Hà Nội “mạnh tay” với công trình xây dựng sai phép

9h sáng 1/2/2007, chúng tôi theo đoàn công tác của UBND phường Ngọc Khánh và Trật tự xây dựng quận Ba Đình xuống chỉ đạo tiến hành tháo dỡ phần xây dựng sai phép tại ngôi nhà số 2 ngõ 31, Nguyễn Chí Thanh. Tiếng là nhà trong ngõ, nhưng ngôi nhà này có vị trí quá đẹp bởi chỉ cách mặt đường Nguyễn Chí Thanh chừng hơn chục mét và quay mặt ra hồ Ngọc Khánh.

“Cưa ngọn” nhà vi phạm: phải làm nhưng không đơn giản

Theo ông Nguyễn Mai Bảo, Phó chủ tịch UBND phường Ngọc Khánh, để có mảnh đất 200m² ở vị trí quá đắc địa này, chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Thuận An phải mua lại từ 3 hộ gia đình. Khi xây dựng tòa nhà, chủ đầu tư đã dùng sổ đỏ mảnh đất này để thế chấp vay 12 tỉ đồng (?).

Theo giấy phép xây dựng cấp cuối năm 2004, ngôi nhà được phép xây 5 tầng. Tuy nhiên, cho tới thời điểm này, chủ nhà đã xây lên tới 9 tầng. Khi chúng tôi cùng đoàn công tác vào, vẫn thấy một tốp thợ đang hối hả làm việc.

Điều bất ngờ là tại các tầng trên cùng, chủ đầu tư đã bắt đầu cho hoàn thiện, các phòng đều đã được lắp cửa, bồn tắm, tủ tường, thiết bị vệ sinh, thậm chí có những phòng đã được lắp máy lạnh, treo tranh. Nhìn vào cách thiết kế, sau khi hoàn thành, ngôi nhà này sẽ là một khách sạn.

Chúng tôi theo đoàn công tác lên nóc nhà, vẫn còn ngổn ngang những mảnh gỗ dùng để ghép cốp pha và một đống sắt cây. Trên những đầu cọc, vẫn tua tủa những thanh sắt dài cả mét để chờ. Nếu không bị ngăn chặn kịp thời thì có lẽ ngôi nhà này sẽ còn có thêm ít nhất là 1 tầng nữa (?).

Phó chủ tịch UBND phường Ngọc Khánh Nguyễn Mai Bảo cho biết, sau khi báo chí lên tiếng về việc vi phạm trong việc xây dựng ngôi nhà này, UBND quận Ba Đình đã ra quyết định “chặt” toàn bộ những tầng xây vượt giấy phép.

Sau khi UBND phường thông báo quyết định này cho chủ đầu tư biết, vào sáng 1/2, trước khi đoàn công tác liên ngành gồm Trật tự xây dựng quận và UBND phường xuống thực hiện quyết định, chủ đầu tư đã xin phép UBND phường cho họ tự được tháo dỡ. Tuy nhiên, do thời gian gần tết, việc phá dỡ lại cần có những đơn vị chuyên thi công lĩnh vực này mới làm được vì việc phá dỡ rất nguy hiểm, nên UBND phường đã đồng ý với đề xuất đó.

Việc tổ chức tháo dỡ sẽ chia thành hai giai đoạn: giai đoạn 1 tiến hành từ nay tới trước tết, chủ đầu tư và lực lượng của phường, trật tự xây dựng quận sẽ cắt toàn bộ phần sắt chờ tại các đầu cọc trên nóc nhà, tháo dỡ toàn bộ hệ thống cửa ở các phòng thuộc những tầng phải tháo dỡ.

Giai đoạn 2 sẽ tiến hành sau tết, chủ đầu tư có trách nhiệm thuê đơn vị có chuyên môn và phương tiện về tháo dỡ nhà cao tầng để dỡ bỏ những tầng xây sai phép với yêu cầu phải đảm bảo an toàn cho những nhà xung quanh. Để ngăn ngừa tình trạng chủ đầu tư cố tình không chấp hành, ngay sau khi làm xong việc cắt bỏ sắt trên nóc và tháo dỡ cửa, ngôi nhà này sẽ bị cắt điện, nước.

Tuy nhiên, có đến tận nơi mới thấy việc tháo dỡ không hề đơn giản. Theo quan sát của chúng tôi, để cắt được hết phần sắt chờ tại các đầu cọc và tháo dỡ toàn bộ hệ thống cửa ra vào, cửa sổ, thiết bị vệ sinh... của 5 tầng xây vượt, nhanh nhất cũng phải 10 ngày mới xong.

Chưa kể việc tháo dỡ công trình trên cao cũng không đơn giản khi phải đảm bảo an toàn cho người lao động và những nhà ở xung quanh công trình này... nghĩa là có nhanh cũng phải cuối tháng 3 việc phá dỡ mới hoàn thành.

