Bài học đắt giá khi lợi nhuận đặt trên sức khỏe người dân

Từ tháng 9/2025, qua công tác nắm tình hình và các biện pháp nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hải Phòng phát hiện 2 xe ô tô, bắt giữ  đối tượng Lê Bá Doanh (SN 1977, trú phường An Biên) và Trịnh Hà Việt (SN 1991, trú xã Hà Nam), cùng TP Hải Phòng, đang có hành vi vận chuyển 1.274,5 kg thịt lợn đã giết mổ, có mùi ôi thiu, không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Vào cuộc điều tra, lực lượng chức năng xác định nguồn hàng này được cung cấp từ tỉnh Hưng Yên. Một trong những đối tượng chủ chốt trong đường dây là Nguyễn Thị Lan (trú xã Đông Hưng, tỉnh Hưng Yên) khi bị bắt đã khai nhận, nhiều tháng qua Lan cùng các đối tượng khác đã tổ chức thu gom lợn bệnh với giá rẻ để tiến hành giết mổ, sau đó vận chuyển ra Hải Phòng tiêu thụ.

Tại Hải Phòng, đối tượng chịu trách nhiệm đầu mối tiêu thụ là Bùi Đức Trọng (SN 1979, trú phường Ngô Quyền) và điểm đến cuối cùng là Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long (địa chỉ: 71 Lê Lai, phường Ngô Quyền).

Lực lượng chức năng đã tiến hành khám xét khẩn cấp trụ sở và các kho hàng thuộc Công ty này, phát hiện khoảng 130 tấn thịt lợn đông lạnh, toàn bộ đều dương tính với virus tả lợn châu Phi. Kết quả điều tra cũng xác định, từ số thịt nhiễm bệnh nhập về, Công ty đã chế biến hơn 1,7 tấn pate thành phẩm.

Ngoài ra một số sản phẩm khác của công ty cũng dương tính với virus tả lợn châu Phi, gồm: Hơn 4 tấn chả giò rế; hơn 3 tấn chả giò đặc biệt; hơn 13 tấn bì lợn và hơn 8 tấn da gà đông lạnh dương tính với vi khuẩn Salmonella SPP (tác nhân gây bệnh đường ruột).

Liên quan vụ việc, Cơ quan CSĐT, Công an TP Hải Phòng đã khởi tố vụ án khởi tố 13 bị can, trong đó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long Trương Sỹ Toàn cùng 8 người khác đã bị bắt tạm giam. Ngay sau khi thông tin được công bố, vụ “đồ hộp Hạ Long” ngay lập tức làm dậy sóng dư luận.

Ngược dòng thời gian, Nhà máy cá hộp Hạ Long (tiền thân của Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long) là một trong những nhà máy hiện đại được xây dựng sớm nhất (năm 1957) ngay sau khi miền Bắc được giải phóng. Trải qua gần 70 năm, có thể nói đồ hộp Hạ Long đã gây dựng được hình ảnh thương hiệu rất mạnh, gần gũi với người tiêu dùng và góp phần làm nên niềm tự hào của người dân TP Cảng.

Từ năm 1996 sau khi cổ phần hóa, doanh nghiệp này mang tên Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long, tên giao dịch viết tắt là Halong Canfoco, ngoài ra Công ty còn phát triển 2 cơ sở sản xuất quy mô lớn khác tại TP Đà Nẵng và tỉnh Đồng Tháp, năm 2010 chính thức niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán bằng mã CAN.

Trước khi xảy ra vụ thực phẩm “bẩn”, Công ty có khoảng hơn 200 mã sản phẩm, gần đây nhất được vinh danh “Top 50 thương hiệu mạnh Asean”. Những điều này cho thấy, mức độ ảnh hưởng của Halong Canfoco không chỉ dừng lại ở thị trường Hải Phòng.

Ngay sau khi sự việc bùng nổ, từ chuỗi các siêu thị lớn đến hệ thống phân phối, cửa hàng bán lẻ, sản phẩm “đồ hộp Hạ Long” trong phút chốc bị “bay màu”. Chị Nguyễn Thị Phương, khách hàng ở 246 Đà Nẵng (phường Ngô Quyền) chia sẻ, trước đó đã mua 20 hộp pate “Cột Đèn” của Halong Canfoco, khi nghe tin rất lo lắng và bức xúc, chị đem đến trả lại thì cửa hàng đã đóng cửa.

Còn bà Vũ Thị Dương, chủ đại lý ở đường Lạch Tray (Hải Phòng) thì tâm sự, khi vụ việc xảy ra bà vẫn bày bán đồ hộp Hạ Long đã nhập về vì không nhận được thông báo thu hồi, nhưng không bán được sản phẩm nào, thậm chí khách nhìn thấy còn chỉ trích rằng “Tại sao còn bán thứ hàng này”?. Theo bà Dương, toàn bộ sản phẩm nhập về đều đã được thanh toán, giờ không bán được khiến gia đình bà thiệt hại không ít.

