Bài 3: Quá tải, tàn phá các tuyến đường, bất lực trong xử lý

Nạn chở quá tải - tít mù rồi lại vòng quanh

Bàn về vấn nạn chở quá tải, ông Đinh Nam Dinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP Hồ Chí Minh thẳng thắn nhìn nhận, xe kéo container quá tải đang là vấn nạn nghiêm trọng của xã hội. Đây cũng là hành vi cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa các chủ xe nhằm hạ giá cước vận tải để giành khách hàng… Tình trạng này đã và đang là nguyên nhân làm cho thị trường vận tải hàng hóa đường bộ rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Theo ông Dinh, để ngăn chặn triệt để nạn chở quá tải đang phổ biến hiện nay, các biện pháp kiểm tra hiện hành như lập trạm kiểm tra tải trọng xe; phạt tiền từ 2 đến 3 triệu đồng, tước giấy phép từ 30 - 60 ngày và buộc phải hạ tải khi xe chở hàng quá tải trên đường… Đó là giải pháp tình thế chứ không giải quyết được tận gốc vấn nạn chở quá tải.

Tiếp xúc với phóng viên Báo CAND, ông Nguyễn Bá Sơn, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư cảng Cái Lân (Quảng Ninh) cho biết, hàng tạm nhập tái xuất cũng như các container đã được kẹp chì sau khi nhập cảng thường quá tải. Thông thường mỗi container hàng loại này chỉ có trọng tải là 20 tấn, nhưng một số chủ hàng đã đóng linh kiện nặng lên đến 30 tấn. Mặc dù biết là hàng quá tải trọng, song do đây là hàng đã được kẹp chì, bởi vậy, cảng không thể dỡ bỏ kẹp chì và hạ tải được.

Ông Sơn nêu ý kiến, để kiểm soát triệt để vấn nạn chở quá khổ, quá tải của các xe container, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra hơn nữa đối với các hãng tàu vận chuyển hàng, bởi có quá trọng tải hay không, các hãng tàu vận chuyển này không thể không biết. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, các hãng tàu sẽ ngăn chặn ngay từ đầu các container quá tải.

Lực lượng CSGT và Thanh tra giao thông Hải Phòng thường xuyên kiểm tra, xử lý lái xe container chở hàng quá tải.

Là người có nhiều năm kinh nghiệm lái xe container, anh Nguyễn Văn Hòa, tài xế xe đầu kéo tại TP Hồ Chí Minh cho biết, chất bao nhiêu tấn hàng lên xe hoặc nhét bao nhiêu tấn hàng vào container là do nơi xếp dỡ, chủ hàng hoặc chủ xe chịu trách nhiệm. Ngay cả việc xe không gắn hộp đen hoặc gắn nhưng không đảm bảo chất lượng cũng vậy, tài xế đâu có lỗi. Nhưng ra đường các lực lượng kiểm tra cứ chiểu theo quy định, quá tải hoặc thiếu hộp đen là “đè” tài xế ra giữ bằng lái. Chúng tôi chỉ là người làm thuê, chủ xe bảo chạy là phải chạy nếu không sẽ bị đuổi việc ngay. Bị giữ bằng lái chỉ tài xế và gia đình họ chịu khổ do mất cần câu cơm, chủ xe chủ hàng và cả chủ đơn vị bốc xếp thì vô can.

Nên quy trách nhiệm cụ thể

Ông Đinh Nam Dinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP Hồ Chí Minh cho rằng, để xử lý chở quá tải cần có những biện pháp mạnh mang tính đồng bộ trên phạm vi cả nước. Đã đến lúc Bộ GTVT nên xây dựng, đề xuất Chính phủ ban hành quy định riêng về các giải pháp xử lý xe chở hàng quá tải theo hướng quy rõ trách nhiệm và chế tài pháp luật một cách cụ thể cho từng đối tượng liên quan đến việc để xảy ra tình trạng xe chở hàng quá tải. Trong đó quy định rõ ràng nghĩa vụ và quyền hạn cho từng cá nhân lãnh đạo các cảng, các kho tàng, bến bãi, các khu công nghiệp, khu chế xuất, các nhà máy, xí nghiệp, công ty xếp dỡ, chủ hàng, chủ phương tiện vận tải… Đồng thời quy rõ quyền hạn, trách nhiệm của các lực lượng chuyên trách như CSGT, Thanh tra GTVT. Như vậy, việc kiểm tra tải trọng xe sẽ được thực hiện ngay tại “gốc” là các điểm xuất phát hàng hóa, tránh được trường hợp để cho xe chở quá tải có điều kiện để lưu thông ra đường mới kiểm tra, xử phạt.

Về chế tài xử phạt, ngoài phạt chính bằng tiền, phạt bổ sung tước giấy phép lái xe, chủ xe chở hàng quá tải còn bị áp dụng hình phạt phụ là “Buộc phải hạ tải ngay phần quá tải hoặc tháo dỡ ngay phần quá khổ” là chưa phù hợp với thực tế. Bởi đối với xe container đã được kẹp chì, chủ phương tiện hoặc tài xế không có quyền can thiệp vào hàng hóa đóng trong container; việc mở chì của container hàng hóa bắt buộc phải có sự đồng ý của chủ hàng hoặc Hải quan.

Dù hàng vạn xe chuyên dụng chở container với các thông số kỹ thuật theo tiêu chuẩn vận tải quốc tế đã được cho nhập về, nhưng hiện nay quy định về tải trọng của Bộ GTVT chưa thống nhất; tải trọng trục xe, tải trong đăng kiểm quá thấp so với thiết kế sức kéo của phương tiện. Cộng với tình trạng tải trọng cầu, đường chưa đồng bộ càng đẩy doanh nghiệp, chủ xe kéo container vào tình thế buộc phải vi phạm.

Về vấn đề này, ông Lê Hoàng Minh, Chánh văn phòng Quỹ bảo trì đường bộ Trung ương thông tin: Năm 2012, chỉ riêng nguồn quỹ dành dể bảo trì 95 tuyến quốc lộ đã ngốn hết 2.770 tỷ đồng. Dù vậy, số tiền này mới chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu. Với hệ thống cầu, đường do TP Hồ Chí Minh quản lý, số tiền thành phố cần phải chi ra chỉ để đáp ứng nhu cầu sửa chữa khắc phục một phần hư hỏng đã phải ở mức 2.700 – 3.000 tỷ đồng mỗi năm… mà trong đó, đối tượng xe container với sức nặng trên dưới 40 tấn đã tác động không ít đến việc phá hoại đường bộ này.