“Làng Đại học” ở huyện Thuận Thành (Bắc Ninh)

Đó là một con số đáng tự hào và cũng là kết quả của phong trào: "khuyến học, khuyến tài" của những người làm công tác giáo dục và sự không ngừng phấn đấu vươn lên của học sinh nơi đây.

Những người hết lòng vì sự nghiệp giáo dục

Người có công gây dựng phát triển sự nghiệp giáo dục của Mão Điền chính là thầy giáo Nguyễn Xuân Viên - Hiệu trưởng Trường THCS, Phó chủ tịch Hội Khuyến học của xã.

Thầy Viên kể rằng: Bắt đầu từ những năm 90 của thế kỷ trước khi về làm hiệu trưởng, trong lễ đón nhận huân chương, thầy ghi nhớ lời của đồng chí Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo của tỉnh nói là làm sao Mão Điền phải nâng cao chất lượng giáo dục để có nhiều học sinh thi đỗ vào các trường đại học và cao đẳng. Thầy trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp để cùng thực hiện.

Thế là, từ cấp THCS đến THPT trong xã đều cố gắng nỗ lực dạy tốt, học tốt. Nhà trường kết hợp với gia đình quản lý việc học của học sinh. Các em được nuôi dưỡng ý chí học tập từ nhỏ, tự giác học tập, rèn luyện trở thành học sinh khá, giỏi.

17 năm giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Mão Điền, thầy đã thắp lên ngọn lửa của sự ham học, vươn lên của lớp học sinh Mão Điền vào đầu những năm 90. Thầy nói với lớp học sinh của mình rằng: “Tri thức sẽ chắp cánh cho các em bay xa”.

Và lớp học sinh của thầy đã làm được điều đó. Đó là lứa học sinh đầu tiên của trường tốt nghiệp từ năm học 1993-1994, hiện nay có người đã là Phó Tổng giám đốc một công ty thuộc ngành Bưu chính Viễn thông, được nhiều người biết tiếng. Anh Nguyễn Xuân Thiết, giảng viên Đại học Nông nghiệp I, hiện đang nghiên cứu tiến sĩ ở Đức và còn nhiều người giỏi khác nữa.

Tôi về Trường THCS Mão Điền vào những ngày, khi nhà trường đang sửa lại mấy phòng học do bị mưa gió tốc mái. Trường hiện có 27 lớp với 1.160 học sinh là một trong những trường có tỉ lệ học sinh khá giỏi vào loại cao ở huyện Thuận Thành.

Hầu hết những em học sinh giỏi của Trường THCS Mão Điền đều vào học ở Trường THPT số 1 Thuận Thành (trường học chất lượng cao) và những em này đều đỗ đại học. Đó là niềm vinh dự và tự hào đối với chất lượng giáo dục của xã Mão Điền nói riêng và huyện Thuận Thành nói chung.

Thầy Viên cũng cho biết: “Trong 6 năm qua (2001-2006) chỉ riêng Mão Điền đã có hơn 581 em đỗ đại học, cao đẳng. Nếu như năm 2001 chỉ có 71 em đỗ đại học thì năm 2005 con số này đã tăng lên 115 em. Tính cả năm 2006, xã này đã có hơn 700 học sinh đỗ vào các trường đại học và cao đẳng, là con số tương đối cao đối với một xã ở nông thôn”.

Phải nói rằng, để có được kết quả giáo dục khởi sắc như hôm nay là cả một quá trình nỗ lực vươn lên của học sinh và giáo viên Mão Điền nhưng không thể không nói tới sự quan tâm chỉ đạo của Đảng ủy, UBND xã.

Trường THCS xã Mão Điền.

Anh Vũ Quang Độ - Chủ tịch UBND xã khái quát cho tôi về bức tranh kinh tế và giáo dục của Mão Điền: Là một xã thuần nông có 13 ngàn dân, người dân chỉ cải thiện cuộc sống bằng các nghề phụ như: nuôi ươm cá giống, chế biến lương thực, thực phẩm, thu mua phế liệu... Nhận thức rõ được điều này, Đảng bộ và chính quyền xã đã xác định rõ không còn cách nào khác là phải đầu tư cho sự nghiệp giáo dục, thúc đẩy sự nghiệp giáo dục phát triển.

Đầu tiên xã thành lập Quỹ khuyến học với sự đóng góp của mỗi người dân là 1.000 đồng/người. Với số tiền ít ỏi đó, Hội khuyến học của xã đã vận động các nhà hảo tâm, những người thành đạt, các tổ chức kinh tế xã hội, các Việt kiều ủng hộ quỹ. Quỹ đã hỗ trợ động viên kịp thời những hoàn cảnh khó khăn, vận động những gia đình cho con em mình đến trường.

Anh Độ cũng nhấn mạnh, sở dĩ chúng tôi làm được việc này vì xã và các gia đình đã thống nhất quan điểm: “Cho con nén vàng, không bằng cho con gang chữ". Nhận thức tưởng chừng như truyền thống đó đã góp phần tạo nên một cuộc “cách mạng” ở Mão Điền.

Cha mẹ, dòng họ chăm lo cho con cháu

Ngôi nhà 2 tầng đang làm dở của ông Nguyễn Duy Hán nằm cạnh con đường nhỏ dẫn vào trụ sở của UBND xã Mão Điền. Đã từ nhiều năm nay, gia đình ông phải ở trong ngôi nhà cũ, thấp sau bao nhiêu năm nuôi các con ăn học thành tài, nay ông mới có điều kiện để xây dựng một ngôi nhà khang trang hơn.

