Dự án đồng cỏ bàng (Kiên Giang): Hàng ngàn hộ đồng bào Khmer sẽ được lợi

Một ngày trung tuần tháng 8, chúng tôi theo quốc lộ N2 đang thi công đất đá ngổn ngang để đến cánh đồng cỏ bàng rộng hàng ngàn hecta thuộc xã Phú Mỹ, huyện Kiên Lương (Kiên Giang).

Lý Thị Huôl, 22 tuổi, nhà ở ấp Trà Phọt từng có 2 năm sang Campuchia làm nghề may. Nhưng làm quần quật ở xứ lạ quê người mà chẳng để dành được bao nhiêu tiền gửi về cho gia đình nên Huôl quyết định quay về quê. "Giữa tháng 7 vừa qua, nghe Ban Quản lý dự án (QLDA) đồng cỏ bàng có mở lớp dạy may giỏ xách xuất khẩu nên em đăng ký học" - Huôl cho biết thêm, "Tuy đang là học viên nhưng mỗi tháng, em được hỗ trợ 300.000 đồng".

Chị Chau Thị Hoàng - một học viên đã thạo nghề, cho biết, gia đình chị theo nghề đan đệm từ cỏ bàng lâu lắm rồi. Nhưng trước đây, mỗi ngày làm giỏi lắm cũng chỉ được một chiếc đệm, bán ra khoảng 12.000 đồng. Bây giờ, nhờ được hỗ trợ máy móc thiết bị và hướng dẫn kỹ thuật làm thêm các sản phẩm mới từ cỏ bàng, bao tiêu đầu ra với giá ổn định, thu nhập hàng ngày của chị khoảng 30.000 đồng, cuộc sống gia đình chị đã cải thiện nhiều hơn trước.

Kỹ sư Huỳnh Ngọc Đức - điều phối viên của dự án cho biết: "Sau hơn một năm thực hiện dự án, đến nay chúng tôi đã chọn 3 dòng sản phẩm chính từ cỏ bàng bao gồm: đệm đan, chiếu thô và khoảng 20 loại giỏ, khay cao cấp xuất khẩu, thị trường các sản phẩm kể trên khá ổn định. Mặt hàng đệm, dự án đã hợp đồng quanh năm với HTX Vĩnh Phước, TP Nha Trang (Khánh Hòa), hiện giải quyết cho khoảng 300 hộ đan đệm tại nhà; mặt hàng chiếu thô đã hợp đồng với Công ty Việt Thắng (Tiền Giang) cung cấp từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau, có thể giải quyết được 200 lao động nhàn rỗi quanh năm; mặt hàng giỏ xách, dự án cũng đã "bắt mối" được với thị trường Nhật Bản, Australia… thông qua Công ty Barotex (TP Hồ Chí Minh). Tổng doanh số thu vào thời gian qua khoảng 700 triệu đồng.

Ông Danh Khon - Phó Chủ tịch UBND xã Phú Mỹ, kiêm thành viên của Ban QLDA cho biết, Phú Mỹ là xã biên giới, có đông đồng bào Khmer sinh sống và thuộc xã Chương trình 135. Phần lớn diện tích đất đai của Phú Mỹ bị nhiễm phèn và mặn nên sản xuất lúa rất bấp bênh, hàng ngàn hecta đất bỏ hoang, cỏ bàng mọc tự nhiên. Đây là nguồn nguyên liệu dồi dào cho khoảng 300 hộ Khmer gắn bó với nghề đan đệm truyền thống đã có từ lâu.

Có điều, đầu ra của chiếc đệm không ổn định, giá cả ba chìm bảy nổi nên đời sống của các hộ dân làm nghề đan lát này cũng gặp nhiều khó khăn, nghèo triền miên và họ lần lượt bỏ nghề. Đồng cỏ bàng do không được bảo tồn ngày càng bị thu hẹp và có nguy cơ biến mất. Khi dự án đồng cỏ bàng triển khai, nghề dệt chiếu, đan đệm cũng đang "sống lại", đời sống của đồng bào Khmer trong xã đã cải thiện đáng kể, tỷ lệ hộ nghèo được kéo giảm tích cực.

Thạc sĩ Nguyễn Văn Được nói thêm: "Dự án đang tiến triển rất tốt, được người dân, chính quyền địa phương hưởng ứng nhiệt tình do lợi ích thiết thực mang lại. Tiếc một điều là thời gian tồn tại của dự án quá ngắn chỉ có 2 năm, nguồn vốn tài trợ cũng có hạn. Việc tìm thêm nguồn tài trợ cho dự án là rất cần thiết".  

Tháng 10/2004, UBND tỉnh Kiên Giang đã có quyết định đầu tư, khai thác bền vững diện tích đất ngập nước tự nhiên rộng 2.890ha (gọi tắt là dự án đồng cỏ bàng - PV), kết hợp với bảo tồn nghề thủ công, giải quyết công ăn việc làm cho đồng bào Khmer tại 3 ấp Trà Phọt, Kinh Mới và Trần Thệ của xã Phú Mỹ, huyện Kiên Lương.

Thông qua Ngân hàng thế giới (WB), dự án đã được Hội sếu quốc tế và Tập đoàn tài chính quốc tế tài trợ 212.000 USD. Về phía địa phương, cũng tham gia đầu tư sự nghiệp khoa học số tiền 300 triệu đồng để thực hiện các mô hình chuyển đổi sản xuất tương ứng.

Kết quả sau hơn 1 năm triển khai, dự án này đã góp phần tích cực giải quyết việc làm và cải thiện thu nhập cho hàng ngàn hộ dân Khmer; đàn sếu đầu đỏ - loài chim đang có nguy cơ bị tuyệt chủng cũng đã về "nhộn nhịp" hơn, từ khoảng 40 con lúc chưa triển khai dự án, nay đã tăng lên 72 con