Những câu hỏi quan trọng về cúm

Bệnh cúm (influenza hoặc flu) chủ yếu phát triển khi virus gây lây nhiễm hệ hô hấp gồm mũi, cổ họng, các ống dẫn khí ở cuống phổi và có thể cả hai lá phổi. Trong khi đó, virus cảm lạnh thường chỉ lây nhiễm phần trên của hệ hô hấp, gồm mũi và cổ họng. Các triệu chứng nhiễm cúm nhìn chung thường nghiêm trọng hơn so với cảm lạnh.

Vì sao người ta quá lo ngại về dịch cúm?

- Trước hết vì virus cúm có thể gây viêm nhiễm hai lá phổi, có thể đưa đến tình trạng nghiêm trọng mất chức năng hô hấp tương tự như chứng viêm phổi (pneumonia). Đây là nguyên nhân chính của sự lo ngại hiện nay. Vì nếu cúm phát triển nặng thành viêm phổi, có thể làm cho sức khỏe bệnh nhân suy sụp, thường phải nhập viện và thậm chí có thể gây tử vong, chủ yếu do tràn dịch phổi. Những người có hệ miễn dịch yếu (người già, phụ nữ mang thai, trẻ em và những đối tượng có các vấn đề về sức khỏe kinh niên) thường có nguy cơ cao nhất.

Liệu tiêm vắcxin cúm có thể khiến bạn nhiễm cúm?

- Trong vắcxin cúm không chứa các virus cúm đủ mạnh để gây bệnh, nên không thể làm bạn nhiễm cúm. Tuy nhiên, loại vắcxin này sẽ gây ra phản ứng của hệ miễn dịch cơ thể, vì vậy có thể có một vài triệu chứng tương tự như nhiễm cúm như đau cơ hay sốt nhẹ sau khi bạn được chủng ngừa.

Loại vắcxin nhỏ qua đường mũi, FluMist, cũng được bào chế từ virus cúm nhưng đã vô hiệu hóa khả năng gây bệnh song nguy cơ yếu ớt của nó có thể làm cho một số người bị nhiễm cúm giả (tức các triệu chứng giống như cúm). Do vậy, loại vắcxin này chỉ được chỉ định cho người khỏe mạnh trong độ tuổi từ 5 đến 49.

Vì virus cúm luôn biến đổi theo thời gian, có thể năm sau mạnh hơn năm trước, nên bạn cần được tiêm vắcxin cúm hằng năm mới có thể ngăn ngừa được nguy cơ nhiễm cúm. Vắcxin cúm không bảo đảm chắc chắn 100% bạn không bị nhiễm cúm, do vậy bạn cũng cần có thông tin mới nhất về loại thuốc chủng ngừa này. Các nghiên cứu mới đây còn cho thấy loại vắcxin này có thể không hữu hiệu đối với trẻ em dưới 2 tuổi. Tuy nhiên, một liều chủng ngừa vẫn là cách tốt nhất hiện có để bảo vệ gia đình bạn trước mùa dịch năm nay.

Bạn có thể làm gì để phòng ngừa nguy cơ nhiễm cúm?

- Cả hai loại virus cúm và virus cảm lạnh đều lây truyền theo cơ chế tương tự, tức thông qua các dịch từ hệ hô hấp của người bị nhiễm. Các đối tượng này thường hắt hơi hay ho, và virus có thể cũng hiện diện trong dịch nhầy khu vực gần mặt hay trên người bệnh. Nếu họ ho hay hắt xì vào tay, thì tay họ sẽ mang các mầm mống gây bệnh. Khi bạn tiếp xúc với nơi họ sờ vào, có nghĩa là bạn cũng có khả năng vướng phải virus. Nếu bạn sờ tay vào mắt hay mũi mình là bạn đã tự làm mình bị nhiễm bệnh.

Do vậy, để tự bảo vệ bản thân và ngăn ngừa sự lây lan virus cúm và cả virus cảm lạnh, bạn nên:

- Rửa tay thường xuyên. Sử dụng các loại nước hoặc gel sát trùng có chứa cồn tiêu chuẩn.

- Ho và hắt xì vào khăn tay riêng hay vào lòng bàn tay, sau đó rửa sạch.

- Không dụi mắt, móc mũi hay miệng. Điều này giúp ngăn ngừa vi khuẩn vướng vào cơ thể.

- Thường xuyên làm vệ sinh, vô trùng các dụng cụ tiếp xúc như điện thoại hay bàn phím máy tính, vì virus có thể sống trên những bề mặt tiếp xúc này nhiều giờ liền.

- Tránh xa đám đông trong mùa cảm lạnh và cúm.

