Sinh viên và hành trình trở thành con nợ “khủng”

Quá dễ để bị biến thành con nợ nặng lãi

Bước chân vào cổng trường đại học, trở thành sinh viên là mong mỏi của nhiều bạn trẻ và gia đình. Khi trở thành sinh viên, những cậu bé cô bé yên ấm trong cánh tay bố mẹ được tự do bay nhảy giữa xã hội nhiều điều thú vị nhưng cũng không ít cạm bẫy, khó khăn.

Khó khăn đầu tiên của sinh viên chính là vấn đề lượng tài chính ít ỏi mà gia đình chu cấp không tương xứng với nhu cầu "chính đáng" của họ. Họ thông minh, giỏi giang, năng động và họ tìm cách có tiền thỏa thích ăn chơi nhờ chính những chiếc thẻ sinh viên, những chiếc chứng minh nhân dân bình thường.

Ít vị phụ huynh nào biết rằng, chỉ với một chữ kí qua loa, một chiếc thẻ sinh viên hay chứng minh nhân dân làm tin, cục cưng nhà mình đã dễ dàng có trong tay khoảng vài chục triệu đồng tiền "tươi" (tùy vào trường mà họ đang theo học) để trang trải cuộc sống hay vi vu sắm sửa, chơi bời... Và một ngày không xa sẽ mang về nhà cho bố mẹ kính yêu giấy báo nợ với mức lãi suất chỉ... 20 ngàn đồng/1 triệu mỗi ngày.

Nguyễn Việt H. là sinh viên năm thứ 2 Trường Đại học X. vốn là học trò ngoan, dân trường chuyên chính hiệu, và vẫn được bạn bè gọi là "gà mờ" trong khoản ăn chơi. Một ngày, nghe bạn bè rủ rê cho bạn mượn thẻ sinh viên, đến một ngày, cậu tá hỏa lên khi thấy chủ nợ đến tận ký túc xá đòi nợ với một khoản nợ “khủng”: 50 triệu đồng.

Đang thi học kỳ, chủ nợ dọa sẽ báo lên lớp, lên khoa, lên Ban giám hiệu nhà trường, H. khóc dở mếu dở đã không biết phải cầu cứu ai ngoài bố mẹ. Mọi việc bắt đầu từ chuyện H. thiếu 1 triệu để nộp tiền nhà, và đi sinh nhật bạn, H. than vãn với C. và C. đã dắt mối bằng cách: "Đưa thẻ sinh viên đây tao xử lý cho".

Và thế là C. đặt thẻ lấy hai mươi triệu chơi cá độ bóng đá, không quên đưa cho H. 1 triệu như đã hứa. Với tiền lãi ba chục phần trăm, số tiền cả gốc lẫn lãi của H. đã lên tới hàng chục triệu đồng.

Muốn vay tiền cũng phải có "số má"

Muốn cầm đồ hay cắm thẻ cũng khó mà cũng thật dễ dàng. Thường những người cho vay nặng lãi là những ông chủ, bà chủ trá hình bằng cửa hàng Internet hay cho thuê tranh truyện, nhiều hình hài màu sắc nhưng để nhận ra chủ nợ đối với sinh viên thiếu tiền không khó. Cắm thẻ cũng có những quy tắc chung cho tất cả các chủ nợ trong một khu vực nhất định.

Rất khó nếu bạn mang thẻ Trường Thương mại đến cắm ở khu vực Trường Kinh tế quốc dân. Không phải thẻ trường nào cũng cầm cố được. Chủ nợ không dại dột cho người không quen biết vay tiền, muốn vay tiền, sinh viên phải tìm đến bạn bè thân quen "có năng lực".

Nguyễn Minh K., sinh viên năm 3 Học viện K. cần tiền đóng tiền nhà nhưng không có thứ gì giá trị hơn thẻ sinh viên để cầm cố, qua những mối quan hệ thời phổ thông, anh nhờ được Hà Đức C., sinh viên năm 3 Trường Đại học Bách Khoa đứng ra vay lãi hộ trong thời gian chờ cha mẹ với đồng lương bộ đội về hưu ít ỏi chi viện cho. Do chàng sinh viên Hà Đức C. là khách quen sau nhiều lần là món hời của chủ nợ nên có thẻ cầm cố chiếc chứng minh nhân dân với số tiền lên đến 10 triệu đồng.

Không nghĩ là lại dễ dàng cầm cố số tiền lớn như vậy, lại không hay về khoản tiền lãi cắt cổ, Nguyễn Minh K. mừng vui cầm 10 triệu đồng về tiêu tạm, mấy khi sinh viên có nhiều tiền, vài hôm nữa bố mẹ gửi tiền, tích trữ lại có tiền trả ngay thôi.

