Xã Duy Tân (Hải Dương) chìm trong khói bụi xi măng

Một thời gian, trước sức ép của nhân dân địa phương, UBND tỉnh Hải Dương đã phải cho các nhà máy tạm ngừng sản xuất. Thế nhưng, hôm nay trở lại Duy Tân, các nhà máy vẫn không ngừng mở rộng qui mô, tăng công suất và dĩ nhiên, vẫn sử dụng công nghệ lò đứng. Đáng ngại là căn bệnh ung thư đã tìm đến với người dân trong xã nhiều hơn…

Dân khổ vì nhà máy

Duy Tân vốn có nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp vật liệu xây dựng do có nhiều mỏ đá trữ lượng lớn, lại nằm sát ven sông Kinh Thầy, thuận tiện cho giao thông thủy. Bởi thế từ rất sớm Duy Tân đã được chọn để qui hoạch thành khu sản xuất xi măng tập trung phục vụ cho Khu công nghiệp Nhị Chiểu. Không thể phủ nhận, công nghiệp xi măng đang từng ngày thay da đổi thịt cho xã miền núi vốn thuộc diện chậm phát triển này.

Trên con đường nhỏ dẫn vào xã Duy Tân, từng đoàn xe tải nối đuôi nhau chở đá về cho các nhà máy nghiền clinke, khói bụi tung mù mịt. Dòng sông Kinh Thầy cũng đang bị băm nát bởi các nhà máy bắt đầu cắm cọc lấn sông. Ngay giữa ban ngày, khí thải từ những ống xả cao ngất vẫn ngùn ngụt bốc lên. Toàn bộ phần diện tích hoa màu nằm gần khu vực nhà máy đều bị thiêu cháy. Do nằm quá gần khu dân cư, nên cứ theo hướng gió, khói bụi tạt thẳng vào hai thôn Trại Xanh, Châu Xá.

Gần đây, để tránh giờ cao điểm, các nhà máy chuyển sang hoạt động chủ yếu về đêm, gây tiếng ồn rất lớn. Tiếng động cơ vận tải, tiếng máy nghiền clinke… tạo ra những âm thanh chát chúa khiến hầu hết người già và trẻ nhỏ đều mất ngủ. Theo như phản ánh của người dân, để tránh sự kiểm soát, theo dõi, tất cả các nhà máy còn xả thải "trộm" vào ban đêm. 

Tiếng ồn, khí thải độc hại… đang từng ngày đe dọa trực tiếp tới sức khỏe người dân xã Duy Tân. Bác sĩ Nguyễn Văn Đậu -Trạm trưởng trạm y tế xã Duy Tân cho biết: "Mấy năm gần đây, số ca mắc về đường hô hấp ở Duy Tân đang tăng lên đáng kể. Trung bình mỗi tháng có từ 5-7 trường hợp. Đáng ngại nhất là việc gia tăng căn bệnh ung thư.

Tới nay thôn Trại Xanh (thôn chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ khói nhà máy) đã có gần 20 trường hợp mắc ung thư. Con số đó còn có thể lớn hơn do hiện tại Trạm y tế vẫn chưa có chương trình khám sức khỏe định kì cho người dân". Mặc dù chưa có kết luận chính thức về mối liên quan giữa khí thải nhà máy với việc gia tăng tình trạng bệnh tật, đặc biệt là bệnh ung thư của người dân xã Duy Tân, song theo bác sĩ Đậu, nếu nguồn nước, không khí đều bị ô nhiễm thì nguy cơ mang bệnh ung thư là không thể tránh khỏi.

Doanh nghiệp và chính quyền nói gì?

Trao đổi về thực trạng hoạt động của các nhà máy xi măng đóng trên địa bàn xã Duy Tân, ông Phạm Văn Hoàn, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Hải Dương cho biết: "4 năm trước các nhà máy ở đây gây ô nhiễm nghiêm trọng, tỉnh đã chỉ đạo các doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm chỉnh các thông số về môi trường... Doanh nghiệp nào không đạt yêu cầu sẽ phải đóng cửa sản xuất". Thế nhưng, ông Hoàn vẫn một mực khẳng định, các nhà máy ở Duy Tân đều "thực hiện rất tốt qui định về môi trường, các thông số đều đạt tiêu chuẩn cho phép".

Một điều lạ hơn, khi hỏi về việc có bao nhiêu dự án nhà máy xi măng được tỉnh cấp phép, việc quản lí hoạt động những nhà máy ấy ra sao thì ông Hoàn lại trả lời: "Không có số liệu cụ thể, chưa rõ lắm".

Doanh nghiệp cũng có cái "lí" cho tình trạng hoạt động hiện tại của mình. Phải thừa nhận một điều, công nghệ lò đứng chính là "thủ phạm" gây ra những phiền toái về môi trường. Các doanh nghiệp lựa chọn công nghệ này bởi chi phí đầu tư thấp, nhanh thu hồi vốn.

Việc cần làm lúc này là phải chuyển đổi công nghệ, từ lò đứng sang lò quay. Ưu điểm của công nghệ lò quay là thiết bị xử lí môi trường đồng bộ, công suất tiêu thụ nhiệt năng, điện năng thấp, năng suất cao, sử dụng ít lao động… Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ lò quay đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, nhân lực trình độ cao. Do đó không phải doanh nghiệp nào cũng đủ khả năng tài chính, nhân lực cho việc chuyển đổi công nghệ.

Trong 4 nhà máy xi măng ở Duy Tân thì có 2 nhà máy do tỉnh đầu tư (Trung Hải, Duyên Linh), 2 nhà máy tư nhân (Phú Tân, Thành Công). Hiện nay mới chỉ có 2 nhà máy tư nhân đang khởi động chương trình xây lò quay.

Hi vọng với những nỗ lực của doanh nghiệp, bài toán về môi trường, sức khoẻ người dân ở Duy Tân sẽ sớm được cải thiện