Kỳ cuối: “Sống trong đời sống, cần có một tấm lòng”

Bác sỹ Khuất Duy Thái, Phó Chủ nhiệm khoa Ngân hàng Mô và Điều trị vết thương, Viện Bỏng Quốc gia là người làm việc lâu năm tại “ngân hàng không kinh doanh tiền tệ” (Ngân hàng Mô). Đích thân anh nhiều lần đi nhận những món quà của người hiến tặng và những thứ trong ngoại khoa bỏ đi (được phép đồng ý của chủ nhân) để mang về xử lý rồi cấy, ghép, rồi cất vào kho để sau đó chữa trị cho bệnh nhân. Đó có khi là một mảng da thừa được cắt bỏ từ một ca phẫu thuật thẩm mỹ giảm béo, một phần mô xương của nạn nhân trong vụ tai nạn giao thông...

Bản thân anh cũng là người tiếp xúc rất nhiều với người tình nguyện. Họ đến với anh đều khỏe mạnh, lạc quan, yêu đời. Họ hào hứng ký vào những lá đơn tình nguyện với nụ cười tươi rói trên môi. Chẳng có ở đâu, người ta lại nói đến cái chết nhẹ như ở đây. Thứ đáng sợ nhất thì người ta lại đề cập đến nó nhẹ như lông hồng. Bản thân anh Thái và các y bác sỹ công tác ở Ngân hàng Mô đều là những người đã ký vào đơn tình nguyện hiến xác.

Làm việc ở nơi thấy tường tận giá trị của sự sống, giá trị của những thứ tưởng chừng như “bỏ đi” nhưng đem lại sự sống khỏe mạnh cho rất nhiều người, đội ngũ y bác sỹ ở ngân hàng đặc biệt này đang nỗ lực để “Quà tặng cuộc sống” lan tỏa trong cộng đồng, được cộng đồng ủng hộ.

Để hiểu thêm về người tình nguyện, tôi đề nghị bác sỹ Thái cho một vài địa chỉ. Anh đưa cho tôi tập hồ sơ với lời dặn, “em viết gì thì phải hỏi ý kiến người tình nguyện trước nhé”. Tôi tìm ngẫu nhiên một lá đơn tình nguyện hiến xác để đọc và có được địa chỉ của chị. Tôi gọi điện đặt vấn đề và chị vui vẻ đồng ý.

Tại quán cafe trên phố Cửa Đông, tôi gặp chị Vinh, người tôi đã nhìn thấy trong tấm ảnh thẻ ở tờ đơn tình nguyện hiến xác. Chị khá trẻ so với tuổi 50. Làn da căng, mịn màng và ánh mắt tươi sáng. Nhìn người phụ nữ này, tôi chẳng thể nào tìm được nét u sầu trên mặt. Thế rồi, chị rủ tôi đến quán cafe phong cách Ý trên phố Lê Hồng Phong để thử loại cafe mới ở đây.

Qua câu chuyện của chị, tôi biết chị là một tín đồ đạo Phật. Là người có nhiều trải nghiệm trong cuộc sống và thấm nhuần quan niệm, “cát bụi lại trở về cát bụi”. “Xác thịt mình giống như bộ quần áo cũ vứt đi”, chị Vinh nói nhẹ tênh. Khi còn rất trẻ, chị đã nghĩ khi chết sẽ hỏa táng. “Đã có lúc, mình nghĩ đến hình thức điểu táng (cho chim ăn thịt) nhưng thấy xa vời quá. Từ khi ký vào đơn tình nguyện hiến xác, tôi thấy cuộc đời đẹp hơn, sống có ý nghĩa hơn. Bây giờ sống tôi càng có ý thức giữ gìn sức khỏe để “khi cho phải còn tốt”, chị Vinh chia sẻ.

