Nóng bỏng ô nhiễm ở “thị trấn ung thư”

Khói, bụi, hóa chất độc hại "bủa vây" các khu dân cư

Không chỉ hơn 1,1 vạn cư dân thuộc 12 tổ dân phố của thị trấn Minh Đức, các cấp chính quyền ở huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng) cũng hết sức bức xúc về việc khói, bụi của nhà máy Xi măng Chinfon Hải Phòng xả ra môi trường vào đêm ngày 1/10 vừa qua.

Theo người dân sinh sống cạnh nhà máy này mô tả, một lượng bụi lanh-ke khổng lồ đã "sổ lồng" òa ra môi trường với nồng độ đậm đặc, khiến người đi đường phải luôn tay vuốt mặt vẫn không hết bụi, còn người trong nhà, dù cửa đóng, then cài cũng vẫn không thoát khỏi cảnh bị bụi "tấn công".

Trao đổi với đại diện lãnh đạo Công ty XM Chinfon Hải Phòng, chúng tôi được ông Tống Duy Tân, Trưởng Văn phòng TGĐ công ty giải thích, đó là do "sự cố" ngoài ý muốn (?!). Còn người dân và chính quyền địa phương thì lại khẳng định, việc một lượng lớn khói, bụi của NM xả ra môi trường vào thời điểm 20h30', không hẳn chỉ là do "sự cố" vỡ ống xả khói, bụi. Bởi vì, những lúc không vỡ xi lô chứa xi măng thành phẩm, bụi vẫn thường xuyên tống ra môi trường, nhất là về đêm.

Lý giải về việc này, ông Tân cho biết, đó là do hệ quả của việc cắt giảm điện lưới luân phiên, trong khi hệ thống lọc bụi của NM lại liên quan đến điện lưới. Mỗi lần điện lưới bị cắt, hệ thống lọc bụi tự ngắt khoảng 20 giây, nên lượng bụi vì thế không thể giữ lại, mà thoát ra ngoài, theo gió phát tán (?!).

Bà Vũ Thị H., chủ một hộ gia đình ở khu dân cư Chiến Thắng, cạnh NM Xi măng Chinfon bày tỏ nguồn cơn với nhóm phóng viên chúng tôi rằng, hàng chục năm nay, bà con trong khu dân cư này đã phải sống chung cùng khói, bụi và tiếng ồn từ các nhà máy trong khu vực phát ra.

Quả thật, chúng tôi chỉ ngồi cách bà chưa đến 2m, nhưng không ai nghe rõ tiếng ai. Đã vậy, đầu óc lúc nào cũng ong ong bởi những âm thanh ầm ào của máy nghiền đá, tiếng búa gõ chát chúa, rồi tiếng xe gầm… Chưa nói, từ mái nhà, đọt cây cho đến bàn ghế, giường tủ trong nhà, chỗ nào cũng bụi ken dày, càng về khuya càng ngột ngạt, bởi những ống khói đen ngòm chỉ đợi cơ hội ban đêm để xả.

Quan ngại hơn nữa, đó là nguồn nước trong khu vực. Chúng tôi thật sự bất ngờ khi được chứng kiến tận mắt một bãi thải hoá chất khổng lồ, khoảng hơn 40.000m³, đã tồn đọng ở khuôn viên NM Đất đèn và hóa chất Tràng Kênh từ 15 năm nay.

Theo ông Nguyễn Văn Lập, PGĐ nhà máy, vì chưa có cách nào xử lý nên lượng chất thải rắn này đành chất đống ngoài trời, mặc dù biết như vậy sẽ là nguy cơ cho môi trường khu vực nói chung và cho chính những người đang trực tiếp lao động, làm việc tại nhà máy nói riêng. Bởi lẽ, ngày nắng thì khí thải từ bãi rác tỏa khắp. Còn khi mưa xuống, nước từ bãi thải hoá chất này lại ngấm sâu dưới đất hoặc chảy vào các nguồn nước mặt, như: Kênh, mương, ao, hồ ở thị trấn. Chưa nói, quá trình sản xuất, nguồn nước thải chính có chứa nhiều hóa chất độc hại của nhà máy này hiện vẫn chưa được xử lý, đang xả trực tiếp ra môi trường.

