Honduras: Cái chết của cựu Tổng thống Carlos Roberto Reina
Được cấp báo, cảnh sát có mặt ngay tại hiện trường để tổ chức điều tra. Kết luận sau đó của cảnh sát cho biết nạn nhân đã tự tử bằng cách bắn một phát súng vào đầu, nhưng lại không cho biết rõ nguyên nhân.
Khai báo với cảnh sát, bà Bessy Watson, vợ của nạn nhân, cho biết chồng mình tuy đã 77 tuổi nhưng vẫn còn khỏe mạnh và không hề tỏ rõ bất cứ bất ổn tâm lý nào trước khi xảy ra vụ tự tử. Vậy ông Reina tự tử? Hay là đã bị giết chết rồi ngụy tạo thành vụ tự tử?
Carlos Roberto Reina Idiaquez sinh ngày 13/3/1926 tại thành phố Comayaquela ở miền Trung
Ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như Chánh án Tòa án thủ đô
Từ năm 1965 đến năm 1975, nhà độc tài Arellano đã nhiều lần ra lệnh bắt giữ Reina về tội âm mưu lật đổ chế độ. Đây cũng là lý do tại sao ông Reina được nhân dân
Trong cuộc bầu cử tổng thống Honduras tổ chức vào tháng 11/1993, ông Reina đắc cử ngay vòng đầu khi đạt được đến 56% phiếu bầu. Thế nhưng "di chứng" mà các đời tổng thống trước để lại cho ông phải giải quyết quả thật nặng nề như: nợ nước ngoài chiếm đến 40% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm, nạn tham nhũng, hối lộ ngày càng lộng hành.
Một trong những hành động đầu tiên của ông Reina trên cương vị Tổng thống là tước bỏ quyền lực quân sự từ tay các tướng lĩnh quân đội, bãi bỏ chế độ nhập ngũ bắt buộc và cải cách lại ngành cảnh sát. Chính những hành động được cho là cách mạng này của Tổng thống Reina đã khiến ông trở thành kẻ thù của không ít tướng lĩnh quân đội và cảnh sát có quan hệ mật thiết với Mỹ lâu nay.
Năm 1996, Tổng thống Reina lại có hành động “động trời” khác là tiến hành điều tra về các vụ tham nhũng, hối lộ liên quan đến hai đời tổng thống trước đó là Osvaldo Lopez Arellano (1963-1975) và Rafael Leonardo Callejas (1990-1993).
Nếu như cựu Tổng thống Callejas bị điều tra về vụ tham nhũng lên đến 10 triệu USD tại Tập đoàn Dầu khí quốc gia và số tài sản đồ sộ lên đến hàng chục triệu USD của ông ta, thì cựu Tổng thống Arellano lại bị điều tra về các hành động vi phạm nhân quyền như ra lệnh bắt bớ và cả thủ tiêu các nhà hoạt động chính trị phản đối cuộc binh biến do Arellano cầm đầu vào tháng 2/1963 và nhất là vụ tai tiếng xuất khẩu chuối có tên gọi Bananagate.
Cựu Tổng thống Arellano bị tố cáo đã nhận hối lộ số tiền lớn lên đến 11,5 triệu USD từ các công ty kinh doanh chuối của Mỹ để ra lệnh giảm thuế xuất khẩu chuối vào thị trường Mỹ gây thiệt hại lớn cho ngân sách quốc gia.
Để chống lại các cuộc điều tra và cáo buộc, cựu Tổng thống Arellano đã vận động một số đại biểu Quốc hội và nhờ cả Mỹ gây áp lực buộc chính phủ phải đình chỉ các cuộc điều tra. Tháng 10/1997, Tổng thống Reina thoát khỏi một âm mưu ám sát khi đến thành phố Danli vận động tranh cử cho cuộc bầu cử tổng thống sẽ diễn ra vào tháng 2/1998 mà nghi vấn là do nhóm của Arellano gây ra.
Tháng 1/1998, dưới áp lực quyết liệt của phía Mỹ (dọa sẽ cắt viện trợ mà Honduras rất cần để khôi phục lại đất nước khi quốc gia này phải đối mặt với thảm họa lũ lụt tồi tệ nhất xảy ra vào cuối năm 1997) và một số đại biểu Quốc hội thân Arellano, Tổng thống Reina buộc phải đình chỉ các cuộc điều tra đối với cựu Tổng thống Arellano.
Tháng 4/1998, ông Reina được bầu làm Chủ tịch Quốc hội các quốc gia Trung Mỹ khi gặp thất bại trong kỳ bầu cử Tổng thống Honduras diễn ra trước đó vào tháng 2-1998 cho đến khi ông được phát hiện chết trong phòng làm việc của mình vào trưa ngày 19-8-2003.
Tuy kết luận điều tra của cảnh sát xác định cựu Tổng thống Reina đã tự tử bằng súng nhưng nhiều người, kể cả người thân, đều không tin đây là một vụ tự tử mà là một vụ giết người rồi ngụy tạo thành vụ tự tử từ những yếu tố nghi vấn như ông Reina là một người thuận tay phải nhưng tại sao khẩu súng ngắn được xác định là do nạn nhân sử dụng để tự tử lại nằm trong tay trái, tâm lý nạn nhân trước khi xảy ra vụ tự tử được nhiều người xác định là bình thường, ổn định nhất là khi ông vừa chủ trì phiên họp thường kỳ của Quốc hội Trung Mỹ tại thủ đô Tegucigalpa vào ngày 16/8/2003. Vậy thì ai đã ra tay giết hại ông Reina? Vì lý do gì?
Nhân vật chính nằm trong diện nghi vấn thủ phạm là cựu Tổng thống Osvaldo Lopez Arellano. Là người từng ra lệnh bắt giam ông Reina nhiều lần khi còn làm Tổng thống Honduras từ năm 1963 đến năm 1975 về tội phản đối chế độ độc tài và đòi hỏi dân chủ, Arellano là đối tượng bị điều tra về tội vi phạm nhân quyền, tham nhũng, hối lộ bởi chính phủ của Tổng thống Reina vào năm 1996. Ngay cả khi đã thôi làm tổng thống
Ông Reina còn yêu cầu Tòa án Nhân quyền châu Mỹ đưa Arellano ra xét xử về tội vi phạm nhân quyền. Và để thoát khỏi các rắc rối do Reina gây ra đối với mình, Arellano đã tổ chức giết hại Reina rồi ngụy tạo thành một vụ tự tử.
Một trong những nghi vấn cũng được nêu ra là phải chăng có sự dính líu của Mỹ vào cái chết bất ngờ của cựu Tổng thống Reina? Là một người có tư tưởng dân chủ xã hội, Reina luôn chỉ trích việc hình thành của các chính phủ độc tài có sự hỗ trợ của Mỹ tại các quốc gia Trung Mỹ.
Ông Reina còn mắc một “tội” lớn là phản đối chính sách cấm vận phi lý của Mỹ đối với Cuba và luôn ủng hộ Cuba trong cuộc đối đầu với Mỹ để bảo vệ đất nước của mình.
Đây có thể là lý do khiến Mỹ mượn tay Arellano để trừ khử Reina. Cho đến nay, cái chết của cựu Tổng thống Carlos Roberto Reina vẫn còn là một bí ẩn chưa được làm sáng tỏ