Khi tôi hỏi về việc chị thuyết phục hai con thế nào để chúng ký vào đơn tình nguyện hiến xác của mẹ, chị Vinh bảo rằng, chị đã nói với các con mình: “Thân xác này là của mẹ, mẹ làm việc này vì thấy đấy là việc làm có ý nghĩa của cuộc đời mình”.

Còn với chồng, chị chỉ chìa lá đơn ra và bảo, “anh ký vào cái này”. Chồng chị đã ký trước khi kịp hiểu, mình ký vào cái gì. Thế nhưng sau đó, anh đã hiểu việc làm của chị và hoàn toàn ủng hộ.

“Nếu vậy thì chị nhận được sự ủng hộ tuyệt đối của người thân”, tôi nói. “Mẹ chồng tôi cực kỳ phản đối, bà quan niệm là “không cho ai cái gì hết”. Mình muốn bà thay đổi quan điểm không hề dễ nên chỉ còn mỗi cách là phải thể hiện bằng cách sống của mình thôi”, chị Vinh nói.

Nhìn chị Vinh nhẩn nha nhâm nhi ly cafe, nói chuyện công việc kinh doanh, về niềm đam mê đọc sách, tôi thấy ở chị toát lên vẻ yêu đời và bàng quan với mọi sự bon chen ở đời.

Cũng giống như chị Vinh, ở bác Hoàng Hồ cũng toát nên vẻ yêu đời. Mặc dù đã 88 tuổi nhưng sáng nào bác cũng đi xe bus từ phố Nguyễn An Ninh lên cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô để sinh hoạt cùng các cụ trong câu lạc bộ Thăng Long. Tạng bác gầy nhưng rất nhanh nhẹn, trí óc minh mẫn. Là lão thành cách mạng, bác trải qua nhiều vị trí công tác, đi nhiều nơi trên mọi miền Tổ quốc.

Ông Hoàng Hồ trao đổi với phóng viên Báo CAND về tâm nguyện hiến xác cho khoa học.

Mặc dù đã viết đơn tình nguyện hiến xác cách đây hơn 10 năm nhưng cảm thấy chưa yên tâm nên bác viết thư cho tôi. “Tôi muốn sự tự nguyện của mình phải thể hiện bằng hành động cụ thể, chứ không phải mang tính hình thức”, bác Hoàng Hồ nhấn mạnh. Bởi chưa thấy có cơ sở chắc chắn rằng, khi mình nhắm mắt xuôi tay, thân xác sẽ được hiến cho khoa học nên bác phải thiết lập lại mối liên lạc với Ngân hàng Mô. “Cảm tử mà không hy sinh nên từ hồi còn rất trẻ, tôi đã coi sống chết là lẽ thường. Khi chết đi, không nhất thiết phải chôn”, bác Hoàng Hồ tâm sự.

Bác có 5 người con, liệu tất cả họ có đồng ý với ý nguyện của bác? Khi tôi nêu vấn đề này ra, bác Hoàng Hồ có vẻ trầm ngâm. Thế rồi, bác lại thể hiện sự quyết tâm bằng cách, sau khi đến Ngân hàng Mô để hỏi thủ tục, sẽ đề cập chuyện này với các con. Bác tin rằng, các con sẽ hiểu và ủng hộ việc làm của mình.

Qua tìm hiểu về những người tình nguyện hiến xác, tôi phần nào thấy tấm chân thành của họ. Có những người còn rất trẻ và mạnh khỏe nhưng cũng có những người đang mắc bệnh nan y.

Mặc dù đang vật lộn với bệnh tật nhưng bác N.T.T. ở Thanh Xuân, Hà Nội đã thuyết phục con cái và hoàn tất thủ tục để hiến xác. Nếu không hiểu hết ý nghĩa của chương trình nhân văn này, không có cái tâm với đời, thì người có tình nguyện hiến xác chẳng phải nhọc tâm để tâm nguyện của mình thành hiện thực. Có những người như họ nên Ngân hàng Mô mới thành địa chỉ đón nhận sự tình nguyện đầy cao quý này.