Thừa Thiên - Huế: Có còn gà lôi lam mào trắng?
Trong cuộc khảo sát động vật hoang dã quí hiếm ở Việt Nam vào năm 1924, Cean dela Coul, Nhà tự nhiên học người Pháp đã phát hiện một cặp gà lôi lam màu trắng ở vùng rừng phía Tây huyện Phong Điền (Thừa Thiên - Huế), nhưng hiện tại giống gà này đang có nguy cơ bị tận diệt do nạn săn bắn động vật hoang dã trái phép ở đây đang diễn ra phức tạp...
Cuộc tìm kiếm hơn 70 năm
Sau khi Cean dela Coul phát hiện cặp gà lôi lam mào trắng ở vùng rừng phía Tây huyện Phong Điền, các nhà điểu học trên thế giới đã nhiều lần đến đây để nghiên cứu. Tuy nhiên, các cuộc khảo sát, tìm kiếm đó đã không mang lại kết quả.
Năm 1994, khi Hội thảo về chim họ trĩ thế giới được tổ chức tại Hà Nội, giới chuyên môn cho rằng gà lôi lam mào trắng ở Việt Nam đã bị tuyệt chủng. Song Chi cục Kiểm lâm Thừa Thiên - Huế và Kiểm lâm huyện Phong Điền vẫn kiên trì tổ chức hàng trăm đợt tìm kiếm.
Năm 1998, trong một lần giăng bẫy ở vùng rừng kể trên, anh Văn Công Vĩnh, người dân thôn Hòa Bắc, xã Phong Mỹ đã bắt được 2 con gà lạ. Anh Vĩnh liền báo về Chi cục Kiểm lâm Thừa Thiên - Huế.
Qua xác minh, lực lượng Kiểm lâm đưa về nuôi tại Vườn quốc gia Bạch Mã, đồng thời gửi mẫu ADN sang Viện nghiên cứu về chim ở Copenhagen (Vương quốc Bỉ) phân tích và xác định đó chính là gà lôi lam mào trắng (có tên khoa học là Lophura edwardsi, thuộc họ trĩ).
Vậy là sau hơn 70 năm vắng bóng, gà lôi lam mào trắng được phát hiện trở lại tại vùng rừng phía Tây Phong Điền. Lập tức, công tác bảo tồn loài gà quý hiếm này đã được ngành chức năng tổ chức thực hiện.
Chi cục Kiểm lâm Thừa Thiên - Huế phối hợp với tổ chức Bird life International (tổ chức chim quốc tế) xây dựng dự án Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, mục đích bảo vệ một cách nghiêm ngặt loài chim này...
Vào thời điểm này ở vùng rừng Đakrông (Quảng Trị), các nhà điểu học thế giới cũng đã phát hiện một cặp gà lôi lam mào trắng. Dự án xây dựng Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông cũng đã nhanh chóng được đầu tư, xây dựng với 43ha. Như vậy, cả 2 vùng rừng rộng trên 80ha này đã trở thành vùng rừng an toàn cho gà lôi lam mào trắng, cũng như các loài thú quý hiếm sinh sống và phát triển.
Nguy cơ bị tận diệt cao
Theo khảo sát, nghiên cứu của các nhà điểu học thế giới và ngành chức năng Thừa Thiên - Huế, vùng rừng phía Tây Bắc Phong Điền là môi trường sinh sống lý tưởng của gà lôi lam mào trắng và trên thực tế, chúng đã từng tồn tại rất nhiều. Tuy nhiên, trải qua thời gian dài bị bom đạn chiến tranh tàn phá, rồi bị con người săn bắn nên số còn sống sót là rất ít.
Việc bảo tồn loài gà quý hiếm này đã được ngành chức năng ráo riết thực hiện nhưng kết quả mang lại chưa cao do cộng đồng dân cư sinh sống xung quanh vùng đệm rất đông trong khi nạn săn bắn động vật hoang dã ở đây diễn ra rất phức tạp
