Đồng bằng sông Cửu Long: Mong manh đê biển

Những ngày qua, đoàn kiểm tra của Sở NN&PTNT tỉnh Trà Vinh đã cùng với chính quyền, nhân dân xã Hiệp Thạnh, huyện Duyên Hải bàn biện pháp khắc phục sự cố sạt lở đê, đe dọa đến đời sống, sản xuất của hàng ngàn hộ dân nằm phía trong đê. Sự cố sạt lở đê này như một sự cảnh báo của thiên nhiên đối với thực tế quá tệ hại của hệ thống đê biển tại đồng bằng sông Cửu Long hiện nay.

Ông Nguyễn Văn Mẳng - Phó Chủ tịch UBND xã Hiệp Thạnh, Duyên Hải (Trà Vinh) cho biết, đây là xã thuộc Chương trình 135, nằm ven biển nhưng lại là vùng trũng, rất thấp so với mặt biển. Người dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề nuôi trồng thủy sản, trồng lúa và hoa màu. Cuộc sống của bà con phụ thuộc rất nhiều vào con đê được đầu tư xây dựng từ cuối năm 1997, cách bờ biển 200m, với tổng chiều dài gần 1,5km.

Phía trong đê có gần 1.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và trên 3.200 người dân thuộc 3 ấp của xã đang sinh sống. Người dân ở ấp Bào cho biết, những năm qua, tốc độ sạt lở tuyến đê này diễn ra khá nhanh. Theo UBND xã thì từ đầu năm 2005, địa phương cũng đã có nhiều văn bản kiến nghị cấp trên tiến hành gia cố, chống sạt lở đê.

Huyện cũng đã hỗ trợ 35 triệu đồng từ nguồn vốn phòng chống lụt bão, thiên tai và vận động nhân dân đóng góp ngày công gia cố được đoạn đê dài khoảng 100m. Tuy nhiên, nước thủy triều giữa tháng 9 vừa qua dâng cao, kèm theo gió chướng mạnh làm sạt lở sâu vào thân đê khoảng 10m, chạy dài cả 1.000m. Phần còn lại trên đê cũng bị rạn nứt nghiêm trọng hàng chục vị trí.

Tại các tỉnh ven biển còn lại như Tiền Giang, Bến Tre, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang, tình trạng đê biển mong manh cũng khiến người dân lo lắng. Ông Dương Quốc Việt - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Sóc Trăng cho biết, từ năm 1992 đến nay, Sóc Trăng đã đầu tư xây dựng gần 85km đê biển và trên 400km đê ven các tuyến sông.

Dù được xem là những tuyến đê quan trọng của tỉnh trong phòng chống bão lũ nhưng hiện ba tuyến đê ở huyện Cù Lao Dung, huyện Vĩnh Châu và đê Gòi - Bãi Giá của huyện Long Phú chỉ cao hơn mặt nước biển từ 3 - 3,5m. Trong 3 con đê này, đê dài nhất là đê biển Vĩnh Châu có tổng chiều dài gần 50km.

Năm 1992, Sóc Trăng đầu tư xây đê Vĩnh Châu với cao trình 3,2m. Theo lý thuyết, cao trình này có thể "chịu" được bão cấp 8, cấp 9. Thế nhưng, cơn bão số 5 (xảy ra đầu tháng 11/1997), khi triều cường dâng cao, kết hợp với gió trên cấp 7 là nước đã tràn qua mặt đê.

Tình hình cũng chẳng mấy sáng sủa đối với hệ thống đê biển tại Cà Mau - tỉnh có bờ biển dài nhất nước. Con đê dài 93km từ Tiểu Dừa (huyện U Minh) đến Kinh Năm (huyện Phú Tân) trong phạm vi an toàn 15m dưới chân đê, tình trạng dân cất nhà, đào ao nuôi cá, chăn nuôi gia cầm hoặc cày xới để trồng hoa màu… đang diễn ra khá phổ biến.

Còn tại khu vực chân đê Tây Cà Mau, rừng phòng hộ còn "trẻ" và lưa thưa quá nên gió biển cứ mặc sức hoành hành. Ấy vậy mà không chỉ trên đê, chúng tôi còn thấy không ít nhà cất phía ngoài đê, thậm chí cả trong những cụm rừng phòng hộ