TP HCM: Số học sinh lớp 10 khá giỏi “rơi rụng” dần

Thông tin vào đầu năm 2010 ở khối học sinh (HS) lớp 10 TP HCM, trong số trên 1.500 HS thuộc 24 quận, huyện đã có 900 em (chiếm tỉ lệ 25%) sau học kỳ I bị xếp loại HS yếu, kém và tự bỏ học. Dù trước đó, rất nhiều em nằm trong danh sách đậu lớp 10 công lập với số điểm không thấp.

Những nguyên nhân cơ bản được coi là bài học kinh nghiệm quý giá cho công tác giáo dục, thi tuyển với khối HS đầu cấp đã được các chuyên gia giáo dục thành phố và các hiệu trưởng khối THPT đúc kết: Việc xét tuyển vào lớp 10 tại một số nơi đã và đang gây ra tư tưởng "cào bằng" trong học tập. Trong khi đó nhiều trường lại lúng túng và thụ động trong công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém.

Chất lượng "đầu vào" suy giảm cả ở khu vực xét tuyển và thi tuyển

Ông Nguyễn Hữu Diệu, Hiệu trưởng Trường THPT Thủ Đức, quận Thủ Đức, TP HCM cho biết, tỉ lệ học sinh yếu, kém tuyển vào các năm học trước tại quận chỉ chiếm chưa đầy 10% nhưng sơ kết học kỳ 1 vừa qua, tỉ lệ này đã tăng lên đến 13%. Sở dĩ có tình trạng này theo ông Diệu vì HS không có động cơ cũng như phương pháp học.

Quận Thủ Đức trong năm học 2009-2010 đã thực hiện xét tuyển vào lớp 10 công lập đạt từ 80% trở lên, một tỷ lệ mang hơi hướng "thành tích" này mà khiến HS có tư tưởng chủ quan, khác hẳn việc các HS khu vực phải thi tuyển rất khó khăn mới có được một chỗ ngồi học tại trường công lập. Tình trạng tư tưởng HS ở Thủ Đức rất phổ biến là "không cần phải cố gắng nhiều" cũng trúng tuyển lớp 10. Theo ông Diệu, chính vì quan niệm 100% đều vào lớp 10 này mà "Chỉ có mấy năm không tổ chức thi, sức ì của HS trong quận thấy rõ".

Thí sinh dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2009-2010 tại TP HCM (Ảnh minh họa).

Có lẽ rõ ràng nhất trong ví dụ về việc xét tuyển đang khiến HS có tư tưởng không cần phấn đấu học tập nhiều là tại huyện Cần Giờ - nơi đầu tiên tại TP HCM thực hiện xét tuyển lớp 10 vài năm nay.

Hiệu trưởng Trường THPT Bình Khánh, huyện Cần Giờ - bà Phan Thị Mỹ Linh cho biết, vào đầu năm học 2010, HS vào lớp 10 tại Cần Giờ có học lực khá, giỏi đạt 75,3%, tuy nhiên chỉ sau sơ kết học kỳ 1, tỉ lệ đó tụt xuống chỉ còn… 19,4%. "Điều này chỉ có thể lý giải các em HS sau khi hoàn thành kỳ thi cho chương trình THCS, đạt được mục đích đậu vào lớp 10 đã tự cho mình được quyền nghỉ xả hơi. Tình trạng này chẳng khác tư tưởng của những HS sau khi thi đậu ĐH vào học năm thứ nhất. Tức là các em không còn động cơ phấn đấu, học tập, tự hài lòng với kết quả học tập của mình".

Hậu quả thấy rõ nhất từ tư tưởng chủ quan trong học tập là tại THPT Nguyễn Hữu Huân, quận Thủ Đức, trong học kỳ 1 vừa qua có 30 học sinh lớp 10 rút hồ sơ. Trong số đó chỉ có một phần xin rút hồ sơ để học trung cấp, vài em xin chuyển trường, số còn lại bỏ học vì không theo được. Theo các thầy giáo tại trường này, chất lượng HS suy giảm có khi vừa là xuất phát từ tâm lý sức ì của nhiều HS, vừa là quan niệm của cả nhiều giáo viên cho rằng chỉ tổ chức xét tuyển nên cần "đảm bảo" cho trò của mình đạt học lực trung bình ở bậc THCS, là đã "chắc ăn" trúng tuyển lớp 10.

Cần xem lại công tác đánh giá học sinh và việc thi tuyển lớp  10

Từ các số liệu của các trường THPT tổng kết học kỳ I cho thấy, những quận, huyện có số học sinh lớp 10 thôi học khá cao là quận Tân Phú - cao nhất với 209 em, kế đó là huyện Hóc Môn, Củ Chi, và quận Gò Vấp với hơn 120 em. Những quận nội thành như quận 5, Bình Thạnh, Tân Bình cũng gần 100 em/quận.

Theo ông Nguyễn Vũ Quốc Hùng - Hiệu trưởng Trường THPT Trung Phú (huyện Củ Chi): Nhiều HS từ lớp 9 lên lớp 10 chưa đủ khả năng thích ứng với cấp học này. Ở nhiều môn học, các em rơi vào tình trạng hụt hẫng, "lỗi nhịp" không theo kịp chương trình do yêu cầu học tập chuyên sâu hơn như: toán, lý, hoá. Và do ngay tại khối THCS, các em yếu, kém không được đánh giá đúng sức học, khi bị "đẩy" lên học THPT đã khiến nhà trường gặp khó khăn. Theo ông Hùng, ở bậc THCS làm sao đánh giá các em cho chính xác để những em vào THPT có đủ kiến thức cơ bản và theo học tiếp.

Bà Phùng Thị Nguyệt Thu, Hiệu phó Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, quận 1, cho hay, tỉ lệ học sinh khá, giỏi vào lớp 10 là 64% nhưng sơ kết học kỳ 1 tỉ lệ này giảm còn chưa đầy 20%. Tại Trường THPT Hùng Vương, sơ kết học kỳ 1, khối 10 chỉ có chưa đầy… 8% HS đoạt loại giỏi.

Theo ông Huỳnh Công Minh, Giám đốc Sở GD&ĐT TP HCM, tỷ lệ HS lớp 10 bỏ học ở một trung tâm lớn như TP HCM là một điều rất đáng suy ngẫm, trong đó nhiều em do "học không nổi chứ nghỉ học vì hoàn cảnh khó khăn là hầu như không có" vì đã có chế độ miễn giảm, sự hỗ trợ của ngành. Theo ông Minh: "Đây là do ngay ở bậc THCS, các thầy, các cô đánh giá không kỹ, khi vào THPT, "đầu vào" cũng lại xét tuyển không "chuẩn" mới xảy ra tình trạng này