Mỗi năm 20ha đất nông nghiệp biến mất vì sa mạc hóa
Theo Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp, Bộ NN&PTNN Phạm Minh Thoa, hiện nay, Việt Nam hiện còn khoảng 9,3 triệu ha đất liên quan tới sa mạc hóa (chiếm khoảng 28% tổng diện tích đất đai trên toàn quốc), trong đó có 5,06 triệu ha đất chưa sử dụng và 2 triệu ha đất đang được sử dụng bị thoái hóa nặng và 2 triệu ha đất đang có nguy cơ thoái hóa cao.
Độ phì nhiêu của đất đang có nguy cơ bị giảm xuống, hoặc bị thoái hóa nghiêm trọng do xói mòn, rửa trôi, đá ong hóa, chua mặn hóa. Tài nguyên rừng mặc dù đã được phục hồi đáng kể so với giai đoạn chiến tranh, nhưng tỷ lệ che phủ mới chỉ đạt 38%, thấp hơn so với số liệu thống kê 43% năm 1943.
Việt Nam có sa mạc cục bộ, đó là các dải cát hẹp trải dài dọc theo bờ biển miền Trung, tập trung ở 10 tỉnh từ Quảng Bình đến Bình Thuận với diện tích khoảng 419.000ha và đồng bằng sông Cửu Long với diện tích 43.000ha. Còn theo điều tra của FAO và UNESCO, Việt
Trong khi đó, quá trình hoang mạc hóa ở Việt Nam cũng diễn biến phức tạp, các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, thời tiết đặc biệt khô nóng vào mùa khô, lượng mưa trung bình hàng năm ở một số nơi chỉ đạt 700mm, khiến cho những vùng cát trắng có nguy cơ rộng ra.
Ước tính, trong gần 40 năm qua, quá trình hoang mạc hóa do cát di động đã diễn ra nghiêm trọng, mỗi năm làm mất khoảng 10 - 20ha đất nông nghiệp do nạn cát bay cát chảy và hàng trăm ngàn ha đất tiếp tục bị thoái hóa xói mòn, nhiễm mặn, nhiễm phèn, hạn hán. Hằng năm cũng có khoảng 20 triệu dân đang phải chịu ảnh hưởng của quá trình hoang mạc hóa. Sa mạc hóa vẫn đang tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng.
Cùng với sự suy giảm của rừng, ô nhiễm nguồn nước, nạn hạn hán đã hoành hành ở một số nới, nhất là ở miền Trung, Tây Bắc và Tây Nguyên. Sự cố nứt đất và trượt lở đất cũng xảy ra ngày một nghiêm trọng. Các kết quả khảo sát của Bộ NN&PTNT đã ghi lại được 51 điểm sụt lở làm mất hàng năm 350ha đất với thiệt hại ước tính hàng ngàn tỷ đồng. Số lượng sụt lở còn tiếp tục gia tăng và tổng diện tích đất bị mất có thể lên tới 10.000ha.
Một trong những hậu quả nặng nề nhất của hoang mạc hóa là tình hình hạn hán ở một số tỉnh ven biển miền Trung, trong đó nghiêm trọng nhất phải kể đến 3 tỉnh: Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận.
Để thực hiện chống sa mạc hóa, Bộ NN&PTNT đã và đang thực hiện nhiều giải pháp quan trọng, như đẩy mạnh việc phát triển rừng bền vững; nghiên cứu quy luật di chuyển của cát để tránh cát bay xâm lấn đất, đồng thời xây dựng các giải mương xen kẽ; trồng cây lâm nghiệp phòng hộ, cây ăn quả để vừa chống cát bay, vừa tạo ra hệ sinh thái.
Tuy nhiên, các chính sách khuyến khích người dân và các cấp, các ngành tham gia vào công cuộc chống sa mạc hóa hầu như chưa có, nhất là về chính sách xã hội hóa, chính sách đối với rừng phòng hộ, rừng tự nhiên còn cần phải tiếp tục được hoàn thiện; cơ chế phối kết hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương và cơ chế quản lý các chương trình, dự án của Công ước sa mạc hóa (UNCCD) còn chưa được xây dựng. Mặc dù hoang mạc hóa đã và đang mang lại hậu quả nặng nề, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của các cấp, các ngành
