Thêm một đòn giáng vào Tổng thống Hamid Karzai

Ghulam Haider Hamidi, Thị trưởng thành phố Kandahar thuộc tỉnh Kandahar, miền Nam Afghanistan, đã bị một kẻ đánh bom liều chết ám sát vào hôm thứ Tư  27/7 vừa qua. Vụ ám sát gây chấn động Afghanistan không chỉ bởi tính chất của vụ giết người mà còn bởi nạn nhân là một quan chức chính quyền thuộc nhóm những người thân cận với Tổng thống Hamid Karzai, và vụ ám sát này là vụ thứ 3 liên tiếp chỉ trong vòng nửa tháng, những người thân cận của Tổng thống Karzai bị ám sát chết.

Báo chí phương Tây gọi ông Hamidi là "một người trung thực ở thành phố của kẻ cắp" bởi ông là kiểu mẫu mà Mỹ và NATO muốn có nhằm bảo đảm một nước Afghanistan ổn định về an ninh và chính trị sau khi rút quân. Là một chuyên viên ngành kế toán, Hamidi trở về Afghanistan vào năm 2007, sau 30 năm sống ở Mỹ. Và Hamidi đã nhận lời mời của ông Karzai - một người bạn nối khố từ thời niên thiếu, bước ra đảm nhận chức trách thị trưởng thành phố Kandahar - một vị trí công việc đầy chông gai, bởi Kandahar khi đó còn có một ông trùm cực mạnh là "vua tỉnh Kandahar" Ahmed Wali Karzai, em trai Tổng thống Karzai và nổi tiếng tham nhũng và buôn lậu ma túy.

Điều này thực sự là mối nguy hiểm tiềm tàng cho Hamidi bởi tính trung thực của ông có thể gây xích mích, đụng chạm với người em trai đầy quyền lực của bạn mình. Thế nhưng, Hamidi đã trụ được tại Kandahar đến 4 năm, thậm chí đã tạo được sự tin cậy nhất định đối với anh em nhà Karzai. Trong 4 năm đó, Hamidi đã làm khá nhiều việc, hàng loạt dự án cơ sở hạ tầng, trường học, đường sá,… nhằm tạo cho Kandahar một bộ mặt tươi mới, phát triển hiện đại hơn.

Và trên đường thực hiện những dự án đó, Hamidi đã tiện tay "dọn dẹp" luôn thành phần lãnh chúa, "thủ lĩnh chiến tranh" ở địa phương bị lên án là thủ phạm đục khoét làm cho Kandahar không thể "cất đầu lên" dù được Mỹ tài trợ không ít tiền.

Tổng thống Hamid Karzai nghĩ gì sau cái chết của Ghulam Haider Hamidi

Thế nhưng, ngay sau khi Wali Karzai bị ám sát chết, Hamidi đã không vượt qua được cửa ải của khá nhiều kẻ thù ẩn mặt núp đằng sau ông trùm Wali Karzai. Trên con đường thực thi mục tiêu "làm sạch" Kandahar, Hamidi đã tạo ra khá nhiều kẻ thù xung quanh mình. Đó là những ông trùm chiến tranh trong khu vực, từng bị lép vế trước ông trùm Wali Karzai mạnh hơn.

Taliban đã lên tiếng nhận trách nhiệm gây ra vụ việc, nói rằng để trả thù cho những trẻ em bị chết trong một vụ đụng độ giữa người dân với cảnh sát ngày 26/7 để phản đối chính quyền giải tỏa nhà xây trái phép. Nhưng giới chức an ninh mật vụ cho rằng chính những kẻ thù của ông Hamidi mới là kẻ chủ mưu ám sát ông. Kandahar là thành phố vô cùng phức tạp, với đủ các thành phần tội phạm, phiến quân, trùm chiến tranh và quan chức chính phủ tranh nhau chia phần những nguồn lợi sẵn có ở địa phương.

Một quan chức an ninh thành phố Kandahar cho báo chí biết khu nhà bị giải tỏa hôm 26/7 thuộc sở hữu của những chỉ huy chiến tranh đầy quyền lực, là phần tài sản bị bọn họ cướp của dân nghèo và của Chính phủ Afghanistan. "Các trùm chiến tranh không ưa Hamidi. Chính họ đã mượn tay Taliban để giết Hamidi" - vị quan chức an ninh nói.

Vụ ám sát Thị trưởng Hamidi là vụ thứ 3 liên tiếp kể từ khi em trai Tổng thống Karzai là Ahmed Wali Karzai bị cận vệ bắn chết hôm 12/7. Tổng thống Karzai đã mất thêm một người thân cận, một người bạn vong niên, đủ cho thấy mối đe dọa tiềm ẩn đối với tương lai của ông đang lớn dần.

Kể từ sau vụ ám sát em trai ông, Wali Karzai, giới bình luận đã nhận định con đường phía trước của ông Karzai bắt đầu "gập ghềnh và mây mù che kín lối đi", và người ta đặt câu hỏi liệu anh em nhà Karzai có bám trụ được ở tỉnh Kandahar hay không khi không còn thế lực mạnh của Wali Karzai nữa. Đó là chưa kể, vụ ám sát tiếp theo nhắm vào cố vấn cao cấp Jan Mohammed Khan của ông Karzai ngay tại Kabul, đến vụ ám sát Hamidi đã khiến người ta lo ngại nhiều hơn cho ông Karzai.

Bây giờ, giới chức chính phủ không còn được bảo đảm an toàn nữa, đặc biệt là những người thân cận với ông Karzai. Nói như thế không có nghĩa là ông Karzai đã hoàn toàn rơi vào cảnh "đường cùng". Sau lưng ông còn khá nhiều người, chẳng hạn như Shah Wali Karzai, một em trai khác của ông, và Aref Noorzai, một người bà con bên vợ. Nhưng những người này khó có thể thay thế được Hamidi - người được xem là nhiều khả năng nhất thay thế Wali Karzai để đảm đương chức Tỉnh trưởng Kandahar.

Đối với NATO, vụ ám sát Thị trưởng Hamidi, tiếp sau vụ ám sát Wali Karzai, đã giáng thêm một đòn mạnh vào kế hoạch bình định an ninh khu vực miền Nam Afghanistan, khiến cho kế hoạch rút quân có thể bị chậm lại. Lỗ hổng quyền lực lớn do Wali để lại tưởng chừng đang được Hamidi lấp kín giờ đây lại mở toang, tạo cơ hội cho những thế lực núp đằng sau nhân cơ hội nhào ra tranh giành, biến Kandahar và miền Nam Afghanistan trở thành miếng mồi ngon cho Taliban.

Đây có thể sẽ là lý do khiến NATO phải xem xét lại kế hoạch chuyển giao công tác bảo đảm an ninh để việc rút quân không gây ra tình trạng bất ổn đột biến cho Kandahar và miền Nam Afghanistan nói chung