Cấm học thêm, dạy thêm: Chỉ là hình thức?

Chúng tôi xem thời gian biểu dành cho việc học tập của một học sinh Trường Đại Yên đặc kín hơn cả của một học sinh chuẩn bị bước vào một kỳ thi cam go. Ngày hai buổi học ở trường, tối về lại ì ạch với đống bài vở chuẩn bị cho ngày mai đến lớp, chưa hôm nào em được đi ngủ trước 11h đêm mặc dù hôm sau 7h đã lại có mặt ở trường. Hai ngày nghỉ cuối tuần, em cũng phải đến nhà cô giáo chủ nhiệm học thêm hai môn chính như toán, tiếng Việt.

Gọi là học thêm nhưng em kể ở nhà cô, em và gần chục bạn học cùng lớp khác từ 8h sáng đến 5h chiều chỉ làm bài tập và bài tập. Việc học thêm chỉ là làm lại những bài tập đã cũ chứ hoàn toàn không phải bồi dưỡng thêm gì kiến thức sâu rộng hơn. Có chăng gọi là hơn so với những học sinh không đi học thêm khác thì những học sinh học thêm được làm bài tập với số lượng “chóng mặt” hơn và nghe cô nói nhiều hơn khi chữa bài tập.

Vẫn với cách dạy thêm như trên, một học sinh lớp 4 Trường Việt Nam – Cuba, sau khi kết thúc học hai buổi/ngày ở trường, không một tối nào trong tuần là em không đi học thêm, kể cả hai ngày nghỉ cuối tuần. Nếu tính thời gian đi học trong ngày của Trung còn hơn cả 8 giờ lao động quy định của Nhà nước dành cho cán bộ công nhân viên mỗi ngày.

Trung nói, không kể giờ ra chơi ở trường, thì không lúc nào Trung có thể chạm đến được quyển sách, truyện hay những chiếc ôtô điều khiển từ xa mà Trung được bố mẹ tặng từ ngày nào đến giờ, em chưa kịp “bóc tem”. Thậm chí, Trung còn nói ước mơ lớn nhất của em là được ăn một bữa cơm sum vầy cùng gia đình. Chứ từ khi đi học thêm, Trung toàn phải nhét vào dạ dày những thứ đối với em trở nên vô vị và “đáng ghét”.

Trung kể, trong gian phòng chật chội ở nhà cô, em và các bạn ngồi học trên sàn nhà và có những tấm ván gỗ  được kê trước mặt để làm bàn. Với môi trường học tập ấy, hàng ngày, chưa đến lớp, Trung cùng các bạn của em đã hình dung việc học thêm  diễn ra như thế nào. Sau khi vào lớp, nghe cô giảng lại kiến thức đã học trên lớp, học sinh ở lớp học thêm của Trung được cô giao cho một “núi” bài tập toán, tiếng Việt...

Cứ thế theo đề bài ấy, các em chúi mũi vào tìm đáp số và tìm đáp số như thế nào là tùy ở các em. Đến khi cô giáo thông báo chữa bài thì khi ấy, so với phần cô giải trên bảng, các em tự thấy sai chỗ nào sửa chỗ ấy chứ chính cô cũng không đi kiểm tra xem các em sửa thế nào hoặc có hiểu đúng sai ra sao không.

Lỗi không chỉ ở giáo viên?

Có thể khẳng định ngay rằng lỗi bắt đầu từ giáo viên. Bởi là những người trong ngành, hơn ai hết họ phải hiểu quy định của ngành Giáo dục đặt ra cho mỗi giáo viên. Nếu trong trường hợp được đề nghị tổ chức dạy và học thêm từ phụ  huynh, họ phải là những người đầu tiên biết từ chối để thực hiện đúng theo nội quy của ngành. Nhưng chúng tôi biết, thực tế một số trường, giáo viên lại lợi dụng điều này như một chiêu bài “tự nguyện” để ép học sinh học thêm nhiều hơn.

Phụ huynh nào không thực hiện sự tự nguyện ấy, coi chừng: con cháu  họ “lĩnh đủ” hậu quả. Học giỏi mấy mà hạnh kiểm không tốt làm sao đạt danh hiệu học sinh giỏi. Mà đánh giá về hạnh kiểm, ai biết đường nào mà lần! Bởi vậy, vì con cháu, không ai là không tự nguyện ghi tên con mình vào danh sách học thêm. Mà có lớp học thêm nghĩa là thu nhập của giáo viên tăng.

Một Giáo sư - Tiến sĩ trong ngành Giáo dục đã từng công khai với báo chí: một trường tiểu học ở Hà Nội có gần 1.000 học sinh, với mức thu 50 nghìn đồng/tháng/học sinh. Nhờ có tiền dạy thêm, giáo viên của trường đó có thêm khoảng 1 triệu đồng/tháng, lãnh đạo trường có 4 triệu đồng/tháng. Nhưng nếu tổ chức dạy và học thêm tại nhà giáo viên thì số tiền này còn tăng hơn nhiều lần. Do vậy, nhiều trường và giáo viên vì thu nhập này đã làm trái so với quy định của ngành về việc dạy và học thêm.

Cơ quan quản lý có biết?

Đem câu hỏi này đến Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, bà Nguyễn Thị Ngọc Bích, Phó Giám đốc Sở, trả lời đại ý: những người quản lý như bà rất mong nhận được đơn thư phản ánh về việc tổ chức dạy và học thêm sai quy định để từ đó có thể thanh tra, xử lý những trường hợp cố tình vi phạm. Còn từ trước đến nay Sở chưa bao giờ phát hiện được vụ việc này.

Bà Bích nhấn mạnh, một lần nữa cơ quan quản lý của bà rất mong nhận được phản ánh của phụ huynh hoặc học sinh không chỉ riêng trong vấn đề này mà tất cả những sai trái khác làm ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh hoặc xã hội... Cũng nhân đây trả lời cho câu hỏi có nên học thêm hay không, bà Bích với cương vị một giáo viên từng đứng trên bục giảng cho rằng đối với cấp tiểu học, không cần phải học thêm, đặc biệt là thời điểm hiện nay, khi mọi đề thi, kể cả đề thi đại học cũng chỉ tập trung vào kiến thức phổ thông chứ không có gì vượt ra ngoài tầm với của các em