Cần Thơ: Vệ sinh an toàn thực phẩm đường phố bị thả nổi

Trên đường 30-4, một người bán dạo cháo dinh dưỡng cho em bé đựng trong thùng nước đá lạnh ghi thương hiệu rất hay "Cháo dinh dưỡng Sài Gòn" nhưng không biết địa chỉ sản xuất tại đâu. Nhiều phụ huynh nghe quảng cáo tác dụng "cháo cóc, ếch, thịt, lươn, đầy đủ các chất dinh dưỡng cho em bé khỏe mạnh" cứ mua cho con mình mà không hề biết cháo có chứa những chất gì bên trong.

Trên đường Đề Thám (Huê Viên cũ) vốn nổi tiếng là khu phố ăn uống của Cần Thơ. Ở đây, người ta bày bán hàng ăn, thức uống từ lúc tinh mơ cho đến đêm khuya. Thế nhưng cả khu phố này, hàng chục quán ăn hầu như người bán chưa hề biết đến sử dụng biện pháp đảm bảo vệ sinh tối thiểu.

Nhìn cảnh người bán không đeo găng tay bốc thức ăn bỏ vào tô để bán cho khách, trong khi những bàn tay này móng dài, sơn đủ xanh, đỏ... chúng tôi rùng mình. Một người bán bún mắm ngay trên vỉa hè rất thản nhiên trả lời: Quen rồi! Chị cho biết trước giờ chưa hề đi khám sức khỏe hay được hướng dẫn gì về VSATTP, mà cả dãy này (kể cả mấy quán lớn có đông nhân viên), tui thấy có ai đi khám sức khỏe hay đi học vệ sinh gì đâu, họ cũng bán ào ào mà!

Trên đường 3-2 nối dài (từ cầu Đầu Sấu đến cầu Cái Răng), đường Trần Văn Hoài có hàng chục kệ bán thức ăn nướng tươi như: ruột heo, chim cút, chân cánh gà, vịt nướng... Do tuyến này đang thi công nâng cấp đường nên thực phẩm hòa chung với bụi và khói nhưng mùi vị nướng bốc lên lại thu hút rất nhiều khách mua.

Chúng tôi không rõ, thực phẩm nướng tươi như chim cút… có cơ quan nào kiểm dịch hay không nhưng chỉ nhìn thấy cảnh người bán vừa phết nước màu vàng, cam cho bắt mắt khách hàng lên thực phẩm thì không khỏi e ngại.

Đặt vấn đề này với lãnh đạo Trung tâm Y tế dự phòng Cần Thơ thì được biết, trên địa bàn có tổng số 5.222 cơ sở sản xuất, kinh doanh chế biến thực phẩm, dịch vụ ăn uống. Trong đó 4.752 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống được quản lý (có địa chỉ cố định) có 163 cơ sở được cấp giấy "Đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm". Tuy nhiên, hàng trăm người bán thức ăn - đẩy xe lưu động trên khắp các tuyến đường thì được biết chẳng có cơ quan nào quản lý.

Không riêng gì thực phẩm đường phố, chúng tôi quan sát tại các chợ như: Trung tâm Thương mại Cái Khế, chợ Xuân Khánh, An Lạc, An Nghiệp (chợ Mít Nài), Hưng Lợi... thì tình trạng VSATTP cũng kém không thua đường phố. Rác, nước thải tràn lan ngay nơi bán hàng ăn uống. Các quầy bán thức ăn sắp xếp không theo trật tự nào, thực phẩm tươi sống và thực phẩm chín chỉ cách nhau một cái quay lưng. Thực phẩm bày bán, nhất là trứng gia cầm không rõ nguồn gốc, người bán cũng không biết nguồn gốc thực phẩm mình bán xuất phát từ đâu.

Thời gian gần đây, TP Cần Thơ đã từng có một số trường hợp học sinh bị ngộ độc thực phẩm cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng do ăn bánh mì từ xe đẩy trước cổng một trường tiểu học; nhiều học sinh bị ngộ độc nước uống từ bình nước chung tại trường tiểu học ở phường An Bình... Trong 5 tháng đầu năm 2007, có 3 vụ ngộ độc thực phẩm với 39 người mắc, trong khi đó, hệ thống quản lý VSATTP của TP hiện nay còn khá lỏng lẻo.