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh luôn có khả năng chiến thắng nguy cơ lây nhiễm cúm. Hãy tăng cường sức đề kháng cơ thể với các loại vitamin trong rau xanh lá đậm, trái cây màu vàng, đỏ. Các loại cá như cá hồi, cá trích, cá ngừ... chứa một lượng axít béo omega-3 có tính năng kháng viêm nhiễm mạnh. Sữa chua cũng giúp kích hoạt hệ miễn dịch cơ thể. Bạn cũng nên tập thể dục thường xuyên để gia tăng sức đề kháng cơ thể. Những người tập thể dục đều đặn có thể cũng bị nhiễm virus cúm, nhưng họ thường có các triệu chứng nhẹ, và phục hồi nhanh so với những người không tập...--PageBreak--

Các dấu hiệu đặc trưng khi bị nhiễm cúm?

- Đầu tiên thường là cảm nhẹ kèm theo sốt, mệt mỏi, đau nhức các cơ, ớn lạnh và có thể kèm theo ho. Hiện tượng ho là do sự kích thích các ống dẫn khí ở phổi, thường do không còn chức năng sản xuất. Nếu bị nhiễm cúm, sức khỏe thường tồi tệ sau 3-4 ngày, và tình trạng ho có thể kéo dài. Phải mất 7-10 ngày sau bạn mới có thể phục hồi và tình trạng mệt mỏi có thể kéo dài vài tuần sau.

Điều cần lưu ý là trong khoảng 24 đến 72 giờ sau khi khỏe hẳn, bạn vẫn có thể là nguồn lây nhiễm cho người khác, mặc dù bạn không không còn các triệu chứng của cúm. Do vậy, hãy ở nhà sau khi hết bệnh. Hầu hết các trường hợp bệnh nhân phục hồi nhanh nếu có chế độ nghỉ ngơi thích hợp.

Biện pháp chữa trị hữu hiệu?

- Hiện không có giải pháp nào được gọi là tối ưu trong việc chữa trị cúm, nhưng có nhiều cách để bạn giảm nhẹ mức độ các triệu chứng. Sử dụng loại biệt dược Tamiflu có thể giảm nhanh các triệu chứng của cúm nếu được uống ngay khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm bệnh. Các loại thuốc được chỉ định trị cúm và cảm lạnh có thể mang đến một vài khả năng giảm nhẹ sốt và đau nhức, nhưng không chữa trị được cúm. Tuy nhiên, chúng có thể giúp giữ cơ thể bạn dễ chịu hơn, nhờ vậy sức đề kháng sẽ gia tăng.

Lưu ý: Tránh lạm dụng aspirin, vì có thể đưa đến nguy cơ hội chứng Reye, đặc biệt là trẻ em. Việc uống nhiều nước cũng được các chuyên gia coi trọng, vì sẽ giúp duy trì sự thủy hợp của cơ thể, và cũng giúp ngăn ngừa các nguy cơ viêm nhiễm khác. Tránh các loại thức uống kích thích như cà phê và nước uống có cồn, vì chúng sẽ lấy đi lượng nước trong cơ thể bạn. Chỉ nên ăn các loại thực phẩm dễ tiêu.

Các toa thuốc kê đơn cho cúm hiệu quả ra sao?

- Tamiflu và các loại thuốc trị cúm khác được bào chế để trị một đợt cúm ngắn. Tuy nhiên, những loại dược phẩm này phải được sử dụng trong vòng hai ngày sau khi xuất hiện những triệu chứng nhiễm cúm đầu tiên, hay ngay sau khi phơi nhiễm với virus cúm. Chúng sẽ giúp giảm nhẹ các triệu chứng của cúm và có thể rút ngắn thời gian phục hồi xuống chỉ còn vài ngày. Nếu trong nhà hay cơ quan có người bị cúm, các thành viên khác trong gia đình và đồng nghiệp tại cơ quan cũng nên xem xét sử dụng các loại dược phẩm đặc trị như Tamiflu.

Có nên sử dụng kháng sinh?

- Các loại kháng sinh không giúp được gì trong việc chữa trị cúm. Tuy chúng có tính năng tiêu diệt vi khuẩn nhưng lại không thể giết chết các loại virus, cả loại virus cúm và virus cảm lạnh.

Khi nào nên khám bác sĩ?

- Các triệu chứng nêu trên chỉ là dấu hiệu nhiễm cúm ban đầu, và cũng có thể phát triển sang dạng nghiêm trọng hơn như viêm phổi. Hãy đến khám bác sĩ hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu bạn có các triệu chứng sau:

- Khó thở.

- Sốt kéo dài.

- Nôn mửa hay chảy mũi.

- Đau họng khi nuốt thức ăn.

- Ho dai dẳng.

- Sung huyết và đau đầu kéo dài