10 triệu được K. chi tiêu rất hợp lý: Mua áo ấm cho mẹ, mua giày cho cha, mua quà cho em, mời cô bạn gái mới quen 2 chầu cà phê và sắm cho mình mấy thứ. Chỉ thế thôi mà mới trong chưa đầy 1 tháng, 10 triệu đã không cánh mà bay để lại cho gia đình không mấy khá giả một khoản nợ lớn lên đến 15 triệu đồng. Cha mẹ K. tâm sự: Với đồng lương hưu như chúng tôi thì chỉ có cách bán bớt một mảnh đất tổ tiên để lại mới có tiền trả nợ cho sự dại dột của thằng con non nớt. Thôi đành vậy, con dại cái mang.

Trường hợp của Trần Văn T., Trường Kinh tế quốc dân thì lại khác. Là một sinh viên học giỏi, năng động, có tư cách, Trần Văn T. trở thành tấm gương của không ít bạn bè anh. Anh tham gia nhiều hoạt động bề nổi trong trường và ước mơ trở thành người có ích cho xã hội nhưng… chỉ một phút lơ đễnh cộng với lòng nhiệt tình, hi sinh vì bạn bè mà anh đành phải ôm khoản nợ gần 60 triệu đồng.

T. và H. học Đại học Thủy lợi, chơi với nhau năm cấp 3, H. chơi bời, lêu lổng và thường xuyên cầm đồ, vay nợ. T. chơi với H. không thân lắm nhưng trên danh nghĩa bạn học phổ thông H. đã mượn thẻ sinh viên của T., mượn tên họ T. vay lãi đến hơn 20 triệu đồng. H. hứa sẽ trả cho T. trong vòng 1 tháng tới. T. đồng ý ngay và tự kí tên mình vào giấy vay nợ. Khi đã mượn được 20 triệu đồng, H. đưa cho T. 2 triệu coi như là tiền bạn bè giúp đỡ nhau khi hoạn nạn.

T. vui vẻ và lại tiếp tục cuộc sống vui tươi của mình cho đến khi nhà trường có quyết định đình chỉ học. T. không ngờ rằng bạn mình đã không trả tiền đúng hẹn và chủ nợ tìm đến người đã đứng tên ký giấy vay tiền. Hoạn nạn ập đến nhưng H. thì chạy đâu mất. T. đến nhà H. tìm thì người ta bảo đã chuyển nhà, đến trường tìm thì bạn bè nói H. đã nghỉ học.

T. không còn tâm trí để phấn đấu mà dành thời gian nghĩ cách trả nợ. Có thể do túng quẫn khiến T. đi đến phương pháp dại dột là cầm nốt chứng minh nhân dân để trả nợ cho thẻ sinh viên đang bị chủ nợ ề à.

Chỗ này bù chỗ kia, cuối cùng khoản nợ không dừng lại ở 60 triệu mà lên đến gần 90 triệu. Bố mẹ anh ngã ngửa khi biết đứa con giỏi giang của mình bị nghỉ học. Gia đình, hàng xóm láng giềng đồn đại, Trần Văn T. tránh mặt gia đình, và chứng trầm cảm ám ảnh anh.

Cuối cùng anh luôn nghĩ đến chuyện tự tử và mới đây nhất, bạn bè và gia đình đã một phen tá hỏa khi T. đóng cửa phòng thật chặt, nhốt mình mấy ngày trời, thuyết phục kiểu gì cũng không xong, T. luôn dọa nếu ai vào sẽ chém chết. Đến khi bạn bè quyết định phá cửa xông vào đã chứng kiến cảnh tượng T. rũ rượi như người mất hồn, vội vàng đưa T. đi cấp cứu.

Hàng ngàn lý do cho sinh viên biện minh về việc cầm đồ, cắm thẻ, hàng ngàn mối lo cho những gia đình phải trả nợ cho sinh viên. Đã có những sinh viên bị chủ nợ uy hiếp, đòi nợ theo kiểu giang hồ, đâm thuê chém mướn. Chỉ có những sinh viên đang sa vào tệ nạn này mới hiểu và thấy được nỗi sợ hãi tột cùng khi trốn chạy những tên chủ nợ máu lạnh.

Cuộc sống ngày một đổi mới, dịch vụ ngày một phát triển, sinh viên là thế hệ tiếp xúc với cái mới nhanh nhất, hiệu quả nhất, vấn đề đặt ra là giáo dục cho sinh viên biết cái hay, cái dở của xã hội muôn màu, muôn vẻ. Sẽ có thêm những sinh viên tài năng, sáng tạo trong lao động và học tập, sẽ có thêm những sinh viên biết vượt qua khó khăn bằng con đường chính đáng.

Sinh viên luôn là những người có năng lực cải biến xã hội, làm giàu cho gia đình, cho đất nước. Vì vậy, công tác giáo dục sinh viên phải được các tổ chức đoàn trường đại học, cao đẳng chú trọng, giúp họ tránh xa tệ nạn, xây dựng đội ngũ chủ nhân tương lai đất nước sau này