Thổ Châu vượt lên giữa nghìn trùng

Từ con số hộ dân chỉ đếm chưa hết đầu ngón tay, nay sự nhộn nhịp của Thổ Châu với sự hiện diện của hơn 500 hộ dân cho thấy đây là đảo lành, đất lành. Là xã đảo xa xôi nhất trên vùng biển Tây Nam của Tổ quốc.

Hôm đứng dưới cầu cảng lộng gió và tấp nập tàu thuyền cập bến, trò chuyện với Đại tá Đặng Văn Bình - Phó Tham mưu trưởng Vùng 5 Hải quân, tôi được anh cho biết, thời Pháp thuộc đảo Thổ Châu có tên trên bản đồ là Poulo Pangjang. Tháng 5/1973, chế độ Sài Gòn lập xã Thổ Châu, gồm đảo Thổ Chu và một số đảo lân cận, thuộc quận Kiên Thành; đến 1974 lại sáp nhập vào Phú Quốc. Cuối tháng 4-1992, tỉnh Kiên Giang tổ chức di dân ra lập nghiệp ở Thổ Châu, sau đó tiến hành lập xã.

Cả quần đảo Thổ Chu có tổng diện tích gần 14km² với 8 hòn đảo, trong đó Thổ Chu là đảo lớn nhất, diện tích hơn 10km², còn lại là các đảo Hòn Đứng, Hòn Nhạn, Hòn Keo Ngựa, Hòn Khó, Hòn Từ, Hòn Cao Cát và Hòn Mô. Tính từ đảo lớn Thổ Chu - nơi đặt trung tâm hành chính xã đảo Thổ Châu, vào tới vị trí Tây Nam đảo Phú Quốc xa 55 hải lý và Tây Bắc Mũi Cà Mau 85 hải lý. Thổ Chu nằm gần đường hải biên quốc tế Bangkok (Thái Lan), Komponsom (Campuchia). Hòn Nhạn của quần đảo Thổ Chu được chọn làm điểm chuẩn A1 của đường cơ sở để xác định lãnh hải Việt Nam.

Ông Nguyễn Văn Kháng - nguyên Chủ tịch UBND xã Thổ Châu, nhớ lại, theo chủ trương của Tỉnh ủy, UBND tỉnh về xây dựng, phát triển vùng kinh tế mới, bảo vệ chủ quyền Tổ quốc lúc bấy giờ chỉ có 6 gia đình với khoảng 30 người ra đây lập nghiệp. Tới ngày 24/4/1993, xã đảo Thổ Châu chính thức được thành lập theo Nghị định số 19/1993/NĐ-CP của Chính phủ. Đa số cư dân trên đảo là dân chài cùng với cán bộ hành chính xã, cán bộ Hải quân Vùng 5 và Biên phòng. Gần 1 năm sau đó, dân trên đảo tăng lên được 81 hộ, với 218 nhân khẩu.

Lính đảo Thổ Chu trong một giờ sinh hoạt văn nghệ tập thể.

“Bà con được Đảng, Nhà nước hỗ trợ vốn kinh doanh, đóng mới tàu đánh bắt cá. Nhiều hộ trang bị máy phát điện thắp sáng, phương tiện nghe nhìn, điện thoại cố định…” - ông Kháng kể thêm.

Hôm trò chuyện với Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Trường Vũ, anh phấn khởi cho biết, từ khi thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa X) về “Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020” và đề án chọn xã Thổ Châu làm “Đảo Thanh niên” của Trung ương Đoàn, xã nhận được nhiều sự quan tâm, hỗ trợ đầu tư phát triển của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương trong và ngoài tỉnh.

Rồi anh tóm tắt cho tôi nghe về thành tựu 20 năm sau ngày thành lập Thổ Châu thế này: Dân số của đảo trên 1.700 người, với hơn 500 hộ dân. Ngư nghiệp trở thành kinh tế mũi nhọn với gần 50 tàu công suất 45CV, 6 cơ sở thu mua, chế biến mực quy mô lớn, giải quyết việc làm cho 300 lao động tại xã.

Năm 2012, xã đã xuất khẩu hơn 2.000 tấn mực, 4.000 tấn cá, doanh thu hơn 16,8 tỷ đồng. Cuộc sống của người dân trên đảo ngày càng được quan tâm, các mạng điện thoại di động đã được phủ sóng tới đảo; đường liên ấp được bê tông hóa; trên đảo đã có trạm y tế khang trang, có trường mẫu giáo, có điện 14 giờ/ngày; 100% hộ dân có phương tiện nghe, nhìn; tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm chỉ còn 3,7%; nhà kiên cố, bán kiên cố chiếm 60%. Từ 14 học sinh ban đầu, nay có trên 300 em học trung học phổ thông. Thế hệ trẻ sinh ra trong những năm mới thành lập xã, sau khi học hành cơ bản, đã có người quay về phục vụ địa phương.

Một góc Thổ Chu.

Vị Bí thư Đảng ủy xã đảo còn cho biết, cấp ủy Đảng, chính quyền và nhân dân xã đảo rất vui mừng trước Quyết định số 633/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Phú Quốc, trong đó định hướng cho Thổ Châu phát triển sinh thái rừng và biển. Xã vừa hoàn thiện và đưa vào sử dụng đường quanh đảo với quy chuẩn thiết kế đường miền núi cấp 5 (dài 5,2km, chi phí đầu tư hơn 102 tỷ đồng), các công trình dân sinh thiết yếu tạo điều kiện phát triển KT-XH, giữ vững QP-AN. Xã tập trung đầu tư tăng sản lượng khai thác, nuôi trồng, chế biến, phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá, phấn đấu đến năm 2020 ngành kinh tế chủ đạo của xã sẽ chuyển dịch theo hướng khai thác thủy sản - du lịch. “Mục tiêu lớn nhất là quân, dân trên đảo Thổ Châu dồn sức hướng tới - theo Bí thư Đảng ủy Nguyễn Trường Vũ là “trở thành một đô thị biển sôi động về kinh tế biển, AN-QP vững mạnh”.