Trước đây, vì quyết tâm nuôi con ăn học mà gia đình đã phải bán đi cả mảnh đất hương hỏa của tổ tiên để lại. Nhưng ông Hán không tiếc vì nếu không có chuyện bán đất thì chắc gì các con ông đã được đi học. Hai người con trai của ông đã tốt nghiệp Học viện An ninh và Đại học Thương mại, ra trường đi làm, lấy vợ và đã có con hiện đang sống ở Hà Nội. Chuyện các con ông thành đạt làm rạng danh không chỉ cho gia đình mà còn cho cả dòng họ.

Chúng tôi đến nhà ông Nguyễn Bá Nghi  nằm ở xóm Công (Mão Điền). Đó là một ngôi nhà gỗ sơ sài, mái lợp ngói. Trong nhà ông Nghi, chẳng có gì đáng giá ngoài bộ bàn ghế và chiếc tivi mà cậu con trai mua về từ dạo mới đi làm cho một công ty liên doanh ở tỉnh Bắc Ninh.

Trò chuyện với tôi, bà Nguyễn Thị Gấm - vợ ông Nghi, bảo: “Tài sản của gia đình tôi là 3 cháu đã học xong đại học. Cháu lớn là Nguyễn Bá Sinh, SN 1979, tốt nghiệp đại học bây giờ làm ở một công ty liên doanh với Nhật. Cháu thứ hai là Nguyễn Bá Sản học Đại học Giao thông vận tải tốt nghiệp năm 2004, hiện tiếp tục học cao học. Còn cô út, không chịu thua kém các anh mặc dù đã tốt nghiệp cao đẳng nhưng giờ đây cũng đang cố gắng theo học tại chức kinh tế năm thứ 2".

Vợ chồng ông Nghi, bà Gấm vốn là nông dân chỉ biết gắn bó với đồng ruộng. Vì nghèo nên hai người chỉ có một ước muốn duy nhất là cho con được đến trường. Quanh năm suốt tháng, ngoài lúc làm đồng, ông Nghi lại đi kéo lưới thuê cho các gia đình nuôi cá giống, còn bà quẩy đôi quang gánh khắp các làng trên xóm dưới thu mua đồng nát để lấy tiền nuôi con.

Bà khoe: “Có học có hơn cô ạ, dù có lúc rất cơ cực nhưng vợ chồng tôi vẫn luôn nói với nhau là bằng mọi giá phải cho con học bằng người". Trời cũng đã không phụ công ông bà, cả 3 người con giờ đây đã trở thành một trong những tấm gương vượt khó vươn lên để học tập ở làng Mão Điền. Trên bức tường của ngôi nhà tuềnh toàng chỉ toàn giấy khen mà các trường tặng con ông bà. Âu cũng là giá trị, công sức của ông bà chăm lo cho con học tập bao nhiêu năm.

Ông Nguyễn Duy Hán - người đầu tiên bán đất ở Mão Điền để nuôi con ăn học và dòng họ Nguyễn Duy của ông cũng là một trong những dòng họ đông nhất Mão Điền...

Theo lời ông Hán - trưởng tộc Nguyễn Duy thì họ Nguyễn Duy nhà ông đã có truyền thống hiếu học. Học trò của các cụ trong dòng họ được tổ chức thành hội môn sinh, hội này có trưởng tràng để chỉ đạo chung, có ruộng đất ao vườn để thu hoa lợi. Hàng năm họ dùng số hoa lợi này để ban thưởng cho các thư sinh học giỏi, làm thơ đối chuẩn mực, một phần làm lễ vật để biếu thầy vào những dịp lễ tết, mừng thọ.

Có lẽ vì truyền thống hiếu học này mà con cháu của dòng họ bảo ban nhau cố gắng học tập. Trong nhà thờ họ Nguyễn Duy hiện nay vẫn còn những văn bia ghi vào năm Quý Mão, niên hiệu Thiệu Trị thứ 3-1843 (cách đây 164 năm) và những hoành phi, câu đối, văn thơ, hương ước nói về truyền thống học tập của dòng họ này.

Hiện nay, theo thống kê, dòng họ đã có gần 130 cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ. Và như lời tâm sự của ông Hán trưởng họ: “Dù có ở đâu, làm gì thì mỗi người trong họ Nguyễn Duy của chúng tôi đều tâm niệm là phải học có tri thức làm việc có ích và sáng tạo để hiểu biết, năng động chứ không phải học để làm quan".

Đi đôi với việc tuyên truyền giáo dục, hàng năm cứ đến ngày 8/2 âm lịch là ngày truyền thống của tất cả mọi người, dòng họ tập trung mọi thành viên trong gia tộc để bàn về nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề học tập của con cháu. Với tinh thần không để con em mình thất học, mỗi thành viên trong họ Nguyễn Duy đều có trách nhiệm về vật chất với những gia đình khó khăn hơn.

Từ năm 1990 đến nay, trong họ đã huy động các chi, ngành, chòm, nhóm giúp đỡ được 3 gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn đó là gia đình ông Nguyễn Duy Khán, Nguyễn Duy Hành, Nguyễn Duy Tích xây dựng được 3 gian nhà và 1.600 kg thóc, tạo điều kiện ổn định nơi ăn, chốn ở để phấn đấu nuôi con ăn học. Giờ đây, 3 gia đình đã có các con thành đạt, được vào học tại các trường đại học, cao đẳng và dạy nghề