Đến nay các cơ quan chức năng ở Cần thơ mới xét cấp 162 hồ sơ công bố các loại hình sản phẩm thực phẩm. Trong khi đó, công tác kiểm tra, giám sát chất lượng thực phẩm chỉ thực hiện khi có dịp lễ, Tết, Tháng hành động ATVSTP… Việc kiểm tra này theo Thanh tra Sở Y tế TP Cần Thơ, chủ yếu là nhắc nhở chứ không nhằm mục tiêu xử phạt? chính vì vậy mà những điểm kinh doanh thực phẩm ăn uống "lờn thuốc".

Theo ông Trần Đáng, Cục trưởng Cục ATVSTP nhắc nhở: "Cần Thơ quá nhẹ tay trong xử lý các vi phạm về thực phẩm, người bán thức ăn kể cả ở các khu chợ văn minh, phố ăn uống nổi tiếng hay bếp ăn tập thể lớn... thì chưa có kiến thức về VSATTP vừa thiếu ý thức trong việc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, còn cán bộ phường không nắm được các quy định về ATVSTP! Qua kiểm tra thực tế tôi thấy đáng lẽ ra phải đóng cửa nhiều cơ sở vi phạm, nhưng thấy Cần Thơ chưa đóng cửa cơ sở nào!".

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Tuấn, Trưởng khoa ATVSTP - Trung tâm Y tế dự phòng TP Cần Thơ, cho rằng quản lý không xuể vì có hơn 5.000 cơ sở kinh doanh, sản xuất thực phẩm, thành phố chỉ quản lý những cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm lớn. Trong đó hơn 3.000 cơ sở thức ăn đường phố có địa chỉ cố định (chưa kể xe đẩy và cơ sở lưu động) được giao về cho quận, huyện quản lý.

Ở cấp quận, huyện, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Đảnh, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng quận Ninh Kiều, cho biết: Quận cũng không thể quản lý hết thức ăn đường phố vì chỉ có một cán bộ phụ trách ATVSTP và 2 cán bộ thanh tra phụ trách chung nhiều lĩnh vực, nên những cơ sở mua bán thức ăn đường phố lớn, trong nhà thì quận phụ trách, còn lại bán ở vỉa hè giao cho phường, xã quản lý (trong khi trạm y tế cũng chỉ có một cán bộ phụ trách chung nhiều chương trình, trong đó có ATVSTP, không có mạng lưới an toàn vệ sinh viên về ATVSTP).

Bà Đảnh thừa nhận còn yếu trong quản lý thức ăn đường phố. Ở cấp phường, xã chưa đủ năng lực nên chưa mạnh tay, các cơ sở này vẫn chưa được tập huấn về thực phẩm, chưa khám sức khỏe cho nhân viên, người bán chưa có thói quen đeo bao tay hay vệ sinh cá nhân theo quy định. Và điều đáng nói là do chưa làm được những động tác này nên chưa phường, xã nào triển khai cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn về ATVSTP theo quy định của Bộ Y tế!

Tiến sĩ Cao Minh Quang - Thứ trưởng Bộ Y tế, kiểm tra công tác quản lý VSATTP tại Cần Thơ đã nhận xét: "Cần Thơ còn quá nhiều việc phải làm, có thể nói thành phố còn nhiều yếu kém trong quản lý về thực phẩm, công tác này mới chỉ dừng lại ở cấp vĩ mô. Quan trọng nhất là chưa có cơ chế hậu kiểm thường xuyên cho thực phẩm, phải thiết lập được thói quen của người buôn bán, chế biến, tiêu dùng thực phẩm; xiết chặt an toàn thực phẩm bằng hệ thống văn bản pháp luật, thành lập Ban chỉ đạo về VSATTP, xây dựng mạng lưới an toàn vệ sinh viên đến phường, xã...".

Nhằm tăng cường năng lực cho Cần Thơ trong quản lý về ATVSTP, Bộ Y tế cho biết sẽ nâng cấp Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc - mỹ phẩm - thực phẩm lên thành trung tâm vùng với nhiều trang bị hiện đại, thay thế cho phòng xét nghiệm tổng hợp của TTYTDP chưa có điều kiện và trang thiết bị về kỹ thuật xét nghiệm nhiều chỉ tiêu độc chất liên quan đến thực phẩm