Kỳ thi Toán quốc tế (IMO) 2007 tại Việt Nam: Chuẩn bị quá chậm
Gặp chúng tôi ngay sau khi vừa kết thúc cuộc họp với Ban Điều hành IMO 2007, GS.TSKH Hà Huy Khoái, Viện trưởng Viện Toán học, Phó Trưởng Ban tổ chức thường trực IMO 2007, lo lắng: "Chúng tôi làm được một số việc rồi, nhưng vẫn còn ít quá!".
Ban Tổ chức đã lập được cơ cấu, khảo sát và học tập được kinh nghiệm tổ chức của một số nước, lập được đề án tổ chức, dự trù kinh phí (đến ngày 1/11, mới nhận được ý kiến trả lời của một số Bộ, ngành liên quan nhưng chưa có ý kiến của Bộ Tài chính). Đúng ra những phần việc "cứng" này, chúng ta đã phải làm từ những năm trước.
Đề án tổ chức IMO 2007 sau khi tập hợp đầy đủ ý kiến của Bộ, ngành, Bộ GD - ĐT mới hoàn chỉnh trình Chính phủ phê duyệt. Như vậy, để có tiền thực hiện các phần việc tiếp theo, chắc chắn phải… chờ. Trang Web cho IMO đến nay vẫn chưa vận hành; cuộc thi sáng tạo mẫu huy chương cho IMO cũng chưa được phát động.
Theo ông Trần Văn Nghĩa, Phó Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục (Bộ GD - ĐT), một thành viên trong BTC IMO thì cái khó khăn đầu tiên mà chúng ta vấp phải xuất phát từ chính "tính chất đặc biệt" của IMO, chủ yếu liên quan đến các khoản chi. Theo ông Nghĩa, Ban Tổ chức sẽ đề xuất một mức chi cao hơn đến Bộ Tài chính thì mới có hy vọng thực hiện được nhiều phần việc.
GS. Hà Huy Khoái, người được giao chịu trách nhiệm ra đề, chấm thi và họp Hội đồng Xét thưởng cho biết, chuyện ra đề, chấm thi là điều ông lo lắng nhất, vì tầm vóc, trình độ và sự chu đáo của Việt Nam thể hiện ở khâu này rõ nhất. Việc ra đề cho IMO cũng rất "đặc biệt": Sẽ kéo dài khoảng 3 tháng, các nước tham dự được phép đề xuất các bài toán cùng lời giải để nước chủ nhà xem xét chọn ra 20 bài toán để đưa ra hội đồng làm cơ sở ra đề thi. Chọn đề hay, độc đáo là điều bắt buộc, nhưng theo GS. Khoái, cái khó ở đây là làm sao để đề không bị trùng lặp với hàng trăm đề thi đã từng được sử dụng trong các kỳ thi Toán quốc tế trước đó.
Chuyện chấm thi cũng rất "đặc biệt". Theo Điều lệ của Olympic Toán học quốc tế thì các bài toán và lời giải được diễn đạt bằng 1 trong các thứ tiếng Anh, Pháp, Đức, Nga hoặc Tây Ban Nha. Đề thi sẽ được chuyển tới từng thí sinh và được diễn đạt bằng ngôn ngữ của nước có thí sinh đó. Các thí sinh sẽ trình bày lời giải bằng ngôn ngữ của mình, sau đó sẽ được dịch ra một trong các thứ tiếng trên để chấm. Như vậy, những người tham gia chấm thi phải vừa có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm, lại thông thạo ngoại ngữ (vốn là một hạn chế của chúng ta) và đặc biệt phải có khả năng ngoại giao vì chấm thi một kỳ thi toán tầm cỡ như thế này, nhiều khi phải tranh luận gay gắt mới đi đến "đáp số".
Dự kiến, Ban Tổ chức sẽ mời 20 thầy giáo và nhà khoa học Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài về tham gia chấm và 50 thầy ở trong nước. Công tác chấm thi sẽ được tập huấn trong 3 đợt.
GS. Khoái lo lắng: "Các thầy sẽ phải chấm cả giấy nháp của thí sinh vì nhiều em thiếu thời gian không kịp chép lời giải. Ngay như kỳ thi toán quốc tế 2006, đoàn Việt
Chúng tôi được biết, trong cuộc họp Ban Cố vấn IMO quốc tế mới đây, các thành viên cho biết, năm 2010, đến giờ này mà chưa có nước nào đăng cai tổ chức IMO thì Ban Cố vấn sẽ cho "huỷ" luôn vì lí do: 3 năm sẽ không kịp để chuẩn bị. Nói điều này để thấy, các nước họ có một lộ trình bài bản, chuyên nghiệp khi nhận đăng cai IMO.
Đề nghị Bộ GD - ĐT nghiêm túc rút kinh nghiệm và phải tập trung toàn bộ trí lực đẩy nhanh tiến độ chu đáo. Không thể để bạn bè quốc tế thất vọng, sẽ ảnh hưởng đến uy tín và danh dự của chúng ta
