Tràn lan thuốc nam không nguồn gốc ở các khu du lịch, lễ hội

Nhiều khách thập phương vì tin theo lời quảng cáo, mua về sử dụng dẫn đến bị ngộ độc thuốc nam. Nhẹ thì dị ứng, mẩn ngứa, nặng thì suy thận, suy gan và thậm chí ảnh hưởng đến cả tính mạng.

Mua thuốc nam dễ như mua… rau

Đến thị trấn Sa Pa, Lào Cai - nơi được thiên nhiên ưu đãi ban tặng khí hậu mát mẻ quanh năm với núi rừng, nhiều khách du lịch vẫn muốn mua những vị thuốc quý, thuốc bổ để chữa bệnh, tăng cường sức khoẻ. Thế nhưng, một điều ai cũng nhận ra, trong thời gian gần đây, các quầy thuốc nam đang "mọc lên như nấm" ở Sa Pa.

Chỉ tính riêng trung tâm thị trấn Sa Pa đã có đến hàng chục các quầy bán thuốc nam đều được quảng cáo là "dược liệu quý trên núi, tự nhiên của Sa Pa" điều trị các loại bệnh. Để biết thực hư về những loại "dược liệu quý" này, chúng tôi đã ghé vào một quầy thuốc tại khu vực gần đỉnh Hàm Rồng, thị trấn Sa Pa. Cơ man nào là túi thuốc to nhỏ chữa đau dạ dày, đau đầu, mỏi khớp, đau đại tràng, viêm xoang… được đóng thành từng gói với tờ giấy ghi thành phần, công dụng nhưng chẳng hề có hạn sử dụng hay cách pha chế như thế nào. Gói thuốc nào cũng na ná như nhau với nhiều loại lá, rễ cây.

Chẳng cần có thầy thuốc khám bệnh kê đơn bốc thuốc, chỉ cần khách hỏi mua vừa giá là chủ quầy sẽ bán các gói thuốc nam dễ như bán... rau.

Thấy chúng tôi tò mò với những chiếc dạ dày nhím to bằng nắm tay có màu đen được đựng trên một chiếc khay, bà chủ hàng đon đả: "Dạ dày nhím chữa đau dạ dày tốt lắm em ạ. Đây toàn là của bà con dân tộc săn bắt được ở trong rừng chuyển cho, đảm bảo yên tâm chất lượng".

Khi tôi hỏi sao gần trăm quầy thuốc, quầy nào cũng có đến hàng chục dạ dày nhím thử hỏi lấy ở đâu cho đủ thì bà chủ hàng mau lẹ giải thích: "Em cẩn thận nhé, nhiều cửa hàng lấy ở bên Trung Quốc về. Của chị đây có mối hàng ở trong bản nên yên tâm. Chị bán giá phải chăng chỉ 200.000 đồng/lạng thôi".

Thuốc nam bán tràn lan tại Sa Pa, Lào Cai.

Thấy chúng tôi có vẻ chưa mặn mà, bà chủ lại giới thiệu thêm nhiều loại thuốc. Lôi từ trong một chiếc hộp nhựa ghi "Chữa gai, vôi cột sống" ra ba bốn gói thuốc nam bào chế dạng viên màu đen có mùi hắc, chủ hàng giới thiệu: "Bố mẹ, anh chị em có ai bị vôi hoá cột sống không? Nếu có, đừng uống thuốc tây làm gì, uống thuốc nam của chị đây, bào chế dạng bột vo viên nên thẩm thấu nhanh, chữa khỏi dứt điểm mà lành lắm. Giá chỉ 20.000 đồng/gói không khỏi không lấy tiền".

Đến một quầy thuốc nam khác tại chợ Sa Pa, chúng tôi bị hoa mắt bởi có quá nhiều các loại rượu ngâm, gói thuốc bổ để bồi bổ sức khoẻ, tăng cường khả năng "phái mạnh".

