Bờ kè sông Quảng Huế (Quảng Nam): Hàng chục tỉ đồng trôi theo nước lũ

Trong đợt lũ giữa tháng 10 vừa qua, nước lũ từ thượng nguồn đổ về sông Vu Gia khiến công trình kè sông Quảng Huế (thuộc xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam) một lần nữa lại bị cuốn trôi. Trước đó, công trình này từng bị cơn bão số 2 (đầu tháng 8/2007) và số 5 (đầu tháng 10/2007) đập tan tành khi đang thi công dở dang, vừa mới hoàn thiện cơ bản vào cuối tháng 9/2007.

Dự án chỉnh trị sông Vu Gia - Quảng Huế được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khảo sát, tư vấn và thiết kế từ năm 2002, Ban Quản lý Đầu tư và xây dựng thủy lợi 6 làm chủ đầu tư với kinh phí 37 tỷ đồng.

Đây là dự án đa mục tiêu, mang lại nhiều lợi ích về kinh tế - xã hội cho huyện Đại Lộc và các địa phương vùng hạ lưu sông Vu Gia, Thu Bồn. Dự án có 3 gói thầu, trong đó, gói thầu số 2 là 23 tỷ đồng do Liên doanh Công ty TNHH Trường Thịnh và Công ty cổ phần Tàu cuốc và Xây dựng thực hiện, với các phần việc như: làm bờ kè chặn dòng cửa vào, cửa ra sông Quảng Huế mới khối lượng 1.300m³ đá xây lắp và hơn 7.000 rọ đá; bơm 700 ngàn m³ cát san lấp đoạn sông Quảng Huế mới tái tạo diện tích đất sản xuất cho dân.

Năm 2007, tổng mức đầu tư sau khi điều chỉnh bổ sung là 42 tỷ đồng và gói thầu số 2 được khởi công ngày 11/6/2007, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/9/2007.

Bờ kè sông Quảng Huế trước đây đã được xây dựng bằng các rọ đá và bê tông vững chắc, từng che chắn lũ cho mấy thế hệ của cư dân trong vùng. Nhưng khi thi công bờ kè mới, người ta đã đào bới toàn bộ số rọ đá và bê tông này lên. Thay vào đó, cho lấp đất và dùng xe lu để đầm xuống.

Ông Ngô Ngọc Phượng, một người dân ở thôn 8, xã Đại Cường bức xúc: "Đơn vị thi công làm như vậy thì chất lượng công trình làm sao đảm bảo. Ông bà ta ngày xưa làm nhà, phần móng phải được xây dựng trên đất vững chắc, chứ như ở đây, lớp đá của bờ kè lại xây trên lớp cát "gửi" thì liệu có vững chắc không?"

Và hậu quả là, do ảnh hưởng của bão số 2, khoảng 13h ngày 4/8, bờ kè dài hơn 260m đã bị lũ dữ xé tan hoang, hàng ngàn mét khối bê tông, rọ đá, bao cát trong phút chốc đã trôi theo dòng nước xiết.

Bờ kè sông Quảng Huế bị lũ cuốn trôi.

Mất bờ kè, hàng chục ha đất bãi bồi ven sông của hàng trăm hộ dân các thôn 8, 9, 10 và thôn Thanh Vân, xã Đại Cường, thôn Bầu Tròn, xã Đại An cũng theo nước cuốn đi, thiệt hại ước tính trên 1 tỉ đồng.

Mặc cho người dân lo lắng, những người có trách nhiệm vẫn luôn cho rằng mình làm đúng thiết kế và sẽ hoàn thành công trình đúng tiến độ.

Ông Lê Tuấn Anh - Phó ban Chỉ huy công trường Tiểu dự án chỉnh trị sông Quảng Huế nói: "Việc đổ cát thay cho khối lượng đất bị trôi là nhằm bảo đảm tiến độ thi công(?!). Việc này đã có một đơn vị độc lập thí nghiệm, được giám sát bên A đồng ý nên chất lượng đảm bảo. Chúng tôi chỉ làm theo thiết kế. Khi có sự cố thiên tai xảy ra thì mới xác định được hậu quả chứ không ai tính trước cả!".

Và hậu quả đã được xác định tiếp ngay sau đó, do ảnh hưởng của cơn bão số 5 (đầu tháng 10/2007), nước sông dâng cao trên mức báo động 2, chưa phải là mức cao nhất trong các mùa lũ hàng năm, kè sông Quảng Huế đã lại một lần nữa bị nước cuốn trôi, hư hỏng hoàn toàn. Trong đợt lũ mới đây (giữa tháng 10/2007), nước lũ đã phá hủy hơn 60 mét vai trái tuyến kè cũ, mở ra cửa sông mới. Nghiêm trọng hơn là làm xói lở 45ha đất sản xuất của 2 xã Đại An và Đại Cường, đe dọa đời sống gần 700 hộ dân ở các thôn Ô Gia Bắc, Thanh Vân, Quảng Đại (xã Đại Cường), nhiều công trình phúc lợi bị đe dọa như: đường ĐT 609B, cầu Quảng Huế, đường điện 110 KV.

Trước việc đơn vị thi công lấy cát thay đất dầm kè, hơn 7.000 người dân xã Đại Cường đã viết đơn kêu cứu gửi đến Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Chất lượng thi công công trình không đảm bảo, lại thi công trong thời điểm không thích hợp; khi đã xảy ra sự cố, dẫu quy trách nhiệm cho ai thì người chịu thiệt vẫn là nhân dân.

Chiều 22/10, tại buổi họp khẩn cấp với UBND tỉnh Quảng Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Ngọc Thuật cho biết: Dự án chỉnh trị sông Vu Gia - Quảng Huế dù bị lũ lụt làm thiệt hại hàng tỉ đồng, nhưng vẫn tiếp tục triển khai thi công.

Trước mức độ tàn phá nặng nề do lũ lụt gây ra đối với kè sông Quảng Huế đe dọa đến tính mạng của hàng ngàn hộ dân trong khu vực, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã mời một đoàn cán bộ gồm các chuyên gia, các nhà khoa học trong và ngoài nước, có kinh nghiệm trong chỉnh trị sông đến nghiên cứu thực địa. Tuy nhiên, phải mất một tháng sau đoàn này mới có thể đưa ra kết luận cùng với những giải pháp để khắc phục sự cố