ trợ kinh phí và nhận nguồn tiền trả nợ, tiền hưởng lợi theo thỏa thuận từ các khu vực chuyển về, giao nhiệm vụ cho Lê Thị Hòa, Ngô Thị Ngọc Lý thực hiện.

Sau đó, thực hiện chỉ đạo của Minh, Hòa giao cho Lý quản lý toàn bộ nguồn tiền cho các khu vực vay và nguồn tiền thu hồi nợ; nguồn tiền các khu vực chuyển về theo tỉ lệ hưởng lợi đã thỏa thuận trên từng dự án và thường xuyên đối chiếu công nợ để Hòa báo cáo Minh. Theo đó, mỗi dự án trúng thầu được thực hiện, Hòa và Lý ký biên bản "giao khoán công việc" với các cá nhân phụ trách khu vực trong hệ thống theo chỉ đạo của Minh. Trong đó, số tiền từ 1% đến 1,5 % giá trị trước thuế gói thầu sẽ được sử dụng cho một số công việc của HĐQT, Minh hưởng lợi từ 8% đến 15% giá trị trước thuế gói thầu; số tiền còn lại khoảng 80 đến 90% giá trị trước thuế gói thầu, khu vực, chi nhánh sẽ sử dụng cho hoạt động thi công dự án, hoạt động của khu vực, chi nhánh, chi phí ngoại giao và còn lại là hưởng lợi. Việc chuyển tiền tạm ứng kinh phí, tiền hưởng lợi được các đối tượng thực hiện qua chuyển khoản hoặc giao, nhận tiền mặt. Căn cứ kết quả điều tra, Cơ quan ANĐT, Bộ Công an xác định Minh hưởng lợi qua chuyẻn khoản hơn 254 tỷ đồng.

Quá trình điều tra vụ án, Cơ quan ANĐT, Bộ Công an đã phát hành 285 yêu cầu định giá tài sản, định giá các vật liệu (gồm cây xanh, cọc chống và phân bón) có trong 1.226 dự án trồng, chăm sóc cây xanh do hệ thống Tổng Công ty cây xanh Công Minh trúng thầu, thi công trên địa bàn 37 tỉnh/thành phố cũ, hiện là 20/34 tỉnh, thành phố (không định giá các dự án thi công trên địa bàn tỉnh Quảng Bình). Đến thời điểm hiện tại, Hội đồng định giá tài sản trong Tố tụng hình sự của 22 tỉnh/thành phố (cũ) đã có kết quả định giá 478/1226 dự án, trong đó xác định 439/478 dự án các đối tượng đã nâng khống giá vật liệu, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 395 tỷ đồng.

Ngoài ra, hành vi vi phạm quy định về đấu thầu của Nguyễn Công Minh và đồng phạm còn xảy ra tại các tỉnh, thành phố khác, Cơ quan ANĐT Bộ Công an sẽ tiếp tục kết luận khi có kết luận định giá tài sản của Hội đồng định giá tài sản trong Tố tụng hình sự.