Siết kiểm soát ô nhiễm không khí ở TP Hồ Chí Minh

Theo kế hoạch, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giảm dần nồng độ bụi mịn PM2.5 qua mỗi năm; tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên duy trì từ 75-80%; 95% người dân được tiếp cận thông tin về chất lượng không khí qua các nền tảng số.

Đáng chú ý, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông sẽ được kiểm soát khí thải theo lộ trình quy chuẩn quốc gia, đồng thời phấn đấu toàn bộ phương tiện giao thông công cộng chuyển sang sử dụng năng lượng sạch, thân thiện môi trường. Đây được xem là bước đi mang tính đột phá, bởi giao thông hiện đang là một trong những nguồn phát thải lớn nhất tại đô thị này.

Song song đó, TP Hồ Chí Minh cũng đặt mục tiêu kiểm soát chặt chẽ 100% nguồn phát thải lớn từ các ngành công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm cao như xi măng, nhiệt điện, luyện thép, lò hơi…

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, TP Hồ Chí Minh triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ, trong đó trọng tâm là kiểm soát phát thải từ giao thông, công nghiệp và xây dựng.

Trong lĩnh vực giao thông, thành phố sẽ nghiên cứu triển khai “vùng phát thải thấp” (LEZ), tiến tới hạn chế các phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải vào một số khu vực nhất định. Đồng thời, các chính sách khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch như xe điện, xe hybrid cũng sẽ được đẩy mạnh.

Hệ thống giao thông công cộng được xác định là “xương sống” trong chiến lược giảm phát thải. Ngoài việc mở rộng mạng lưới xe buýt, thành phố còn nghiên cứu hỗ trợ giá vé cho học sinh, sinh viên, phát triển hệ thống xe đạp công cộng, qua đó từng bước thay đổi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân.

Ở lĩnh vực công nghiệp, TP Hồ Chí Minh sẽ tiến hành kiểm kê khí thải trên diện rộng, đồng thời yêu cầu các cơ sở sản xuất lớn lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, kết nối dữ liệu về cơ quan quản lý để giám sát liên tục. Các cơ sở không đáp ứng tiêu chuẩn môi trường sẽ buộc phải cải tạo, nâng cấp hoặc di dời khỏi khu vực nội thành.

Đối với hoạt động xây dựng, một trong những nguồn gây phát tán bụi lớn, thành phố yêu cầu 100% công trường phải thực hiện nghiêm các biện pháp che chắn, rửa xe, kiểm soát vật liệu. Đồng thời, các phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng cũng sẽ được giám sát bằng thiết bị định vị và theo dõi phát thải.

Một điểm nhấn quan trọng trong kế hoạch là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào quản lý chất lượng không khí. Thành phố sẽ đầu tư hoàn thiện mạng lưới quan trắc không khí tự động, liên tục, đảm bảo cung cấp dữ liệu theo thời gian thực.

Đặc biệt, các công nghệ hiện đại như AI, IoT, Big Data sẽ được ứng dụng để phân tích, dự báo và cảnh báo sớm tình trạng ô nhiễm. Điều này không chỉ giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong điều hành mà còn giúp người dân có thông tin kịp thời để bảo vệ sức khỏe.

Trong trường hợp ô nhiễm nghiêm trọng (AQI ≥ 300 trong 3 ngày liên tiếp), thành phố sẽ kích hoạt các biện pháp ứng phó khẩn cấp, kết hợp truyền thông rộng rãi để người dân chủ động phòng tránh.

Không chỉ dừng lại ở kiểm soát nguồn thải, TP Hồ Chí Minh còn chú trọng phát triển không gian xanh nhằm cải thiện chất lượng không khí một cách tự nhiên, bền vững.

Hệ thống cây xanh sẽ được phát triển theo hướng đa tầng, tăng khả năng hấp thụ bụi và khí thải. Các công viên, mảng xanh đô thị sẽ tiếp tục được mở rộng, đảm bảo đúng quy hoạch và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đáng chú ý, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 500 công trình “xanh hóa”, đồng thời thí điểm lắp đặt hệ thống lọc không khí tại các chung cư, tòa nhà cao tầng. Đây là hướng đi mới, kết hợp giữa quy hoạch đô thị và công nghệ để cải thiện môi trường sống.

Bên cạnh đó, các hoạt động đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời sẽ bị chấm dứt hoàn toàn. Công tác vệ sinh đô thị cũng được tăng cường, với việc đầu tư thêm thiết bị hút bụi, rửa đường, giảm thiểu bụi phát tán từ mặt đường.

Các chương trình tuyên truyền về bảo vệ môi trường không khí sẽ được triển khai rộng khắp, từ trường học đến cộng đồng dân cư. Nội dung giáo dục về ô nhiễm không khí cũng sẽ được đưa vào chương trình học các cấp.

Bên cạnh đó, thành phố khuyến khích người dân áp dụng lối sống xanh như sử dụng phương tiện công cộng, hạn chế đốt rác, tiết kiệm năng lượng… Đây là những hành động nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc giảm phát thải.

Về nguồn lực, ngoài ngân sách nhà nước, TP Hồ Chí Minh sẽ huy động các nguồn vốn xã hội hóa, vốn ODA, tín dụng xanh, đầu tư tư nhân… để triển khai các dự án môi trường.