Còn nhiều tàu cổ đắm ở vùng biển Bình Châu

Sáng 17/8, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã chỉ đạo cho các lực lượng chức năng dùng 240 tấm lưới sắt, 10 tấn đá chẻ phủ và giằng lên toàn bộ chiếc tàu chở cổ vật bị đắm vừa mới phát hiện, để chống tình trạng người dân xâm nhập, trục vớt đồ cổ trái phép. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng còn làm hệ thống dây phao bao quanh khu vực có tàu cổ bị đắm trong phạm vi 600m² và cảnh báo các tàu, thuyền của ngư dân không được vào neo đậu, đánh bắt.

Để bảo đảm an toàn xác tàu cổ và cổ vật trong con tàu này, chính quyền tỉnh Quảng Ngãi cũng đang nhanh chóng triển khai hoàn chỉnh các thủ tục cần thiết và chọn nhà thầu để tiến hành khai quật trước mùa mưa bão năm nay. Ông Lê Quang Thích, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, xác nhận:  “Chúng tôi sẽ sử dụng kè lá sen để vây kín rồi hút nước sạch trong khu vực tàu trước khi tiến hành khai quật. Cách làm này giống như việc khai quật con tàu 700 năm tuổi trước đó. Phương pháp này tạo thuận lợi cho các chuyên gia khảo cổ quan sát, tham gia trực tiếp việc khai quật tránh đi những mất mát, hư hỏng không cần thiết”.

Con tàu cổ được người dân phát hiện vào đêm 15/8 ở vùng biển Bình Châu, là con tàu thứ 3 được tìm thấy tại đây kể từ năm 1998. Trước đó, vào tháng 9/2012, người dân đã phát hiện ra con tàu cổ 700 tuổi ở vùng biển này. UBND tỉnh Quảng Ngãi giao cho Công ty TNHH Đoàn Ánh Dương trục vớt được hơn 4.000 cổ vật còn nguyên vẹn có niên đại từ thế kỷ thứ XIII…

Khi phát hiện khu vực có tàu cổ, ngư dân đổ xô vào tranh giành khai thác trái phép khiến lực lượng Công an rất vất vả trong công tác đảm bảo ANTT.

Trước đó, năm 1998, sau khi ngư dân phát hiện, lặn tìm một số đồ sứ cổ của con tàu đắm cách bờ biển xóm Gành Cả, thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu chừng 1 cây số, UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng phối hợp với Xí nghiệp Trục vớt cứu hộ 2 tiến hành khảo sát, tìm thấy số lượng lớn mảnh vỡ đồ sứ bát, đĩa, hũ, bình, chén… thời Minh, triều Tuyên Đức (1426-1435), thường gọi là đồ sứ Tuyên Đức, vùi lấp dưới lớp cát, đá và san hô. Đến tháng 6-1999, các chuyên gia tiếp tục phát hiện nhiều hiện vật gồm đồ đồng, đồ sứ, đồ đá, tiền cổ ghi 4 chữ Hán “Vạn Lịch Thông Bảo” và cả bộ xương ngựa...

Năm 2011, tại vùng biển Vũng Tàu, thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, ngư dân tiếp tục tìm thấy tàu cổ chìm bên trong có rất nhiều cổ vật như gốm sứ, gạch lát nền…

“Với kết quả khai quật vừa qua và với những tàng tích trôi dạt chúng tôi nhận định khu vực này còn khá nhiều tàu cổ đắm”, Tiến sĩ Đoàn Ngọc Khôi, Phó Giám đốc Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi nhận định. Còn theo các chuyên gia khảo cổ, trong lịch sử vùng biển xã Bình Châu dẫu không phải là thương cảng nhưng là một trong những nơi “neo đậu” tàu bè và địa điểm tụ họp của các nhà buôn phương Đông và phương Tây trước khi thâm nhập vào nội địa để buôn bán. Đây còn là con đường truyền giáo và đường gốm sứ trên biển từ nhiều thế kỷ trước. Tuy nhiên, vùng eo biển này nằm chính diện hướng Đông Bắc, lại có nhiều đá ngầm nên thường xuất hiện những đợt sóng lừng rất nguy hiểm khiến nhiều thương thuyền neo đậu hay qua lại bị bão tố, hoặc va vào đá ngầm đánh đắm…

Đã từ lâu, xã Bình Châu không chỉ nổi tiếng là xóm lặn biển cừ khôi nhất, mà còn nổi tiếng là “làng cổ vật”, vì nhà ngư dân nào cũng có đồ cổ, như: bình, lọ, chén, bát gốm sứ với nhiều niên đại khác nhau, được tìm thấy mang về từ đáy đại dương. Trong số hơn 300 thợ lặn hiện đã có rất nhiều người từ bỏ nghề lặn tìm hải sản để chuyển sang “săn” cổ vật và đã trúng bạc tỉ. Nhưng, cũng rất nhiều người nằm lại biển khơi hoặc chân tay bị tê liệt. Thợ lặn Võ Tiến tiết lộ: “Làm nghề lặn tìm cổ vật rất nguy hiểm nhưng nếu chỉ một lần gặp hên thì coi như đổi đời. Do vậy, dù biết nguy hiểm nhưng nhiều thợ lặn vẫn ăn dầm nằm dề dưới đáy biển”.

Tiếp xúc nhiều với cổ vật nên dù là những ngư dân bình thường, song khi nhắc đến đồ cổ thì ngư dân Bình Châu nói vanh vách về xuất xứ từng loại gốm sứ, loại nào có nước men đẹp, loại nào thuộc hàng hiếm, chẳng thua kém chuyên gia cổ vật thực thụ. Lão ngư Nguyễn Giáp (70 tuổi), trú thôn Châu Thuận Biển, kể rằng, có rất nhiều ngư dân của làng chài đi lặn tôm, cá đã "trúng mánh" cổ vật. Họ quăng lưới đánh bắt thủy sản nhưng khi vớt lên cổ vật lại nằm gọn trong đó. Năm ngoái, trong lúc hành nghề, một ngư dân trong thôn đã vớt được nhiều khúc gỗ lim đen sì của con tàu cổ nổi trên mặt biển cách bờ chỉ vài hải lý mang về làm nhà… Theo ông Giáp, khả năng vùng biển thôn Châu Me qua Châu Thuận Biển còn nhiều tàu cổ bị đắm, vì thuyền buôn thường đi thành từng đoàn từ 5-10 chiếc. Nếu có trang thiết bị hiện đại, chuyên dụng rà tìm thì sẽ phát hiện được…