Sông Krông Ana sạt lở nghiêm trọng vì… cát tặc

Sông Krông Ana có chiều dài hơn 200km, bắt nguồn từ dãy núi Cư Yang Sin rồi chảy qua các huyện Cư Kuin, Krông Bông, Krông Ana và Lắk của tỉnh Đắk Lắk. Đến thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana thì hợp lưu với sông Krông Nô thành sông Sêrêpốk. Bao đời nay, con sông này chính là nguồn sống của hàng ngàn cư dân trong vùng. Thời gian gần đây, tình trạng khai thác cát lậu đã khiến con sông này đang bị sạt lở nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Một ngày cuối tháng 6, chúng tôi tìm về xã Hòa Hiệp, một trong những địa phương có nhiều địa điểm khai thác cát nhất trên sông Krông Ana để tìm hiểu vụ việc. Ngồi trên chiếc ca nô của người dân, xuôi theo dòng qua địa phận các xã Hòa Hiệp (huyện Cư Kuin) và xã Yang Ré về phía hạ lưu cầu Giang Sơn (huyện Krông Bông) dọc hai bên bờ chúng tôi chứng kiến có đến hàng chục điểm sạt lở. Dưới lòng sông, những chiếc tàu với công suất lớn đang ngang nhiên thò vòi rồng vào bờ hút cát. Khi phóng viên đưa máy lên ghi hình, những chiếc tàu này nhanh chóng “thu vòi” và bỏ chạy ra giữa dòng. Ông Nguyễn Xuân Quang, cán bộ địa chính - xây dựng UBND xã Hòa Hiệp đi cùng chúng tôi cho biết: “Theo quy định thì các doanh nghiệp chỉ được khai thác cát dưới lòng sông chứ không được hút vòi rồng vào bờ. Khi xã đi kiểm tra thì họ khai thác đúng quy định, nhưng khi đoàn kiểm tra vừa rời khỏi thì họ lại ngang nhiên cho vòi rồng vào bờ sông lấy cát. Bên cạnh đó, vì lợi nhuận, một số hộ dân đã bán đất dọc bờ sông cho các chủ tàu mà không thông qua xã. Bởi thế, xã gặp rất nhiều khó khăn khi đối phó với những tàu hút cát lậu này”.

Hàng chục điểm sạt lở nghiêm trọng trên sông Krông Ana do khai thác cát bừa bãi.

Tiếp tục xuôi theo dòng sông, đoạn qua thôn 4, xã Yang Ré có nhiều điểm bị sạt lở ăn sâu vào bờ cả chục mét. Còn phía bờ sông thuộc xã Hoà Hiệp, chúng tôi đếm sơ sơ cũng có khoảng 10 điểm sạt lở nghiêm trọng tương tự. Dưới chân cầu Giang Sơn, nối QL27 Đắk Lắk đi Lâm Đồng có đến 4 giàn khoan cỡ lớn đang tham gia khai thác cát và có tới hơn 30 chiếc tàu hút cát khác đang đua nhau đưa cát lên bờ. Theo quy định của UBND tỉnh Đắk Lắk, những giàn khoan cỡ lớn này đã bị nghiêm cấm sử dụng khai thác cát từ lâu nhưng không hiểu vì sao vẫn ngang nhiên hoạt động và hoạt động một cách công khai vẫn không bị xử lý (?).

Theo tìm hiểu, trên đoạn sông Krông Ana chảy qua tỉnh Đắk Lắk hiện có 2 khu vực được UBND tỉnh cấp phép khai thác cát là khu vực cầu chữ V thuộc địa phận xã Khuê Ngọc Điền (huyện Krông Bông) và khu vực cầu Giang Sơn, xã Hoà Hiệp (huyện Cư Kuin) và xã Yang Ré (huyện Krông Bông).

Vào năm 2008, tỉnh Đắk Lắk cấp phép cho Công ty CP Vật liệu xây dựng Tây Nguyên khai thác dọc sông Krông Ana với chiều dài 23km tại khu vực cầu chữ V. Sau khi được cấp phép, công ty chỉ đưa 2 tàu vào khai thác, số tàu còn lại khoảng 10 chiếc là của HTX Đoàn Kết hợp tác khai thác với công ty. Nhưng sau đó, HTX Đoàn Kết lại huy động thêm nhiều tàu tư nhân trong xã nhảy vào khai thác tràn lan.

Còn tại khu vực cầu Giang Sơn, năm 2011, UBND tỉnh Đắk Lắk đã cấp phép khai thác cát cho HTX Giang Sơn và HTX Nam Sơn trên chiều dài 6km. Thế nhưng, 2 HTX này đã liên tục cho tàu khai thác vượt ra khỏi khu vực được cấp phép và thường xuyên dùng vòi rồng hút cát vào bờ, gây sạt lở đất nghiêm trọng. Phía trên cầu Giang Sơn, UBND tỉnh Đắk Lắk cũng đã cấp phép cho Công ty TNHH Hưng Vũ khai thác trên đoạn sông dài 23km. Tuy nhiên, trên đoạn sông này, hàng loạt tàu của tư nhân khác thường đến công khai hút cát, khi bị phát hiện họ sẵn sàng chống đối lại.

Phía trên cầu Giang Sơn, hàng chục chiếc tàu công suất lớn đang đua nhau hút cát gây ảnh hưởng đến chân cầu.

Ông Vũ Văn Luyến, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Vũ cho biết: “Trên đoạn sông chúng tôi được UBND tỉnh cấp phép khai thác, các tàu cát tư nhân địa phương thường xuyên đưa tàu vào khai thác trộm và cắm vòi thẳng vào bờ sông hút cát. Nếu bị công ty phát hiện, họ lại bảo công ty được cấp phép khai thác lòng sông thì cứ giữ lòng sông chứ họ khai thác trên bờ không liên quan gì đến công ty. Vì thế, chúng tôi cũng đành bó tay”.

Thiết nghĩ đã đến lúc cần có sự chung tay vào cuộc một cách đồng bộ từ các cấp ban, ngành chức năng để sớm giải quyết những bất ổn việc khai thác cát trên sông Krông Ana