Có nên nghe thực phẩm chức năng “tâm sự”?
Lâu nay, người tiêu dùng đã quen với hình thức quảng cáo truyền miệng các loại thực phẩm chức năng của các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp. Hình thức quảng cáo truyền miệng là hợp pháp nhưng lại gây rất nhiều khó khăn cho các cơ quan quản lý vì không thể giám sát quá trình quảng cáo của các thành viên trong mạng lưới kinh doanh đa cấp.
Mới đây, các doanh nghiệp lại tung ra một hình thức quảng cáo khác cho thực phẩm chức năng, ban đầu là những bài báo "cảm ơn", rồi sau đó là lời "tâm sự", "thổ lộ nỗi lòng"... Hình thức quảng cáo này dễ tác động tới người bệnh, nhưng hậu quả thì lại khó lường khi họ đặt lòng tin tuyệt đối vào đó.
Thuốc mà không phải là thuốc
Một bài báo quảng cáo viên nang N. được thể hiện như lời tâm sự của một người bệnh có địa chỉ ở quận Tây Hồ, Hà Nội như sau: "Một lần tôi thấy trên báo… Có giới thiệu về một sản phẩm giúp hỗ trợ điều trị và phòng ngừa đột quỵ não, đó là viên nang
Lúc đầu tôi dùng mỗi ngày 4 viên và chia làm 2 lần… Tôi dùng kiên trì, liên tục, đến tháng 2/2008, người tôi đã khỏe hơn nhiều"… "Dù nay bệnh tình đã khá hơn nhiều, nhưng tôi vẫn dùng N., kết hợp với uống các loại thuốc bổ… Thỉnh thoảng trở trời, tôi luôn đề phòng trước bằng cách uống tăng liều N…". Đó chỉ là một đoạn trong bài quảng cáo, giới thiệu về viên nang N.. Bài viết thể hiện rõ loại sản phẩm này như một loại thuốc có thể chữa được bệnh, "từ ngọng, cứng miệng, liệt…" thì sau khi dùng thuốc đã "đi lại được, nói lưu loát hơn, viết được chữ…". Cả bài viết không nói rõ N. là thuốc.
Khi tìm hiểu thông tin về loại sản phẩm này, chúng tôi được biết đó là loại thực phẩm chức năng, chứ không phải là thuốc. Trong khi đó, cả bài viết không dùng một từ nào khẳng định đó là thực phẩm chức năng với mục đích tạo sự mập mờ, tránh được việc xử lý của cơ quan chức năng, lại cung cấp đến người đọc thông tin về sản phẩm đó như một loại thuốc - "thần dược".
Một bài viết khác quảng cáo sản phẩm N.P.G. cũng tương tự như vậy. Một căn bệnh u xơ tử cung mà bài viết này khẳng định là "quái ác", khiến bệnh nhân mất ăn mất ngủ mà chỉ cần uống N.P.G. là khỏi.
Theo bài báo này, chị D.T.T. ở xã Khang Ninh, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn tâm sự, chị bị hai u xơ tử cung với kích thước 2cm và 0,9cm. Bác sỹ yêu cầu chị phải mổ để cắt bỏ, nhưng sức khỏe lại không đảm bảo.
Để thoát khỏi ca mổ, chị tìm các phương pháp chữa trị Đông, Tây y. Rồi qua một bài báo, chị mua một sản phẩm "hỗ trợ điều trị và phòng ngừa" u xơ tử cung. Dùng hết 8 hộp, chị thấy khoẻ ra, triệu chứng bệnh gần như hết hẳn. Khi siêu âm kiểm tra, kết quả không còn u xơ nào nữa. Đơn giản như vậy thì khác nào N.P.G cũng là "thần dược"?
Cũng giống như ví dụ trên, các loại bệnh tế nhị của đàn ông, phụ nữ, hay tất tật các loại bệnh khác đều có thể được đưa lên mặt báo với hàng loạt thông tin hấp dẫn kiểu như: "xua tan nỗi lo bệnh tật", "yên tâm tĩnh dưỡng tuổi già"... và các bài quảng cáo đều có một điểm xuất phát chung là các thông tin chữa bệnh đều từ giới thiệu trên báo chứ không có hướng dẫn hay chỉ định của bác sỹ chuyên khoa.
Hầu hết các bài quảng cáo dưới dạng này xuất hiện trên mặt báo hiện nay đều quảng cáo cho các loại thực phẩm chức năng. Mà thực phẩm chức năng thì không phải là thuốc chữa bệnh.
Chữa bệnh theo kiểu truyền miệng
Thông tư số 08/2004/TT-BYT của Bộ Y tế hướng dẫn việc quản lý các sản phẩm thực phẩm chức năng định nghĩa như sau: "Thực phẩm chức năng là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh".
Theo đó, nếu quảng cáo với nội dung chữa được bệnh là không đúng với bản chất và tác dụng của loại thực phẩm chức năng. Không ít người tin theo để rồi uống mãi, không dùng thuốc hoặc không đến cơ sở y tế chữa bệnh kịp thời...
Việc thông tin, quảng cáo, ghi nhãn sản phẩm được coi là thực phẩm chức năng phải được thực hiện theo qui định của pháp luật về thông tin, quảng cáo, ghi nhãn và phải bảo đảm trung thực, chính xác, rõ ràng không gây thiệt hại cho người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng". Đó là quy định của Thông tư số 08/2004/TT-BYT. Bên cạnh đó, trên nhãn sản phẩm thực phẩm chức năng không được ghi chỉ định điều trị bất kỳ một bệnh cụ thể nào hoặc sản phẩm có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Trước những thông tin nhiều chiều về các sản phẩm chữa bệnh và bồi dưỡng sức khỏe như hiện nay, người tiêu dùng phải sáng suốt lựa chọn và phân biệt để đảm bảo sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Không tự ý sử dụng thuốc mà không có hướng dẫn hay chỉ định dùng thuốc của bác sỹ. Để việc quản lý thực phẩm chức năng hiệu quả và đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng, đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra và có biện pháp thắt chặt các hình thức quảng cáo sản phẩm thực phẩm chức năng