Nhà máy Xi măng Chinfon Hải Phòng.

Hãy cứu lấy môi trường thị trấn Minh Đức!

Theo ông Bùi Văn Trung, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Minh Đức, nếu như năm 2005, cơ quan Y tế địa phương khảo sát, điều tra đã có tới 85% cư dân ở thị trấn bị mắc các bệnh liên quan đến môi trường bị ô nhiễm, như: Ung thư, viêm gan, lao phổi, suy tim, mạch, bệnh về da…, thì những năm gần đây, số người mắc các bệnh trên vẫn chiếm tỷ lệ cao. Đặc biệt, số người chết do ung thư tăng đột biến. Vẫn biết, mỗi một sự vụ về môi trường đều có những lý do khách quan và chủ quan. Nhưng đổ lỗi hoàn toàn cho "sự cố" để rồi tiếp tục dây dưa, thiếu trách nhiệm với cộng đồng là không thể chấp nhận. Bởi vậy, thay vì những lời xin lỗi hay cam kết khắc phục "sự cố" một cách chung chung hay kiểm tra chiếu lệ, từng doanh nghiệp, đơn vị quản lý Nhà nước, các cá nhân hãy cộng đồng trách nhiệm, bằng hành động cụ thể, thiết thực của mình, chung tay cứu lấy môi trường thị trấn Minh Đức trước khi quá muộn.

Chúng tôi được biết từ năm 2005 đến nay, bằng nhiều nguồn vốn khác nhau (trong đó có phần đóng góp tích cực của các doanh nghiệp), TP Hải Phòng đã đầu tư xây dựng hệ thống cấp nước tập trung, tạo điều kiện để 100% hộ dân ở đây có nước máy sử dụng. Tương tự, về hạ tầng đường sá cũng được nâng cấp, tưới nước, quét dọn thường xuyên.

Song như thế vẫn là chưa đủ và mới là phần ngọn. Bởi, nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sạch tại đây lại lấy từ hồ Sông Giá cạnh thị trấn, nơi "bất đắc dĩ" phải tiếp nhận các nguồn nước thải chưa qua xử lý của nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn, trong đó có nước thải của Nhà máy Đất đèn và Hóa chất Tràng Kênh.

Hơn nữa, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp trong khu vực, theo phản ánh của chính quyền sở tại và cơ quan chức nằng, hiện vẫn duy trì các thiết bị và công nghệ sản xuất cổ lỗ sĩ, đầu tư từ những năm 60 của thế kỷ trước, rất mất an toàn cho môi trường lao động cũng như sức khỏe cộng đồng nói chung mỗi khi "sự cố" về môi trường xảy ra.

Vì những lý do nêu trên và cũng là để đảm bảo ổn định, phát triển bền vững cho cả doanh nghiệp lẫn địa phương, trước mắt ngoài tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường ra, các cơ quan chức năng Trung ương và địa phương cần phối hợp vào cuộc tích cực rà soát, đánh giá thực trạng ô nhiễm môi trường tại đây để sớm có giải pháp hữu hiệu khắc phục.

Về lâu dài, như chúng tôi đã nêu ở trên, không thể có được môi trường trong lành, an toàn tại đây nếu không có sự chủ động của doanh nghiệp đóng trên địa bàn trong việc ứng xử có trách nhiệm với môi trường. Bởi vậy, đề nghị phải có hình thức xử lý kiên quyết, mạnh tay hơn, đối với những doanh nghiệp cố tình vi phạm Luật Môi trường, phát thải bừa bãi, chứ không đơn thuần chỉ là… hỗ trợ thiệt hại như hiện nay