Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới

Sự kiện do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Thành ủy TP Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh tổ chức.

Hội thảo được tổ chức nhằm triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị; khẳng định vai trò của KHXH&NV trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Hội thảo thu hút sự tham gia của hàng trăm đại biểu là lãnh đạo, nhà khoa học, chuyên gia với trên 80 tham luận khoa học, tập trung vào các nội dung chính: Sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) trong kỷ nguyên mới; Vai trò của khoa học xã hội và nhân văn đối với phát triển nhanh, bền vững đất nước; Đổi mới, phát triển lĩnh vực KHXH&NV trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS. TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho biết, hội thảo nhấn mạnh vai trò nền tảng của KHXH&NV trong phát triển nhanh và bền vững đất nước. Trước tác động của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra là tái định vị vai trò KHXH&NV, tăng cường nghiên cứu liên ngành, gắn kết với thực tiễn và dữ liệu. Hội thảo tập trung thảo luận 3 nhóm vấn đề gồm: xác định vị trí KHXH&NV trong chính sách phát triển, nhận diện điểm nghẽn và đề xuất giải pháp đột phá.

Trình bày tham luận về tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với KHXH&NV trong điều kiện đột phá phát triển, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, GS. TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, nếu khoa học - công nghệ tạo ra động lực vật chất của phát triển, thì KHXH&NV chính là lĩnh vực định hình tầm nhìn, hệ giá trị và mô hình phát triển của xã hội. Đây là nền tảng giúp các quyết sách phát triển đi đúng hướng, tránh những hệ lụy không đáng có.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày tham luận tại hội thảo đã nhấn mạnh, KHXH&NV không thể chỉ dừng lại ở vai trò “giải thích sau” hay quan sát thụ động, mà phải trở thành “túi khôn”, thành “trí tuệ chiến lược” chủ động đồng hành cùng dân tộc. KHXH&NV cung cấp luận cứ khoa học để củng cố vị thế ngoại giao độc lập, tự chủ. Biến lý luận thành “vũ khí” hấp dẫn, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố niềm tin nhân dân.

Các ý kiến tại hội thảo đánh giá KHXH&NV giữ vai trò quan trọng trong hoạch định đường lối, chính sách và phát triển bền vững đất nước; đồng thời chỉ ra những hạn chế về cơ chế, nguồn lực và phương thức quản lý cần được đổi mới. Một số “điểm nghẽn” nổi bật cũng được chỉ ra như: thể chế, chính sách chưa tạo đột phá; cơ chế quản lý, đầu tư cho KHXH&NV còn bất cập; môi trường học thuật chưa thật sự thông thoáng, sáng tạo.

Trong bối cảnh phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, các đại biểu tập trung phân tích các vấn đề về đạo đức, văn hóa và pháp lý; làm rõ vai trò của KHXH&NV trong việc xây dựng chuẩn mực, định hướng giá trị và hoàn thiện thể chế nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm phát triển công nghệ gắn với trách nhiệm xã hội.

Để KHXH&NV thực sự trở thành động lực cho "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", hội thảo đề xuất các định hướng chiến lược như: cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, hoàn thiện cơ chế quản lý Nhà nước theo hướng khoa học, hiện đại. Tiếp tục khẳng định vai trò của ngành KHXH&NV là “pháo đài lý luận”, "trận địa tư tưởng" và "bộ lọc tri thức", là lực lượng tiên phong, xung kích trên mặt trận đấu tranh tư tưởng. Xác định KHXH&NV là động lực nội sinh của phát triển bền vững; Xây dựng đội ngũ trí thức KHXH&NV chất lượng cao, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực học thuật và tư duy quốc tế; thúc đẩy chuyển đổi số trong nghiên cứu, giảng dạy; tăng cường liên kết và hợp tác quốc tế.

Phát biểu kết luận hội thảo, đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, các cơ quan, đơn vị với những tham luận tâm huyết, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Đồng thời, khẳng định cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát huy hiệu quả KHXH&NV trong hệ thống tri thức quốc gia, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.