Kinh doanh hàng cấm núp bóng “du lịch trang trại gấu”

Người vạch mặt "Du lịch trang trại gấu"

Ông Nguyễn Đình Xuân, Giám đốc Vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát, tỉnh Tây Ninh, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội là người tích cực đề nghị xử lý nghiêm các hoạt động du lịch gấu trái phép ở TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Du lịch trang trại gấu là một trong những hình thức du lịch được nhiều du khách Hàn Quốc ưa chuộng. Điểm đặc biệt trong những chuyến du lịch này là khách được đến thăm các trại gấu, chứng kiến cảnh chích hút mật gấu, nếm rượu mật gấu và được mời mua các sản phẩm trái phép từ gấu. Việc làm này vi phạm quy định của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (gọi tắt là Công ước CITES).

Tuy nhiên, tại các trang trại gấu ở Hạ Long, nhiều du khách Hàn Quốc đã mua các sản phẩm từ gấu như chân, tay gấu, rượu gấu và mật gấu với số tiền từ 20 - 300 USD/khách (tương đương 300.000 - 5.000.000 VND) (theo số liệu của ENV).

ENV đã tiến hành ba cuộc điều tra, khảo sát bí mật tại một số trại gấu lớn ở Hạ Long vào năm 2008, 2009. Qua đó ghi nhận hơn 100 xe du lịch với 1.500 khách du lịch Hàn Quốc đến thăm các trại gấu này.

Qua chuyến khảo sát thực tế cùng cán bộ Cục Cảnh sát môi trường và ENV, ông Xuân đã phát hiện nhiều sai phạm liên quan đến việc chích hút, khai thác mật gấu trái phép tại các trại gấu ở TP Hạ Long. Từ đó, ông đã gửi nhiều kiến nghị đến các cơ quan chức năng của Việt Nam yêu cầu điều tra và xử lý vi phạm.

Một biển quảng cáo trang trại gấu ở Quảng Ninh nhằm thu hút khách du lịch.

Ngày 2/10/2009, lực lượng Cảnh sát môi trường, Công an tỉnh Quảng Ninh đã đột nhập và bắt quả tang các đối tượng tại một trại gấu ở Hạ Long đang chích hút và bán mật gấu trái phép cho một số khách du lịch Hàn Quốc. Cơ quan Công an đã bắt giữ 9 đối tượng liên quan, thu nhiều tang vật nghi là mật gấu và các thiết bị dùng để chích hút mật gấu. Trại gấu này thuộc Công ty TNHH Việt Thái đang nuôi nhốt 82 con gấu, trong đó có 24 cá thể bất hợp pháp được các cơ quan chức năng phát hiện vào tháng 9/2007.

Tiếp theo, ông Xuân cũng trực tiếp liên hệ với các cơ quan chức năng liên quan của Hàn Quốc như Đại sứ quán Hàn Quốc, Cơ quan quản lý CITES và Bộ Môi trường Hàn Quốc đề nghị hợp tác phổ biến tới du khách Hàn Quốc về pháp luật bảo vệ gấu ở Việt Nam, giúp họ tránh vi phạm pháp luật bảo vệ gấu khi du lịch tại Việt Nam. Ông cũng có nhiều hoạt động với các cơ quan truyền thông trong và ngoài nước nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng ở Việt Nam và nước ngoài về bảo tồn gấu và các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm.

Hành vi vi phạm vẫn đang thách thức

Theo con số thống kê của Cục Kiểm lâm, Việt Nam hiện có khoảng 4.000 cá thể gấu bị nuôi nhốt. Hầu hết số gấu này đều có nguồn gốc từ tự nhiên. Nhu cầu sử dụng mật gấu là một trong những mối đe dọa chính đối với loài gấu của Việt Nam. Du lịch trang trại gấu ở tỉnh Quảng Ninh và một số tỉnh, thành khác đang là một xu hướng phát triển mới trong hoạt động nuôi nhốt gấu để khai thác mật gấu. Từ khi bắt quả tang vụ vi phạm đến nay, các cơ quan chức năng vẫn chưa có quyết định xử lý tang vật và các đối tượng vi phạm.

Trong khi chờ quyết định xử lý của các cơ quan chức năng, ENV tiến hành các cuộc điều tra vào tháng 11/2009 và tháng 3/2010 tiếp tục phát hiện các xe du lịch chở khách nước ngoài vào các trại gấu ở TP Hạ Long. Nhiều khách du lịch cũng phàn nàn về việc họ bị đưa đến các trại gấu ở Hạ Long mà không được báo trước.

Bà Nguyễn Thị Vân Anh, điều phối viên Chương trình bảo vệ động vật hoang dã ENV cho rằng: "Các cơ quan chức năng cần phải tịch thu các cá thể gấu trái phép và áp dụng hình phạt thích đáng đối với đối tượng vi phạm nhằm chấm dứt hoạt động du lịch gấu trái phép, đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ hình ảnh, giá trị của di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long khỏi những ảnh hưởng tiêu cực".

Ông Nguyễn Đình Xuân cũng đưa ra quan điểm: "Nếu xử lý không nghiêm với các chủ khai thác gấu sẽ dẫn đến mất hiệu lực trên thực tế của các điều luật liên quan trong các luật bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học… Vịnh Hạ Long là tài sản vô giá, nếu quản lý du lịch và làm dịch vụ không khéo chắc chắn sẽ làm hoen ố hình ảnh đẹp đẽ này, ảnh hưởng không nhỏ đến lượng du khách chân chính muốn đến đây". Cần phải nghiêm trị hoạt động kinh doanh trái phép dưới hình thức du lịch trang trại gấu.