Người đúc những chiếc chuông lớn nhất Đông Nam Á

Sinh trưởng trong một gia đình nghèo, mẹ mất sớm, năm 17 tuổi, chàng trai Nguyễn Văn Sính, ở phường Đúc rời ghế nhà trường, nối nghiệp cha theo học nghề đúc đồng.

Là đời thứ 11 nối tiếp nghề đúc đồng truyền thống của dòng họ, hấp thụ những tinh hoa của làng nghề, anh say mê học hỏi kinh nghiệm, chẳng bao lâu sau chàng Sính trở thành một thợ trẻ có tay nghề giỏi của làng.

Một đời tâm huyết với nghề

Biết được ý nguyện của con, năm 1963, Nguyễn Văn Sính được cha cho vào cơ sở đúc đồng Trí Độ của người bạn ở Cống Quỳnh, TP Hồ Chí Minh để trau dồi học hỏi kinh nghiệm. Tại đây, anh được nghệ nhân đúc đồng Nguyễn Trí Độ bày lại toàn bộ những mánh khóe trong nghề, kết hợp với những ngón nghề học được từ cha đã tạo cho anh một tay nghề khá vững chắc.

Hồi đó cơ sở đúc đồng của gia đình anh đang còn nhỏ, sản phẩm chỉ là những lư, đèn, chuông, đồ gia dụng... cỡ nhỏ, nhưng sản phẩm làm ra khá sắc sảo nên cơ sở thu hút nhiều khách tìm đến mua. Tiếng lành đồn xa, khách từ trong Nam, ngoài Bắc đều tìm đến đặt hàng.

Năm 1971, khách hàng ở Vũng Tàu tìm đến với làng nghề đặt đúc chuông đồng với kích cỡ lớn, trong làng không ai dám nhận đúc, bởi sản phẩm họ quen làm có kích cỡ nhỏ. Suốt 3 năm liền khách hàng cứ ra vào mãi làng nghề mà không tìm được thợ nhận đúc.

Đắn đo mãi, anh Sính nhận lời vào tận nơi để đúc cho họ, với suy nghĩ 275 năm trước ông cha mình đã đúc được chuông lớn ở chùa Linh Mụ (nặng 1,8 tấn, cao 2,35, đường kính 1,25m), tại sao bây giờ mình không đúc được! Thế là chàng trai Nguyễn Văn Sính (lúc đó mới 31 tuổi) cùng với 9 người thợ khăn gói lên đường vào Vũng Tàu.

Đây là lần đầu tiên trong đời làm nghề đúc, nhóm thợ của anh làm một sản phẩm lớn. Sau 90 ngày liên tục làm việc, "ê kíp đúc" của anh đã cho ra đời sản phẩm chuông đồng cao 3m, đường kính 1,35m, nặng 3 tấn. Đây là chuông đồng lớn nhất trong lịch sử đúc đồng của làng nghề phường Đúc thời điểm bấy giờ. Sau thành công đó, anh càng nổi tiếng hơn trong làng nghề, luôn được khách hàng đặt đúc những sản phẩm lớn.

Tuy nhiên, nghề đúc đồng ở phường Đúc cũng trải qua không biết bao thăng trầm, những năm từ 1975 - 1985, các lò đúc của làng được tập trung vào hợp tác xã. Nguyễn Văn Sinh được cử phụ trách khâu kỹ thuật, sản phẩm đồ đồng những năm đó làm ra chỉ để phục vụ cho nông nghiệp, các phụ tùng thay thế máy móc... Song với quyết tâm làm nên "cái gì đó" thuộc về riêng mình, sau khi ông rời hợp tác xã đã lập lại cơ sở riêng…

Năm 1987, ông Sính được Nhà nước phong tặng "Huy chương bàn tay vàng". Tiếp đó, năm 2002, ông là một trong 15 người trên toàn quốc được Hội Văn học dân gian Việt Nam phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân dân gian".

Hơn 50 năm làm nghề đúc đồng, ông đã đào tạo không biết bao nhiêu người thợ giỏi, họ tự nguyện ở lại cơ sở đúc của ông để tiếp tục sự nghiệp. Đặc biệt, 2 người con của ông khi đã tốt nghiệp đại học lại trở về với gia đình nối nghiệp cha theo nghề đúc đồng.

Ông mở thêm cơ sở đúc đồng tại Long Thành (Đồng Nai), giao cho người con đầu Nguyễn Phùng Sơn, là kỹ sư chế tạo phụ trách, còn cơ sở ở phường Đúc giao cho người con thứ Nguyễn Trường Sơn, kỹ sư đúc phụ trách, còn ông là người chỉ đạo trong công việc.

Kế thừa những tinh hoa của cha mình cộng thêm những kiến thức học được trong nhà trường, 2 người con của ông Sính rất thành công trong nghề đúc đồng. Bây giờ, ở 2 cơ sở đúc đồng của ông có trên 50 người thợ làm việc quanh năm. Riêng tại cơ sở ở phường Đúc có trên 30 thợ có tay nghề lão luyện, trong đó có những người có tay nghề trên 40 năm. 

Đôi chuông lớn nhất Đông Nam Á

Nếu dạo quanh các con đường ở Huế là đã thấy dấu ấn của ông để lại với thời gian. Đó là bánh xe pháp luân ngay dưới chân cầu Nam Tràng Tiền là sản phẩm do chính tay ông đúc vào năm 1966. Hay tượng Phật ở Nhà văn hóa Liễu quán trên đường Lê Lợi cũng là sản phẩm của ông đúc vào năm 1971...

Mới đây nhất là 2 đại hồng chung lớn nhất Đông Nam Á, chiếc thứ nhất là của chùa Bái Đinh, xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn (Ninh Bình) đặt hàng với trọng lượng 21 tấn và chiếc thứ hai nặng 30 tấn hiện đã được nghệ nhân Nguyễn Văn Sính đúc thành công sẽ được đặt tại Khu di tích văn hóa lịch sử Trường Yên - Ninh Bình nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long.

Ông Sính cho biết: Chiếc chuông nặng 30 tấn, ông phải huy động gần 4 nghìn công lao động làm việc trong vòng 4 tháng; trong đó, vào ngày đúc, ông phải huy động gần 100 nhân công nấu liên tục trong 8 giờ đồng hồ.

Để trang trí cho đại hồng chung lớn nhất Đông Nam Á này, ông Sính cùng các nghệ nhân đã vận dụng hết tài năng của mình để làm sống động những hình ảnh trang trí trên chuông. Nội dung được khắc ở đại hồng chung sẽ là 2 bài kinh Đại Bi - Bát Nhã trong Kinh Phật bằng chữ Hán, 1 bài lời chuông bằng tiếng Việt. Ngoài ra còn có các hoa văn trang trí xung quanh.

Tuy đã vào tuổi 69, nhưng trông ông còn rất hoạt bát. Bây giờ, sản phẩm của ông không những có mặt khắp mọi miền Tổ quốc, mà đã có mặt ở nước ngoài. Những kiều bào ở Mỹ, Australia, Canada, Pháp... khi về nước họ cũng tìm đến cơ sở để đặt hàng mang sang...