Như vậy, sau ngôi nhà 221-223 Bạch Mai buộc phải tháo dỡ 5 tầng xây quá phép, việc “cưa ngọn” ngôi nhà số 2 ngõ 31, Nguyễn Chí Thanh này đã thể hiện sự quyết tâm lập lại trật tự tại đô thị của các cấp chính quyền ở Hà Nội.

Tuy nhiên, đây chỉ là 2 trong số hàng ngàn công trình xây dựng ở Hà Nội vi phạm trật tự xây dựng. Năm 2006, qua kiểm tra 7.855 công trình xây dựng, thanh tra xây dựng các quận, huyện và chính quyền các phường, xã, thị trấn đã phát hiện tới 4.454 vụ vi phạm trật tự xây dựng. Trong đó có 405 vụ xây dựng sai phép, 1.933 vụ xây dựng không phép và 1.474 vụ xây dựng trái phép. Ngoài ngôi nhà ở Nguyễn Chí Thanh, còn có tòa nhà ở số 4 Đặng Dung, vượt tới 8 tầng (tương đương 13m); ngôi nhà số 49 Hàng Chuối, vượt 4 tầng... 

Nhưng điển hình nhất của tình trạng xây dựng không phép là tòa nhà Bắc Á cao tới 17 tầng ở số 9 Đào Duy Anh (phường Phương Liên, quận Đống Đa) do Công ty Cổ phần quốc tế ASEAN làm chủ đầu tư.

Lật lại hồ sơ, chúng tôi phát hiện ra rằng những sai phạm trong việc xây dựng tòa nhà này đã diễn ra trong một thời gian dài mà không bị xử lý, và hậu quả là tòa nhà này hiện sừng sững như một sự thách thức chính quyền Hà Nội.

Năm 1999, với danh nghĩa là hai thành phố kết nghĩa, UBND thành phố Hà Nội cấp cho UBND thành phố Đà Nẵng khu đất tại số 9 Đào Duy Anh để Đà Nẵng lập dự án khai thác. Sau khi được cấp đất, UBND thành phố Đà Nẵng đã làm hồ sơ phương án thiết kế xây dựng tòa nhà trình Văn phòng Kiến trúc sư trưởng thành phố.

Ngày 7/10/1999, Phó kiến trúc sư trưởng thành phố Hà Nội Đào Ngọc Nghiêm đã ký Quyết định số 852 cho phép Công ty Hợp doanh xây lắp và kinh doanh nhà tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng xây dựng công trình văn phòng và căn hộ cho thuê với quy mô 11 tầng; mật độ xây dựng 61%, diện tích xây dựng 1.106m², tổng diện tích sàn: 8.233m² không kể tầng hầm; hệ số sử dụng đất 4,5 lần; chiều cao công trình: 45m (đến đỉnh mái kỹ thuật). Cũng theo quyết định này thì công trình thuộc diện miễn giấy phép xây dựng.

Nhưng ngày 16/3/2005, UBND thành phố Đà Nẵng đã ủy quyền cho Công ty Cổ phần quốc tế ASEAN “thay mặt chủ đầu tư (Văn phòng UBND thành phố Đà Nẵng) quản lý điều hành dự án, thực hiện đầy đủ các thủ tục xây dựng cơ bản và giải quyết những vấn đề liên quan...”. Cũng từ đây, sai phạm bắt đầu nảy sinh.--PageBreak--

Vì vậy, ngày 7/4/2005, khi công trình đã thi công tới tầng 2, UBND phường Phương Liên đã tổ chức cuộc họp với các cơ quan chức năng của quận, thành phố về sai phạm trong việc xây dựng công trình. Tại cuộc họp này, sau khi nghe bà Đào Thị Thanh, quyền Tổng giám đốc Công ty ASEAN báo cáo trình tự thủ tục xây dựng và quá trình liên doanh với UBND thành phố Đà Nẵng để thi công xây dựng công trình, ông Nguyễn Xuân Tuấn, cán bộ chuyên trách quản lý trật tự xây dựng khẳng định: “Việc xây dựng của công ty là phải có giấy phép vì công ty đang đầu tư kinh phí xây dựng. Việc chuyển đổi chủ đầu tư là chưa được các cấp thẩm quyền phê duyệt nên công ty xây dựng công trình là vi phạm quy định”.

Ông Hồng Kim Long, đại diện Phòng Cấp phép Sở Xây dựng Hà Nội cũng khẳng định: "Việc thi công của Công ty Cổ phần quốc tế ASEAN là vi phạm pháp luật"; phần công trình hiện đang thi công đã thay đổi hoàn toàn so với thiết kế được duyệt, thay đổi về kết cấu công trình, kiến trúc không gian và cảnh quan khu vực.

Tại hội nghị, các cơ quan chức năng kết luận công ty đã xây dựng sai với thiết kế được duyệt, thay đổi về kết cấu công trình và kiến trúc không gian. Do đó yêu cầu công ty làm thủ tục xin phép xây dựng theo thiết kế mới.

