Phải giám sát chặt chẽ các dự án thủy điện vừa và nhỏ

Chưa chú trọng việc kiểm tra, giám sát

Trên thực tế, ở một số DATĐ nhỏ, tuy các đơn vị tư vấn và nhà thầu xây dựng được lựa chọn đều có chức năng hành nghề theo quy định nhưng chất lượng thiết kế và thi công lại chưa thực sự đáp ứng yêu cầu.

Nguyên nhân chính là do các đơn vị tư vấn mới thành lập còn thiếu kinh nghiệm; nhà thầu thi công thiếu nhân lực và thiết bị. Chủ đầu tư các DATĐ nhỏ chủ yếu là các doanh nghiệp tư nhân, thiếu cán bộ chuyên môn có kinh nghiệm đầu tư xây dựng thủy điện nên quản lý chất lượng chưa thật chặt chẽ.

Đặc thù của các DATĐ nhỏ là địa hình tự nhiên không cho phép xây dựng hồ chứa lớn; xả lũ chủ yếu bằng đập tràn tự do nên sẽ không làm gia tăng lưu lượng đỉnh lũ so với tự nhiên. Nhưng cá biệt hiện nay vẫn còn chủ đầu tư cố tình không tuân thủ việc đăng ký và thực hiện việc đăng ký an toàn đập mặc dù đã được thông báo, nhắc nhở bằng công văn nhiều lần. Thiết bị quan trắc nhìn chung là đơn giản, đo đạc chủ yếu bằng phương pháp thủ công.

Trong quá trình thẩm định, nhiều dự án thủy điện nhỏ có khả năng ảnh hưởng tới môi trường, ngập nhiều đất nông nghiệp, khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia…, Bộ Công thương đã đề nghị UBND tỉnh không đưa vào quy hoạch. Tuy nhiên, do công tác quản lý, kiểm tra, giám sát cũng như năng lực, kinh nghiệm của các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương còn hạn chế nên những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện quy hoạch chưa được rút kinh nghiệm để kịp thời xử lý.

Thủy điện Khe Soong - tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: K.Hà.

Phải thực hiện đúng quy trình

Để giải quyết các vấn đề nêu trên, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường, các Bộ, ngành và địa phương có liên quan kiểm tra, rà soát các quy hoạch và việc cấp phép đầu tư các DATĐ nhỏ; đánh giá ảnh hưởng tới môi trường - xã hội… Chính phủ cũng chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương có liên quan tổ chức kiểm tra, hoàn thiện Quy trình vận hành liên hồ chứa nhằm đảm bảo vận hành an toàn công trình và cắt giảm lũ có hiệu quả cho hạ du.

Hiện Bộ Công thương và các Bộ có liên quan đã yêu cầu các chủ đầu tư thực hiện đúng quy trình giám sát và nghiệm thu chất lượng; bố trí đủ thiết bị quan trắc an toàn ổn định công trình theo quy định; đồng thời lưu ý xem xét điều chỉnh hợp lý thiết kế công trình, có phương án dự báo thủy văn để đảm bảo vận hành công trình an toàn và hiệu quả...

Bộ Công thương vừa kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương và UBND các tỉnh nghiên cứu, ban hành quy định chi tiết về việc lựa chọn chủ đầu tư, điều kiện và thủ tục cấp, thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư các DATĐ. Đồng thời giao Bộ Xây dựng nghiên cứu việc điều chỉnh thống nhất quy định về phân loại và phân cấp công trình thủy điện; phối hợp với Bộ Công thương nghiên cứu, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ xem xét điều chỉnh, bổ sung quy định về quản lý nhà nước đối với Thiết kế cơ sở và quản lý nhà nước về chất lượng đối với các DATĐ...

Đối với UBND các tỉnh khẩn trương chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan trên địa bàn thực hiện đầy đủ các quy định về quản lý đầu tư xây dựng các DATĐ trên địa bàn, đặc biệt là vấn đề đảm bảo an toàn đập; tăng cường kiểm soát về năng lực, kinh nghiệm, tiến độ thực hiện dự án của chủ đầu tư, các đơn vị tư vấn và nhà thầu thi công.

Tuy nhiên, tất cả những đề xuất ấy khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phải được vận hành khoa học trong thực tế. Điều dư luận lo nhất là tình trạng "đánh trống bỏ dùi", mỗi nơi làm một kiểu, thiếu sự thống nhất, nơi này gây hậu quả cho nơi kia, hủy hoại môi trường thì cái giá phải trả thật "đắt" vô cùng đối với vận mệnh quốc gia.