Cảnh báo mới, ấn tượng hơn trên vỏ bao thuốc lá

Ngày 15/1, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký quyết định ban hành Quy định về vệ sinh an toàn đối với sản phẩm thuốc lá, theo đó kể từ ngày 17/3/2008, trên các bao bì của sản phẩm thuốc lá sản xuất, lưu thông tại Việt Nam phải in cảnh báo bằng sức khỏe, phần trình bày cảnh báo về sức khỏe phải chiếm diện tích tối thiểu là 30% của bề mặt trước và sau trên mỗi bao bì sản phẩm thuốc lá.

Năm 2008 sẽ áp dụng quy định cảnh báo trên vỏ bao thuốc lá

Cảnh báo về sức khỏe bằng chữ được in trên nền trắng - chữ đen hoặc nền đen - chữ trắng hoặc có màu sắc tương phản với màu của bao bì sản phẩm thuốc lá để dễ nhìn, dễ đọc… phần cảnh báo về sức khỏe bằng hình ảnh được in không dưới 4 màu.

Cảnh báo này phải được in trên các mặt trưng bày chính (mặt có diện tích lớn nhất) của bao bì sản phẩm và đảm bảo mở ra, đóng lại không phần nào của lời cảnh báo bị che khuất hoặc cắt rời. Theo quy định này kể từ ngày 17/3/2008, áp dụng cảnh báo về sức khỏe bằng chữ hoặc bằng chữ và hình ảnh.

Các mẫu cảnh báo được sử dụng luân phiên 2 năm một lần trên bao bì sản phẩm thuốc lá. Lời cảnh báo cụ thể bao gồm các câu: "Hút thuốc lá gây ung thư phổi", "Hút thuốc có hại cho thai nhi và trẻ nhỏ", "Hút thuốc gây chảy máu não", "Hút thuốc gây bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính", "Hút thuốc lá gây hôi miệng và hỏng răng".

Theo kết quả điều tra gần đây nhất, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ hút thuốc lá cao nhất trong khu vực và trên thế giới, trong đó nam giới sử dụng thuốc lá khoảng hơn 56%.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới thì mỗi năm Việt Nam có khoảng 40.000 người chết vì các bệnh có liên quan đến thuốc lá như tim mạch, ung thư và các bệnh đường hô hấp mãn tính... Nhiều chuyên gia bày tỏ sự lo ngại về tình hình sử dụng thuốc lá đang gia tăng trong giới trẻ.

Tại Việt Nam ước tính riêng tổng số tiền những người hút thuốc chi cho thuốc lá mỗi năm là 8.213 tỷ đồng. 

Trước những tác hại của việc hút thuốc lá gây ra, quy định bắt buộc về việc in lời cảnh báo sức khỏe bằng tiếng Việt trên vỏ bao thuốc lá được thực hiện tại Việt Nam từ những năm 1996. Tuy nhiên lời cảnh báo đó thường được in rất nhỏ bé với diện tích chỉ từ 2 - 2,5cm² và nằm ở phía bên cạnh vỏ bao, một vị trí rất khó thu hút sự chú ý của người hút thuốc.

Đặc biệt theo các chuyên gia trên lĩnh vực này, câu cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc lá phổ biến vẫn là "Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe" còn rất chung chung, chưa nêu được cụ thể những tác hại to lớn của thuốc lá.

Theo điều tra của Tiến sỹ Nguyễn Đức Chính, Viện Lao và Bệnh phổi Trung ương: "Hơn một nửa số người hút thuốc nói họ không quan tâm hoặc để ý thấy lời cảnh báo hiện nay trên vỏ bao thuốc lá. Khoảng gần 1/2 số phụ nữ và hơn 40% trẻ vị thành niên cũng có câu trả lời tương tự".

Một nghiên cứu khác của tổ chức PAYH Canada cho biết: Lý do chủ yếu khiến lời cảnh báo sức khỏe hiện nay trên vỏ bao thuốc lá không thu hút được sự chú ý của cộng đồng là do chúng được in quá nhỏ, ở vị trí khó đọc và lời cảnh báo của loại thuốc lá nào cũng giống nhau.

Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế thì trên thế giới tỷ lệ hút thuốc hiện vẫn đang tiếp tục tăng cao và mô hình người hút thuốc đang dịch chuyển từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do hiểu biết của người dân về các tác hại của việc hút thuốc đối với sức khỏe chưa đầy đủ, đặc biệt là tại các nước nghèo và đang phát triển, do việc tiếp cận với thông tin về mối nguy cơ này còn hạn chế.

Việc in lời cảnh báo sức khỏe lên vỏ bao thuốc lá có thể chuyển tải thông điệp về tác hại thuốc lá một cách liên tục đến từng người hút thuốc. Cho đến hiện tại đã có nhiều nước áp dụng hệ thống cảnh báo sức khoẻ bằng hình ảnh to rõ ràng và gây ấn tượng trên vỏ bao thuốc lá như: Canada, Brazil, Uruguay, Australia, Thái Lan, Singapore, Cộng đồng châu Âu... một số nước khác trong khu vực cũng đang thử nghiệm những mẫu hệ thống cảnh báo sức khỏe mới.

Hơn 83% người tiêu dùng ủng hộ việc in hình ảnh cảnh báo

Hiện tại Việt Nam cũng đã ký kết và phê chuẩn vào Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (có hiệu lực từ tháng 3/2005) và thời hạn cuối cùng để thực hiện các điều khoản của công ước này là hết tháng 4/2008. Để triển khai công ước này, Bộ Y tế cũng đang xây dựng quy định về vệ sinh an toàn sản phẩm thuốc lá.

Theo đó phần cảnh báo sức khỏe tối thiểu phải bằng 50% diện tích mặt trước và mặt sau vỏ bao, trong đó hình ảnh phải chiếm ít nhất 1/2 và in bằng ba màu trở lên. Lộ trình áp dụng của quy định này dự kiến từ tháng 6/2007 đối với phần cảnh báo bằng lời và từ 7/2008 phần cảnh báo đồng thời cả bằng lời và hình ảnh.

Theo các nghiên cứu thì những cảnh báo trên sẽ có tác động mạnh và hiệu quả vào người dân, giúp cho họ giảm hoặc từ bỏ thuốc lá. Ví dụ tại Thái Lan kể từ khi áp dụng việc in hình ảnh cảnh báo lên bao thuốc lá thì 92% người đã muốn bỏ và  62% người giảm hút thuốc lá.

Theo kết quả cuộc điều tra thăm dò về việc in hình ảnh lên vỏ bao thuốc lá vừa được công bố thì trong số 1.200 người tiêu dùng được hỏi (trong đó có 42% nam giới đang hút thuốc) có tới 83,9% người ủng hộ và cho rằng hệ thống cảnh báo đó sẽ có tác dụng.

Theo ông Đỗ Gia Phan - Phó Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho biết: Sức khỏe của cộng đồng và người dân là vấn đề cần phải được ưu tiên hàng đầu và người tiêu dùng có quyền được biết đầy đủ các thông tin liên quan nhằm có sự lựa chọn phù hợp