Tàu đóng mới Việt Nam: Bắt buộc phải có "hộp đen"

Theo khuyến cáo của Ủy ban An toàn hàng hải thế giới (MSC) tại khóa họp lần thứ 79, từ ngày 1/7/2006 tất cả các tàu hành trình trên biển phải trang bị thiết bị ghi dữ liệu hành trình VDR (còn gọi là hộp đen).

VDR - một công cụ quản lý có giá trị

VDR là thiết bị ghi lại toàn bộ dữ liệu liên quan đến tình trạng tàu (tốc độ, hướng đi, tình trạng thân tàu…). Một thiết bị VDR hoàn chỉnh trên nguyên tắc có 3 bộ phận riêng rẽ: Bộ phận thu nhận, có chức năng thu nhận dữ liệu từ các thiết bị hàng hải và cảm biến; bộ phận giao diện, có chức năng chuyển đổi tín hiệu sang một dạng tín hiệu tiêu chuẩn; bộ phận lưu trữ, có chức năng ghi lại dữ liệu đã được xử lý.

Việc lắp đặt thiết bị VDR đòi hỏi kết nối với một số lượng lớn các thiết bị độc lập và một số có thể đã rất lỗi thời. Trong thực tế, một số thiết bị yêu cầu phải kết nối với VDR đang hoạt động trên nguyên lý không sử dụng chuẩn trao đổi dữ liệu, gây khó khăn lớn trong việc tạo giao diện kết nối.

Sẽ là không kinh tế đối với người khai thác tàu nếu lắp đặt thiết bị VDR chỉ để thoả mãn các quy định của Tổ chức Hàng hải thế giới hay sử dụng như một phương tiện để điều tra sau khi sự cố, tai nạn xảy ra. Rất nhiều thiết bị VDR được thiết kế có bộ phận hiển thị cùng với thiết bị ghi dữ liệu hoặc có khả năng truyền phát liên tục qua vệ tinh đến thẳng người quản lý...

Tóm lại, giá trị sử dụng lớn nhất của VDR là khả năng cung cấp thông tin thực trên tàu cho đội ứng phó khẩn cấp trên bờ, người khai thác có thể hình dung được bức tranh toàn cảnh về nguy cơ tàu có thể gặp phải và sau đó tàu có thể nhận được hỗ trợ hiệu quả. Sự có mặt của VDR sẽ nâng cao tính an toàn và lớn hơn là việc kiểm soát hoạt động của tàu trở nên đơn giản, hiệu quả.

Khó khăn cho đội tàu Việt Nam?

Trong số hơn 1.000 tàu Việt Nam đang hoạt động hàng hải trên biển có tới gần 30% số tàu thường xuyên hoạt động quốc tế. Trước đây, đội tàu đang khai thác chủ yếu là mua tàu cũ của nước ngoài, không ít tàu biển có độ tuổi 30 trở lên.

Tàu Việt Nam còn quá nhiều khiếm khuyết thiết bị an toàn hàng hải, trong đó hệ thống hiển thị hải đồ điện tử và thông tin ECDIS đã lạc hậu, không đáp ứng được hành trình đi biển. Chưa kể, yêu cầu của các tàu phải trang bị hộp đen đơn giản (Simplified - VDR) càng thiếu ở các con tàu đã cũ kỹ, trọng tải thấp.

Trong khi đó, quy định của Ủy ban An toàn hàng hải quốc tế (MSC) đã chỉ rõ các thuyền trưởng, sỹ quan thừa hành nhiệm vụ trên biển phải khai báo các thông tin liên quan đến vấn đề an toàn trước khi vào cảng; tự đánh giá việc tham gia Công ước về an toàn sinh mạng con người trên biển… Đáp ứng được những yêu cầu trên, mỗi con tàu phải có hệ thống nhận dạng tự động dữ liệu tàu. Vì vậy, không phải thiết bị nào khác mà chính là "hộp đen" VDR.

Theo Cục Hàng hải Việt Nam, đội tàu biển Việt Nam gặp phải khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu mang tính pháp lý trang bị thiết bị ghi dữ liệu hành trình cho tàu biển. Kể từ ngày 1/7/2006, khi qui định bắt buộc VDR của Tổ chức hàng hải quốc tế (IMO) có hiệu lực, cơ quan chức năng quản lý Nhà nước đã tiến hành kiểm tra thấy rằng, đa số tàu hiện đại khắc phục trang bị VDR ít khó khăn hơn.

Theo ông Trịnh Viết Hải - (Trưởng ban An toàn hàng hải - Cục Hàng hải Việt Nam), để khắc phục tình trạng khó khăn trên, các cơ quan chức năng ngành GTVT chủ động đề xuất với các cơ quan có thẩm quyền áp dụng triển khai các biện pháp nhằm nâng cao tính chủ động trong việc thực thi trách nhiệm, nghĩa vụ của quốc gia thành viên các Công ước quốc tế về hàng hải.

Đặc biệt, các quy định của Ủy ban An toàn hàng hải quốc tế như qui định trang bị thiết bị ghi dữ liệu hành trình VDR. Trước thềm hội nhập WTO, điều này là quá cần thiết, Nhà nước phải đặc biệt quan tâm đầu tư