Thấy anh bạn đi cùng tôi đã bước sang tuổi ngoại tứ tuần, chị bán hàng ý tứ cầm lên một túi nilon đựng một loại rễ cây có tờ giấy ghi "bổ thận, tráng dương, thận yếu, tiểu đêm nhiều": "Loại này chỉ cần ngâm rượu 2 tháng là uống được. Mỗi buổi tối uống 1 chén đảm bảo mạnh như "tên lửa" luôn". Chúng tôi hỏi đây là loại rễ cây gì thì bà chủ thì thầm: "Rễ cây này lấy từ sâu trong rừng. Chuẩn bị đến mùa sinh sản, nhiều con vật lấy mõm tự ủi đất để lấy rễ cây này ăn. Người dân tộc họ biết, họ lấy bán lại cho chị. Chú mua đi, chị bán với giá 400.000 đồng/kg thôi".

Cẩn trọng kẻo rước bệnh vào người

Mặc dù những túi thuốc nam bán tại các khu du lịch, lễ hội... khá "tù mù" về nguồn gốc, xuất xứ, hạn sử dụng… như vậy nhưng rất nhiều người vẫn tin tưởng vào lời quảng cáo "bùi tai" tự ý mua thuốc uống rồi chuốc bệnh vào người.

Theo bác sỹ Nguyễn Kim Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai thì, Trung tâm Chống độc đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân vào điều trị do ngộ độc thuốc nam, thậm chí có bệnh nhân đã tử vong. Đặc điểm chung của các ca ngộ độc này đều là tự ý mua thuốc nam bán rong, bán dạo, bán từ các thầy lang "lang thang" mà không qua các cơ sở y tế, cửa hàng kinh doanh được cấp giấy rõ ràng. Các bệnh nhân bị ngộ độc thuốc nam thường nhập viện trong tình trạng da vàng, men gan tăng cao, suy gan, suy thận cấp.

Như trường hợp anh Nguyễn Văn Quang, ở huyện Thanh Trì, Hà Nội đã từng nhập viện trong tình trạng tiểu ít, vàng mắt, vàng da. Qua xét nghiệm, các bác sỹ nhận thấy men gan tăng cao, suy thận do bệnh nhân có sử dụng thuốc nam bán dạo để chữa bệnh. Đối với trường hợp này, các bác sỹ đã phải tiến hành lọc máu, thay huyết tương.

Hay như trường hợp cháu Nguyễn Thị K., 7 tuổi, ở Hà Nội được bố mẹ chữa điếc bẩm sinh bằng thuốc nam dạng tán bột vo viên cũng là mua theo kiểu "mách nước" từ các thầy lang. Tuy nhiên, bệnh không khỏi mà cháu K. ngày càng gầy mòn. Đưa đến Trung tâm Chống độc, qua kiểm tra, các bác sỹ mới phát hiện bụng cháu K. chứa nhiều thuỷ ngân do mỗi lần uống thuốc nam, thuỷ ngân tích lại trong bụng. Các bác sỹ đã phải dùng thuốc để gắp thuỷ ngân trong bụng cháu K.

Nguyên nhân dẫn đến việc ngộ độc thuốc nam là do các loại thuốc nam nguồn gốc không rõ ràng được bảo quản bằng các chất bảo quản của nước ngoài ảnh hưởng đến sức khoẻ. Bên cạnh đó, một số vị thuốc nam có chứa chất kim loại nặng như thuỷ ngân trong thần sa, chu sa; chì; asen… Việc tự ý mua, uống thuốc nam dễ dẫn đến liều lượng của các vị thuốc này được chỉ định tuỳ tiện.

Người dân cũng cần đặc biệt cảnh giác với những loại thuốc được bán dạng gói bột, thuốc tễ dạng viên nhỏ được bán kèm theo các đơn thuốc nam, đông y từ các thầy "lang vườn". Bởi, thực chất, các gói thuốc này chủ yếu là thuốc tây tán ra trộn với một số chất khác, khi sử dụng dễ để lại các tác dụng phụ như giòn xương…

Bác sỹ Nguyễn Kim Sơn cảnh báo, người dân khi có nhu cầu chữa trị và bốc thuốc nam cần đến các cơ sở y tế, hiệu thuốc nam được cấp giấy phép rõ ràng, phải tránh xa các loại thuốc nam kinh doanh theo kiểu bán rong, bán dạo, không nguồn gốc xuất xứ của các thầy lang "lang thang" để tránh hậu quả xảy ra