Những kinh nghiệm hay sơ tán, bảo vệ dân

Vừa qua bão số 9 và trận lũ lụt lịch sử, các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên đã phải gánh chịu hậu quả thiệt hại nặng nề. Tuy nhiên, khách quan nhìn lại công tác phòng, chống lụt, bão (PCLB) của các địa phương, mới thấy rằng, giữa chính quyền và các lực lượng Công an, Quân đội... đã có sự chủ động phối hợp để kịp thời ứng phó và đã làm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Trong đó, công tác sơ tán, di dời dân là một bài học kinh nghiệm quí báu cần phổ biến, nhân rộng cho các địa phương khác trong cả nước học tập...

Công an phường Mân Thái, quận Sơn Trà, TP Đà Nẵng, giúp ngư dân đưa tàu, thuyền lên bờ tránh bão. Ảnh: Long Vân.

Ngay sau khi bão tan, nước lũ cạn, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng có cuộc họp với đại diện các Bộ, ngành TW cùng lãnh đạo các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, và đã đánh giá cao về công tác chỉ đạo quyết liệt, kịp thời triển khai các biện pháp hữu hiệu ứng phó với bão, lũ, hạn chế được thiệt hại về người và tài sản. Thủ tướng Chính phủ lưu ý nhiều nhất là công tác di dời dân ra khỏi vùng nguy hiểm.

Bão số 9, tiếp theo là lũ lụt diễn biến phức tạp, nếu các tỉnh miền Trung và cực Bắc Tây Nguyên không kịp thời sơ tán 103.123 hộ dân, với 356.790 người ra khỏi vùng nguy hiểm thì chắc chắn hậu quả sẽ khó lường. Nhưng, làm thế nào để có thể di dời hàng trăm ngàn người dân trong thời gian ngắn?...

Thời gian qua, PCLB theo phương châm "4 tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; vật tư, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ), thì trước nguy cơ bão số 9 đổ bộ vào đất liền, ông Lê Minh Ánh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, chỉ đạo các xã, phường phải tập trung ứng phó bằng phương châm "5 tại chỗ". Điểm "tại chỗ" thứ 5, đó là công tác sơ tán, đảm bảo tính mạng cho nhân dân.

Rút kinh nghiệm các trận bão, lũ đã qua, nhất là bão Xangsane năm 2006, công tác sơ tán dân hiệu quả chưa cao, do phải triển khai các lực lượng vũ trang và phương tiện cơ giới di dời dân tập trung. Việc làm đó tốn kém rất nhiều thời gian và kinh phí, song hiệu quả chưa cao. Lần này, chính quyền các phường, xã cùng lực lượng Công an, Quân đội và dân phòng chỉ sơ tán người dân "tại chỗ". Có nghĩa, vận động, di dời các hộ dân có nhà cấp 4, nhà tạm, khả năng bị bão đánh sập, làm tốc mái, tới các cơ quan, công trình, hoặc nhà những người láng giềng cùng thôn, xóm được xây dựng kiên cố. Việc sơ tán dân với hình thức đó, người dân cũng có thể tự giác thực hiện. Cho nên, chỉ trong vòng một ngày trước khi bão số 9 vào, tỉnh Quảng Nam đã di dời, sơ tán đến 18.249 hộ dân, với gần 73.000 người...

Bên cạnh, để ứng phó với bão, lũ tại chỗ, ngay từ đầu mùa mưa, Đảng bộ và chính quyền tỉnh Quảng Nam cũng khuyến khích người dân vùng ven biển làm hầm tránh bão (tương tự hầm tránh bom, đạn thời chiến tranh) ngay trong vườn nhà. Đồng thời, những vùng trũng, thấp thường bị ngập lụt như hạ lưu sông Thu Bồn, Vu Gia thì cho vay mượn kinh phí để mua sắm ghe (thuyền nan, thuyền gỗ nhỏ), hoặc tôn cao nền nhà, sửa sang nhà cửa kiên cố... Với phương châm "5 tại chỗ", tại TP Đà Nẵng, chính quyền và Công an các phường, xã cũng đã kịp thời sơ tán 8.716 hộ dân, với 26.187 người ở các quận, huyện: Sơn Trà, Liên Chiểu, Thanh Khê, Hòa Vang... ra khỏi vùng nguy hiểm.

Bão tan, lũ rút, chúng tôi về vùng tâm bão số 9 và trận lụt lịch sử lớn hơn lụt năm 1964 đi qua, cũng được nghe ông Phạm Hùng, Phó Chủ tịch huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi, cho biết: Bình Sơn có đến 1.140 ngôi nhà bị sập đổ hoàn toàn, 28.365 nhà khác bị tốc mái, xiêu vẹo; thiệt hại ước tính trên 387,7 tỉ đồng. Nhà dân bị bão, lũ đánh sập, tốc mái với số lượng quá lớn như thế, nếu không kịp thời sơ tán, di dời các hộ gia đình thì thiệt hại về người sẽ rất nghiêm trọng. Trong khi đó, Bình Sơn có 18 người chết, 72 người bị thương, đa số do chủ quan di chuyển trong bão, lũ; chỉ có vài trường hợp vì có nhà xây kiên cố nên ở lại giữ tài sản, không ngờ nhà chịu không nổi với sức gió bão, nước lũ cuốn nên sập làm thiệt mạng...

Lực lượng Công an giúp dân sơ tán khỏi vùng nguy hiểm. Ảnh: Khánh Hà.

Ông Phạm Hùng cũng khẳng định rằng, trong công tác PCLB, chính quyền cùng các lực lượng Công an, Quân đội, đoàn viên thanh niên xung kích, dân phòng trên địa bàn đã thực hiện thắng lợi trong công tác sơ tán dân tránh bão, lũ ngay tại chỗ. "Ngoài nhân dân, trên địa bàn các xã khu Đông của huyện, có hơn 10.000 công nhân làm việc trong các công ty, xí nghiệp, nhà máy trong khu kinh tế Dung Quất, nhất là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất... Nhưng, chưa đầy một ngày tất cả đã được sơ tán đến nơi trú ẩn. Bão, lũ cuồng nộ là thế, song hơn 10.000 công nhân vẫn được đảm bảo tính mạng an toàn". Ông Phạm Hùng không giấu được tự hào tâm sự...

Như vậy, có thể khẳng định, công tác PCLB "5 tại chỗ" của các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, trong đó đặc biệt là công tác di dời, sơ tán dân đã có chuyển biến rất tích cực và đã góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản cho nhân dân. Đây là bài học kinh nghiệm quí giá cần được các địa phương khác trong cả nước học tập. Tuy nhiên, theo chúng tôi, các địa phương cũng cần tích cực tuyên truyền, vận động người dân không được chủ quan, di chuyển khi có bão, lũ để có thể phòng, tránh rủi ro...