Nam Bộ khó chống bệnh sốt xuất huyết
Dịch sốt xuất huyết lần đầu tiên xảy ra tại Việt Nam vào năm 1969 và sau đó là vụ dịch lớn chưa từng có xảy ra vào năm 1986 với hàng triệu người mắc sốt xuất huyết (SXH), gần 6.000 ca tử vong vẫn còn ám ảnh với bất kỳ người dân Việt Nam nào. Năm 1999, dịch SXH đã được đưa vào chương trình quốc gia và những năm gần đây dịch đã giảm đi tới 60% so với những năm trước.
Song nếu như 2-3 năm nay, miền Bắc đã không còn thấy xuất hiện dịch thì tại miền
Chống dịch SXH suốt… 12 tháng
Theo phân tích của Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, SXH từ 4-5 năm/chu kỳ nay đã diễn biến phức tạp không rõ rệt. Điều tra về SXH tại các tỉnh phía Nam theo bà Nguyễn Thị Kim Tiến - Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh thì hiện nhiều lúc cũng phải… bó tay, có khi phải kiên nhẫn nghiên cứu… từ đầu.
Theo thống kê, từ đầu năm tới nay đã có 41.062 ca mắc SXH tại các tỉnh phía
Đặc biệt là vào những tháng mùa mưa. Nếu như trong năm 2005, tại Vĩnh Long, Cần Thơ, Bến Tre có số ca mắc cao thì năm 2006, số ca mắc SXH cao nhất lại ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh Bạc Liêu, Đồng Tháp, An Giang. Các tỉnh Đồng Nai, Long An, Cà Mau, Bến Tre dịch bùng lên vào tháng 7,8 và giảm vào tháng 10, tháng 11 nhưng hiện một số tỉnh như Sóc Trăng, Cần Thơ, Kiên Giang lại đang có xu hướng tăng trở lại.
Năm 2006, tỉnh An Giang tiếp tục là điểm nóng về SXH, đã có trên 3.000 trường hợp phải điều trị do SXH. 92% số xã của tỉnh đều đã có ca mắc SXH. Tỷ lệ chết/mắc là 0,16% được đánh giá là thấp so với Thái Lan (0,13%) nhưng vẫn có 19 ca tử vong vì SXH.
Tại Tiền Giang cũng đã có 3.978 trường hợp mắc SXH. Nhiều nhất tại các huyện Chợ Gạo, Châu Thành, Gò Công. 80% bệnh nhân mắc SXH độ 1,2. 66% bệnh nhân mắc SXH Dengue II. Trung tâm Y tế dự phòng An Giang cho hay, dịch SXH gia tăng nhiều trong năm nay vì điều kiện khí hậu thất thường, mùa mưa kéo dài từ tháng 3 tới tháng 11.
Nhưng chung quy lại cũng chỉ vì công tác diệt lăng quăng "quá khó". Lực lượng cán bộ y tế dự phòng quá mỏng. Ví như tại tuyến xã có 6 bác sỹ biên chế thì đi khám bệnh bảo hiểm y tế hết 3 người, còn 3 người kiêm đủ thứ chuyện.
Ý thức phòng SXH của người dân còn kém
Số ca mắc SXH tăng tại các tỉnh phía Nam theo bà Kim Tiến còn do điều kiện khí hậu, do cơ sở vật chất tồi tàn tạm bợ, mất vệ sinh từ những khu nhà trọ, nhà thuê, lăng quăng nhiều không diệt được vì ý thức người dân quá kém.
Đoàn công tác Viện Pasteur đã chứng kiến tận mắt lu nước của không ít hộ gia đình vùng Sóc Trăng mà tỷ lệ nước và bọ gậy là 50/50. Không chỉ người dân nông thôn mà ngay kể cả dân thành thị cũng có thói quen trữ nước mưa do nguồn nước nhiều nơi bị ô nhiễm. Đổ nước của dân đi thì không thể mà bắt họ thả cá 7 màu cũng khó vì… sợ tanh. Với dịch SXH chưa có giải pháp nào hay hơn phòng dịch bằng diệt lăng quăng.
Theo phân tích của các chuyên gia, SXH trong 4-5 năm trở lại đây có đặc điểm không còn tập trung ở trẻ em mà đã xuất hiện nhiều ở người lớn. Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, số ca SXH người lớn trong năm 2006 luôn cao hơn trẻ em: 2.000 ca/tháng SXH người lớn, 1.500 ca/tháng SXH trẻ em. SXH Dengue cũng đã chuyển từ trẻ em sang người lớn. Trước đây, tỷ lệ này là 50/50 nhưng nay là 70 và 30.
Bác sỹ Trần Tịnh Hiền - Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP Hồ Chí Minh cảnh báo, nguyên nhân tử vong trong SXH chủ yếu do chưa kiểm soát được giai đoạn sốc. Năm nay, cả 3 Bệnh viện Nhi đồng I, II và Bệnh viện nhiệt đới đều gặp phải đơn thư khiếu nại vì thân nhân thắc mắc do đưa bệnh nhân vào sớm nhưng vẫn tử vong.
Một nguyên nhân được phát hiện đó là khi tới điều trị ở các phòng mạch tư, do bác sỹ đã truyền dịch quá nhiều cho bệnh nhân (người lớn). Theo ông Hiền, với SXH ở người lớn, việc truyền dịch là không cần thiết. Chỉ gây thêm nguy hiểm. Truyền dịch nhiều ở SXH người lớn gây nên tình trạng phù phổi, thừa dịch dẫn tới tử vong nhanh hơn.
Tại Hội nghị phòng chống SXH với các trung tâm y tế dự phòng phía Nam vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn đã cho biết: Nếu cứ kéo dài mãi tình trạng này thì dịch SXH sẽ có nguy cơ bùng nổ vào khoảng tháng 4 hoặc tháng 7/2007.
Điều tra dịch tễ cho thấy, chỉ số lưu hành SXH không thay đổi, đặc biệt là đã xuất hiện cả 4 chủng Dengue SXH trong môi trường và chúng thay đổi theo các năm. Virus Dengue tồn tại trong trứng muỗi, mầm bệnh vẫn còn đó mới là điều đáng ngại.
Do vậy cần thực hiện ngay các biện pháp như giám sát côn trùng, phun hóa chất, giám sát huyết thanh kiểm tra mức độ virus Dengue ở cả 4 chủng. Bệnh nhân SXH phải được báo cáo tới y tế dự phòng tỉnh muộn nhất trong vòng 24 giờ. Và tất cả mọi trường hợp SXH phải được nắm tới tên, tuổi, địa chỉ. Từ đó có biện pháp xử lý môi trường xung quanh.
Bên cạnh đó công tác chống dịch SXH phải được đưa vào chỉ tiêu kế hoạch của các địa phương, có kế hoạch kinh phí hàng năm. Nếu phát hiện có dịch, Chủ tịch UBND tỉnh phải báo cáo lên Bộ Y tế và chịu trách nhiệm nếu để dịch bùng phát
