Vì sao tàu biển Việt Nam liên tục bị giữ tại các cảng quốc tế?

Trong khi ngành Công nghiệp đóng tàu của Việt Nam đang phát triển nhanh chóng thì một thực trạng đang làm đau đầu các nhà quản lý hiện nay là Việt Nam bị xếp vào nhóm nước có tỷ lệ tàu bị lưu giữ cao.

Chỉ trong vòng 5 năm qua, đội tàu biển vận tải của Việt Nam đã phát triển mạnh về số lượng với trên 1.000 tàu có tổng dung tích đăng ký gần 2,2 triệu tấn. Số lượng tàu nhỏ hoạt động trên tuyến ven biển giảm đáng kể, nhường chỗ cho sự phát triển của các tàu chuyên dụng, đặc biệt là tàu container, tàu chở hàng rời, tàu chở dầu, chở khí hóa lỏng và tàu dịch vụ dầu khí. Tuy nhiên, hiện nay chất lượng đội tàu biển của Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập.

So với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, chúng ta đang sở hữu một đội tàu "già nua" và lạc hậu. Hiện nay, có tới 85 tàu hoạt động trên tuyến quốc tế trên 25 năm, trong đó có 34 tàu có tuổi thọ từ 30 -  40 tuổi. Trung bình mỗi năm, Việt Nam nhập khẩu khoảng 15 - 20 tàu biển đã qua sử dụng. Hầu hết các tàu này đều là tàu hàng tổng hợp, phần lớn có độ tuổi trên 15 năm, được xem là "già" đối với ngành Vận tải biển hiện đại. Đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới tỷ lệ tàu biển nước ta bị lưu giữ cao tại các cảng biển quốc tế.

Cả nước hiện có 506 chủ tàu biển vận tải (trong đó có 135 chủ tàu chạy tuyến quốc tế) và liên tục trong vòng 5 năm qua, Việt Nam luôn nằm trong nhóm 10 quốc gia có tỷ lệ tàu bị lưu giữ cao nhất. Chính do "thành tích" này mà các tàu của Việt Nam đi đến đâu cũng được "ưu tiên" kiểm tra 100%. Chỉ tính riêng năm 2005 và những tháng đầu năm 2006 đã có trên 70 lượt tàu của Việt Nam bị lưu giữ ở nước ngoài.

Các chủ tàu có nhiều tàu bị lưu giữ nhất là Công ty Hàng hải Đông Đô (9 lượt), Công ty Vận tải biển Văn Lang (6 lượt), Công ty Vận tải và Thuê tàu biển Việt Nam, Công ty TNHH Vận tải biển Cửu Long, Công ty Vận tải Biển Bắc, Công ty TNHH Vận tải biển Tài Chính… Các lỗi phổ biến nhất do các chính quyền cảng nước ngoài phát hiện thấy trên tàu Việt NaowT, là vi phạm an toàn chống cháy nổ, thiếu trang bị cứu sinh, vi phạm an toàn hàng hải…

Bên cạnh nguyên nhân do các tàu có tuổi thọ cao thì chủ yếu lỗi thuộc về các chủ tàu. Ông Nguyễn Trọng Tường, Phó phòng Tàu biển (Cục Đăng kiểm Việt Nam) cho biết, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc tàu vận tải biển của chúng ta bị lưu giữ nhiều nhất là do trình độ quản lý, ý thức của chủ tàu còn hạn chế. Các chủ tàu thường chú trọng đến yếu tố kinh doanh, thương mại mà không chịu đầu tư sửa chữa, bảo dưỡng máy móc...

Để hạn chế tình trạng trên, Cục Đăng kiểm Việt Nam đang tăng cường kiểm tra, đặc biệt là kiểm soát chặt chẽ các đợt kiểm tra định kỳ, lập danh sách các tàu có nguy cơ bị lưu giữ cao (50 chiếc), thông báo cho chủ tàu và các đăng kiểm viên biết để có sự quan tâm đặc biệt đối với các tàu này.

Thời gian qua, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã rút giấy phép hoạt động của 3 chiếc tàu không đủ tiêu chuẩn chạy tuyến quốc tế. Nếu không có những quy định và chế tài xử phạt nghiêm khắc với những con tàu thường xuyên vi phạm này, Việt Nam sẽ còn tiếp tục nằm trong nhóm nước bị "ưu tiên" kiểm tra tàu nhiều nhất thế giới và uy tín của ngành Vận tải biển sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng