Nhà mặt đường lo ngập, ở ven sông lo sạt

Trong 24 quận huyện tại TP Hồ Chí Minh, ở quận huyện nào cũng có ít nhất hàng chục đê bao ở các vùng trũng và những điểm tiếp giáp với bờ sông trong tình trạng hư hỏng, sạt lở. Với tình hình thời tiết diễn biến phức tạp trong mùa mưa bão năm 2008, nhiều quận, huyện đã ra sức củng cố các đê bao, bờ bao, hệ thống tiêu thoát nước, nhưng dường như vẫn còn nhiều quận, huyện chưa hoàn tất công tác chuẩn bị này và vẫn còn tình trạng chờ "nước đến chân mới nhảy"…

Ngoại thành… hàng trăm điểm bờ bao xung yếu

Huyện Bình Chánh có gần 50 điểm đê bao có cao trình thấp dễ  bị nước tràn bờ khi trời mưa kéo dài. Các tuyến kênh mương bị bồi lắng và sạt lở nhiều đoạn, cống thoát nước bị hư hỏng, xuống cấp, như ở xã Bình Lợi, Đa Phước, Hưng Long, Lê Minh Xuân… huyện Củ Chi có gần 30 điểm có khả năng bị ngập úng sạt lở như khu vực ven sông Sài Gòn, thuộc xã Bình Mỹ, Trung An, Hòa Phú, Phú Hòa Đông. Nhiều tuyến kênh mương ở đây chưa được nạo vét như đường Cá Lăng (ấp Phú Hòa) với con mương gần 2.000m bị bồi lắng dường như toàn bộ.

Những điểm sạt lở như thế này sẽ tiếp tục xảy ra khi mùa mưa bão năm 2008 còn dài. Ảnh: M.Đ.

Tại Hóc Môn, bờ bao giáp ranh xã Tam Thới Thôn qua địa bàn xã Đông Thạnh ra đến vàm sông Sài Gòn (còn gọi là bờ bao Rạch Tra) đã xuống cấp có khả năng mất an toàn khi xảy ra triều cường, mưa lớn.

Khu vực huyện Nhà Bè là một trong những điểm có nguy cơ sạt lở bờ sông cao, cụ thể trong tháng 6, gần 11 ngôi nhà bị chuồi xuống sông ngay khu vực bến đò Hiệp Phước, mặc dù khu vực này đã có bờ kè bằng bê tông hẳn hoi. Theo ước tính của Khu đường sông, chỉ riêng 80m bờ kè bị sạt xuống sông đã làm thiệt hại gần 2 tỷ đồng.

Quận 12, các đoạn sông Vàm Thuật, rạch Sáu Trình (phường An Phú Đông) với tổng độ dài các đoạn đê bao, bờ bao xung yếu lên đến 900m. Các phường Thạnh Xuân, Thạnh Lộc tổng các đoạn đê, bờ bao gần 18km nằm dọc sông Sài Gòn và bờ hữu sông Sài Gòn đều có khả năng bị phá vỡ nhưng chưa gia cố hoặc gia cố theo kiểu… thủ công.

Cái khó của những khu vực thường xuyên bị sạt lở là chính quyền các quận, huyện chưa tạo nguồn đất ở dự phòng. Khi chuyện xảy ra, chính quyền ở các xã lại phải chờ ý kiến của cấp trên.

Nội thành… nỗi lo thường trực

Mới đây, hơn 5.000m đất ở khu vực Hiệp Bình Phước bị nước cuốn trôi làm sập hoàn toàn 2 căn nhà thờ họ (diện tích hơn 200m²) của ông Nguyễn Thành Trung. Theo ghi nhận của chúng tôi, tại khu đất này, nhiều vết nứt chạy dài hàng chục mét ăn sâu vào đất liền từ 5-10m sẽ tiếp tục lọt xuống sông.

Nằm dọc sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, Giồng Ông Tố… có nguy cơ sạt lở cao là khu vực quận 2. Các nơi như: chợ Giồng (Bình Trưng Tây), cầu Phao (An Lợi Đông), rạch Ông Cậy (Thủ Thiêm), khu làng nghệ nhân Hàm Long, ngã ba rạch Kỳ Hà (Thạnh Mỹ Lợi) là những nơi người dân vừa sống vừa nơm nớp lo sợ mất nhà, tài sản.

Các quận như 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12 thì hàng trăm tuyến đường nằm trong tình trạng bị ngập, nhiều nơi bị ngập úng cả 2 - 3 ngày mới tiêu thoát nước được khi mưa lớn cộng với ảnh hưởng của triều cường. Theo thống kê của Khu đường sông, trong năm 2007 xảy ra 10 vụ sạt lở bờ sông, trong đó tập trung ở các khu vực quận huyện Nhà Bè, Bình Thạnh, quận 9, Bình Chánh, Củ Chi, quận 2 (chiếm đa số là huyện Nhà Bè)… làm hàng chục ngôi nhà bị chuồi xuống sông và hàng chục ngàn mét vuông đất bị dòng nước cuốn trôi.

Theo Sở GTCC TP Hồ Chí Minh, trong năm 2007, sở GTCC đã phát hiện 36 vị trí sạt lở và có nguy cơ sạt lở cao và những điểm cao nhất vẫn thuộc về huyện Nhà Bè. Theo giải thích của một cán bộ trong Sở GTCC thì một số nguyên nhân gây ra tình trạng trên là dòng chảy bị biến đổi do tình trạng kênh rạch tiêu thoát nước bị san lấp, chiếm đóng xây dựng nhà cửa…

Ngoài những nguyên nhân trên, điều chúng ta thấy rõ nhất là hệ thống kênh mương tiêu thoát nước ở khu vực TP Hồ Chí Minh còn lạc hậu, chủ yếu là người dân sử dụng đất bùn và kè tràm tạo thành. Trong những ngày đầu mùa mưa, động thái tích cực của các cơ quan chức năng có liên quan vẫn là phối hợp với các quận huyện, rà soát, kiểm tra các khu vực sạt lở để có cách ứng phó kịp thời… Nhưng đây chỉ có thể là động thái động viên, trấn an tinh thần người dân.

Cái người dân cần là làm sao không còn tình trạng sạt lở để người dân không còn nơm nớp vừa sống vừa sợ. Nhưng muốn được như vậy không biết người dân sẽ chờ đến bao giờ?