Liên quan đến thương hiệu “Pate Cột Đèn”, nhãn sản phẩm “chốt” trong nghi án vi phạm của Halong Canfoco, những hộ sản xuất, kinh doanh pate tại khu vực chợ Cột Đèn (phường Lê Chân, TP Hải Phòng) cũng đang lâm vào điêu đứng.

Mấy năm gần đây, nhất là từ khi Hải Phòng phát triển loại hình Foodtour, pate Cột Đèn sản xuất bằng phương pháp thủ công truyền thống bán kèm bánh mỳ que hoặc bán theo cân, hoàn toàn không liên quan đến Halong Canfoco, nhưng nay cũng bị hiểu lầm.

Hàng chục cửa hàng bị tê liệt, chỉ mở cửa cầm chừng, bà Hoàng Thị Hồng Vân, chủ một cửa hàng tâm sự: “Đúng là tai bay vạ gió, trước đây nhà tôi bán hàng tạ pate mỗi ngày, giờ gần như chỉ còn khách quen, thiệt hại quá lớn…”. Tính chung Hải Phòng hiện có hàng nghìn cơ sở sản xuất như vậy, rõ ràng hậu quả là không hề nhỏ.

Trở lại với sản phẩm của Halong Canfoco, ngoài thành phẩm, doanh nghiệp này còn là nhà cung cấp nguyên liệu cho nhiều đối tác khác, dẫn đến ảnh hưởng dây chuyền. Chẳng hạn chuỗi cửa hàng The Coffee House tại Hải Phòng đã phải thông báo dừng phục vụ sản phẩm Trà Phúc Kiến Sen Vải và Americano Vải, có sử dụng một phần nguyên liệu cung cấp bởi Halong Canfoco. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với chuỗi cửa hàng Highlands Coffee.

Nhưng điều đáng quan tâm nhiều hơn, đó chính là làn sóng tẩy chay kèm trạng thái bức xúc đến mức phẫn nộ của người tiêu dùng đất Cảng, bởi “tượng đài thương hiệu” đã bị sụp đổ.

Trước tình trạng trên, Sở Công thương Hải Phòng đã phải ban hành văn bản, đề nghị các siêu thị, cơ sở kinh doanh thương mại trên địa bàn chủ động phối hợp, trao đổi với các đơn vị cung cấp hàng hóa để rà soát hồ sơ, pháp lý, giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm.

Đồng thời kiểm tra, rà soát các sản phẩm thuộc diện dừng lưu thông, thu hồi theo thông tin chính thức của cơ quan có thẩm quyền, góp phần phòng ngừa rủi ro, không để xảy ra việc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo chất lượng.

Cùng thời điểm, Sở Y tế Hải Phòng cũng vào cuộc. Theo ông Hoàng Anh Tùng, Chi cục trưởng Chi cục an toàn vệ sinh thực phẩm Hải Phòng, vụ việc liên quan đến Halong Canfoco là hết sức nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng và đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Từ góc độ phòng ngừa, Sở Y tế Hải Phòng đề xuất biện pháp cấp bách là đình chỉ ngay hoạt động các dây chuyền sản xuất vi phạm, thu hồi triệt để các lô hàng đã đưa ra thị trường từ nguồn nguyên liệu nghi vấn, đồng thời rà soát toàn bộ quy trình quản lý chất lượng tại các doanh nghiệp liên quan.

Hiện vụ án đang tiếp tục được Công an TP Hải Phòng phối hợp điều tra mở rộng để xử lý nghiêm theo quy định. Nhưng có thể khẳng định, vụ việc liên quan Halong Canfoco là bài học vô cùng đắt giá vì thói làm ăn chộp giật, vô trách nhiệm, coi thường pháp luật và sức khỏe người tiêu dùng.

Sai phạm của Halong Canfoco đã khiến cho thành quả được gây dựng suốt gần 70 năm trong phút chốc đứng trước bờ vực thẳm. Không những thế vụ việc còn để lại hệ lụy nhức nhối trong việc gìn giữ an ninh, an toàn thực phẩm nói riêng và sự ổn định thị trường, ổn định xã hội nói chung, cũng như công tác quản lý và môi trường kinh doanh của doanh nghiệp.

Từ những gì đã đề cập, cho thấy sự quan tâm và phản ứng của người tiêu dùng là chính đáng, hơn thế đa số những người quan tâm đang trông chờ vào sự rõ ràng, minh bạch và xử lý kiên quyết của cơ quan chức năng liên quan. Cùng với đó là sự điều chỉnh hiệu quả hơn từ các chính sách, vận hành cơ chế quản lý, làm trong sạch môi trường kinh doanh thực phẩm, vì lợi ích và sức khỏe cộng đồng.

Đối với riêng người Hải Phòng, còn là uy tín, trách nhiệm thương hiệu, là phục hồi sản xuất cho doanh nghiệp và ổn định thu nhập, việc làm cho hàng nghìn người lao động, hộ kinh doanh đang bị ảnh hưởng từ “đồ hộp Hạ Long”.