Tuy nhiên, Công ty ASEAN đã không tuân thủ những quyết định đó. Bởi cho tới thời điểm này, khi đã xây tới 17 tầng và đang hoàn thiện, tòa nhà này vẫn chưa được cấp phép xây dựng. Để xử lý, trước mắt, UBND quận Đống Đa đã có quyết định đình chỉ thi công công trình. Còn xử lý tiếp theo như thế nào thì vẫn còn phải chờ.

Lập lại trật tự xây dựng: cần giải pháp đồng bộ

Có thể nói rằng, chưa bao giờ Thành ủy và UBND thành phố Hà Nội lại cùng đề ra quyết tâm cao trong việc lập lại trật tự xây dựng đô thị như thời điểm này. Tất cả các đồng chí lãnh đạo đều cho rằng, vi phạm trật tự xây dựng đô thị là một hình thức thách thức chính quyền.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là để xảy ra tình trạng này, phải xử lý trách nhiệm của chính quyền cơ sở như thế nào? Người dân xây một ngôi nhà vi phạm, chính quyền phường không thể nói là không biết. Vậy mà sai phạm vẫn diễn ra thì rõ ràng bộ máy chính quyền cơ sở nếu không có chuyện tiêu cực, bao che thì cũng là quá yếu kém trong công tác quản lý.

Chính Phó chủ tịch UBND thành phố Đỗ Hoàng Ân đã nói rằng: “Giữa thành phố, xây dựng vượt 10 tầng không ai hay biết là điều vô lý”. Vì vậy mà tại Hội nghị giao ban lãnh đạo UBND thành phố chiều 1/2, Chủ tịch Nguyễn Quốc Triệu đã yêu cầu Văn phòng UBND cùng các sở, ngành xử lý ngay các công trình vi phạm trật tự xây dựng nghiêm trọng mà báo chí đã nêu. Việc xử lý phải được thực hiện đối với các công trình vi phạm, chủ đầu tư vi phạm và cơ quan, công chức buông lỏng quản lý thiếu kiên quyết để xảy ra vi phạm.    

Giải pháp nào để xử lý tình trạng vi phạm quá phổ biến này? Cắt điện, cắt nước, “cưa ngọn” những ngôi nhà vi phạm, suy cho cùng chỉ là biện pháp tình thế bởi nếu xử lý theo cách này, sẽ phải mất nhiều năm mới giải quyết hết được hàng ngàn ngôi nhà vi phạm. Không những thế, nhìn ở góc độ quản lý nhà nước, cách làm này còn thể hiện sự yếu kém trong công tác quản lý của chính quyền trước vi phạm.

Tại Hội nghị về siết chặt công tác quản lý trật tự xây dựng do UBND thành phố Hà Nội tổ chức ngày 30/1, một giải pháp đồng bộ được Sở Xây dựng đưa ra là tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở và thanh tra xây dựng quận, huyện trong việc thực hiện quy trình xử lý vi phạm.

Cụ thể: đối với công trình xây dựng sai phép và công trình xây dựng không phép, chính quyền cơ sở chỉ lập biên bản 2 lần: lần thứ nhất cảnh báo, yêu cầu khắc phục; lần thứ hai yêu cầu có thời hạn cụ thể để khắc phục, quá thời hạn yêu cầu chủ đầu tư không tự chấp hành, chính quyền cơ sở ra quyết định cưỡng chế khắc phục hậu quả hoặc thông báo cho cơ quan cấp phép xây dựng xử lý.

Trường hợp chủ đầu tư tái phạm, chính quyền cơ sở không cần lập biên bản mà thực hiện ngay việc ra quyết định xử lý cưỡng chế buộc khắc phục hậu quả. Thành phố cần mở rộng phân cấp thẩm quyền, quy mô cấp phép, nâng cao chất lượng thiết kế của hồ sơ cấp phép; tăng cường công tác hậu kiểm, các cơ quan cấp phép có trách nhiệm cung cấp giấy phép xây dựng và bản vẽ cấp phép cho chính quyền cơ sở, thanh tra xây dựng để phối hợp giám sát.

Xây dựng quy chế phối hợp giữa cơ quan cấp giấy phép xây dựng với các cơ quan có thẩm quyền cung cấp dịch vụ điện, nước, các hoạt động kinh doanh và hoạt động dịch vụ khác để xử lý với những công trình vi phạm. Nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, tập trung triển khai các quy hoạch 1/500 và thiết kế đô thị, xây dựng các văn bản hướng dẫn quản lý xây dựng theo quy hoạch tại các khu vực, các tuyến đường của thành phố. Khẩn trương cắm mốc giới theo các đề án quy hoạch đã được phê duyệt và công bố công khai để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra quá trình thực hiện quy hoạch.

Các công trình xây dựng vi phạm phải được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật và những biện pháp cụ thể do UBND thành phố quy định. Các công trình vi phạm trước ngày 28/2/2005, xử lý theo quy định tại Quyết định 39/2005/QQD-TTg; những công trình vi phạm từ 28/2/2005 đến 31/12/2006, xử lý theo Luật Xây dựng, Nghị định 126/2004/NĐ-CP và các quy định hiện hành...